Twee jaar geleden loste I Like Trains met KOMPROMAT zijn eerste album in acht jaar, en misschien wel zijn beste plaat ooit. Het duurde tot nu voor de groep die muzikale koerswijziging ook live kon brengen, maar dat bleek het wachten waard.
‘Jullie hebben het misschien opgemerkt dat onze Brexit niet zo lekker loopt, dus het leek ons wel gepast dat onze Europese tour in Brussel eindigde. Straks gaan we naar de Europese instellingen, en vragen we dat ze ons terug nemen. Komt goed.’ Het sarcasme waarmee David Martin eindelijk spreekt, past bij de thematiek van zijn bands laatste plaat. Als KOMPROMAT iets was, midden in die pandemie, dan wel een duiveluitdrijving van alle voorgaande ellende: Trump, Brexit, Boris Johnson.
Het was ook een plaat waarop de Britse band het muzikale roer omgooide, en plots uitpakte met een snedig, hard rockgeluid dat dicht tegen de huidige postpunk-golf aanleunt. Zo begint het ook vanavond, met de overstuurde gitaar en synths van “A Steady Hand”. Martin, met zijn wit hemd en strak kostuumjasje, ziet er uit als een politicus op campagne, en zo brengt hij ook zijn lappen tekst: als was het een doordenderende speech. “I AM the president / I am the overfed bigoted son of an immigrant”, dondert hij.
Het was maar de vraag hoe dat nieuwe geluid zou passen bij de vier platen die de band sinds de jaren nul maakte. Toen was I Like Trains die rare groep die postrockgitaren paarde aan statige vertelsels over gestorven ontdekkingsreizigers, schaaklegendes of een dorp dat zich overgaf aan de pest om de omliggende gemeenschappen te redden. Het was muziek voor stille, ernstig kijkende jongens, die niet aan pogo deden. Vandaag zie je aan hun intense frons dat ook zij vanbinnen boos zijn over de wereld. En je hoort het aan Martins doorbomende tirades. Met het nieuwe “The Spectacle” wuift hij Boris Johnson uit, eeuwig herhaalt hij snerend ’s mans adagium: “Keep it light and repeat it often”.
Drummer Simon Fogal houdt het tempo hoog, en weet zo het oudere “Mnemosyne” als logisch aan dat recente werk te paren, als waren het twee tinten van dezelfde kleur. Martins praatzang maakt plaats voor die dramatische bariton van weleer; een aangenaam weerzien. In “Prism” is het de elektronische onderlaag die toetsenist Guy Bannister onder elk nummer steekt, die voortstuwt. Voor “A Man Of Conviction” worden maar liefst drie gitaren bovengehaald; ja postrock past ook onder een postpunknummer. Het “Patience Is A Virtue” dat eruit volgt, is jagend.
Wordt er toch eens gas teruggenomen, dan gaat het tempo meteen héél laag. “Helsinki” is het traagste I Like Trainsnummer ooit, de stapvoetse treurmars “The Beeching Report” bezingt de teloorgang van de Britse buurtspoorwegen, en dat voelt in tijden van austerity niet verbazend actueel: bezuinigingen, mijnheer! “It’s worth remembering how we got here” zal Martin niet toevallig iets later zingen.
Terwijl op de achtergrond beelden van grootmeester Bobby Fischer verschijnen, duikt de groep met “A Rookhouse For Bobby” in zijn bejubelde debuutplaat Progress • Reform, toen die combinatie van plechtstatigheid en dramatische verhalen het sterkste werkte. “Terra Nova” laat meteen daar na glaciale gitaren de Zuidpoolperikelen van Robert Scott toedekken.
De finale is voor “The Truth”; het nummer waarin alles waar Kompromat rond draait bij elkaar komt. Als een echte politicus haalt Martin steekkaarten uit zijn binnenzak. “The truth is a no-nonsense haircut”, raast hij, maar ook “The truth is buried in a Moskou hotel room”; wie al eens een krant las, heeft de referenties wel. En terwijl de muziek crescendo gaat, begint hij een krulsla aan stukken te scheuren en de bladeren uit te delen. “The truth has trickled down” krijst hij ondertussen, terwijl beelden van Liz Truss en Rishi Sunak het nummer updaten naar alweer de volgende Britse premiers. Want een sla gaat langer mee.
I Like Trains zijn al twintig jaar vrijbuiters die in geen enkel muzikaal vakje echt passen. Dat leidde tot een carrière die nooit echt vlot liep. Dat zie je in de documentaire A Divorce Before Marriage waarin de groepsleden vertellen hoe moeilijk het is om de band tussen gezin en ‘echte job’ in leven te houden. Het is hen desondanks opnieuw gelukt nog eens in Europa te touren. Laat ons daar dankbaar voor zijn, want bands als I Like Trains zijn het zout op de soms fletse muzikale patatten van deze wereld.
