Met Palestine 36 zet Annemarie Jacir haar traditie voort van films die de Palestijnse geschiedenis vanuit een uitgesproken eigen perspectief benaderen, zoals eerder in Salt of This Sea. Waar recente films als No Other Land, The Voice of Hind Rajab of het aangrijpende All That’s Left of You focussen op de actuele realiteit, kiest Jacir voor een historische terugblik. Ze keert terug naar 1936 en de Arabisch-Palestijnse opstand tegen het Britse mandaat, het moment waarop de fundamenten van het latere conflict werden gelegd.
Centraal staat Yussuf Bassawi, gespeeld door de Palestijnse Karim Anaya, een taxichauffeur die zich beweegt tussen het fictieve plattelandsdorp al-Basma en Jeruzalem. Hij balanceert tussen verschillende werelden, de Britse machtsstructuren, de Palestijnse elite en de groeiende woede onder arbeiders en boeren die hun land zien verdwijnen. Yussuf werkt voor de welgestelde zakenman Amir, vertolkt door Dhafer L’Abidine, wiens vrouw Khuloud (Yasmine Al Massri) als journaliste, noodgedwongen onder mannelijk pseudoniem, verslag uitbrengt over de spanningen. Zo ontstaat een gelaagde vertelling waarin klassenverschillen en interne tendensen binnen de Palestijnse gemeenschap mee aan bod komen. Ook Khalid, gespeeld door Saleh Bakri, een arbeider die ondanks lange dagen nauwelijks rondkomt, radicaliseert gaandeweg. Wanneer persoonlijke verliezen zich opstapelen, waaronder de dood van Yussufs vader en de arrestatie van zijn broer, sluiten beiden zich aan bij het verzet. Die politieke omwentelingen verlopen soms abrupt, bijna samengebald in enkele scènes, waardoor niet elke innerlijke verschuiving volledig kan uitdiepen. De veelheid aan personages geeft de film kleur en diversiteit, maar zorgt ook voor een zekere gehaastheid.
Jacir toont tegelijk hoe complex de machtsverhoudingen waren. Britse officieren, vertolkt door onder meer Jeremy Irons en Liam Cunningham, maken duidelijk dat het mandaat allerminst een neutrale bemiddeling was. Toch vermijdt de film een zuiver zwart-witkader. In de figuur van Thomas Hopkins (Billie Howle), privésecretaris van de Hoge Commissaris, krijgt ook een kritische liberale Britse stem ruimte. Minder uitgewerkt blijven de zionistische kolonisten, die vaak eerder als collectieve kracht dan als individuele personages verschijnen.
In Palestine 36 zijn het minder de individuele familiedrama’s dan wel de acteerprestaties die beklijven. Vrouwen en kinderen krijgen een prominente plaats en worden met grote intensiteit vertolkt. Hiam Abbas brengt als Hanan een stille maar krachtige aanwezigheid. In een scène waarin zij haar kleindochter Afra vertelt over de verbondenheid met het land, wordt geschiedenis mondeling doorgegeven als vorm van verzet. Kinderen kijken, luisteren en absorberen, hun politieke bewustwording vormt een onderstroom doorheen het verhaal.
Jacir verweeft die persoonlijke momenten met zorgvuldig gecomponeerde beelden van het Palestijnse landschap, sereen en verstild, die scherp contrasteren met plotse uitbarstingen van geweld. Af en toe onderbreken archiefbeelden de fictie, waardoor het verhaal expliciet in een historische context wordt verankerd. Uiteindelijk is het dat geschiedenisles-aspect, helder gestructureerd, dat de film het meest draagt.
Palestine 36 is ambitieus en breed opgezet. Niet elk personage krijgt de ruimte om volledig te resoneren, en sommige dramatische lijnen blijven schetsmatig. Maar als historisch portret van een beslissend moment, helder verteld en stevig geworteld in een Palestijns perspectief, staat de film overeind als een doordacht epos dat vooral een kantelmoment wil tonen dat de regio blijvend heeft getekend.
