Explanation For Everything (in België uitgebracht onder de Franse titel L’affaire Abel Trem) is een Hongaarse variant op de roman The Bonfire Of The Vanities van Tom Wolfe, later verfilmd door Brian De Palma met in de hoofdrollen Tom Hanks en Bruce Willis. Ook hier leidt een fait divers – in dit geval op een middelbare school – tot een explosief krantenartikel. Doorheen alle commotie worden de politieke en ideologische breuklijnen die het moderne Hongarije verdelen pijnlijk aan de oppervlakte gebracht voor een aantal personages.
Een leerling die niet genoeg gestudeerd heeft voor het eindexamen in het middelbaar, verwijst naar het feit dat zijn leerkracht geschiedenis vroeg naar de nationale vlag die hij op zijn colbert droeg (een symbool dat sterk geassocieerd wordt met het rechtste populisme van Viktor Orbán) en vertelt aan zijn vader dat hij daarom zijn einddiploma niet behaalde. Een ambitieuze journaliste krijgt lucht van de zaak en al heel snel wordt de opgeblazen gebeurtenis voorpaginanieuws. Plots bevindt de scholier zich midden in een mediastorm die berust op een leugen en die bovendien enorme gevolgen dreigt te hebben voor het personeel van de school en voor zijn eigen door ideologie verscheurde familie- en vriendenkring.
Regisseur Gábor Reisz (die al bijna een kwarteeuw meedraait als filmmaker, maar nooit veel internationale aandacht kreeg) bedient zich soms iets te doorzichtig van een beproefde arthouse-conventie door een met de hand vastgehouden camera in te zetten die de acteurs dicht op de huid zit. De jachtige stijl moet een zekere urgentie schenken aan het geheel, maar omdat zo veel van dit soort films gebruikmaken van die aanpak, begint de kracht van die benadering toch wel serieus aan impact in te boeten. Niettemin heeft Explanation For Everything wel ritme en dynamiek, en weet de prent (ondanks de soms wat al te nadrukkelijke aanpak) toch op vrij sterke wijze de sociaal-politieke realiteit van het thuisland aan te kaarten.
Het spreekt voor zich dat het onmogelijk is dit alles te bekijken zonder het in te bedden in de hedendaagse Hongaarse en Europese politiek. Het script dat Reisz zelf schreef (in samenwerking met scenariste Éva Schulze) probeert om geen al te overduidelijke stellingen in te nemen omtrent linkse of rechtse posities en poogt vooral om te laten zien dat een loopgravenoorlog waarin beide zijdes vastzitten in onwrikbare ideeën, nooit een vruchtbare bodem kan zijn voor het voeren van een beleid – integendeel: het dreigt scheuringen in de maatschappij te veroorzaken die onheelbare wonden achterlaten.
