Jason Stein, dat is even geleden. Een jaar of vijf geleden maakte hij een derde, uitstekende plaat met zijn trio Locksmith Isidore en speelde hij een gesmaakt concert in Hasselt. Daarna werd het iets stiller rond deze in Chicago gevestigd basklarinettist (althans in deze regio), maar nu staat hij er weer, met een nieuw trio, een opvallende groepssound én concerten in Antwerpen (31/1) en Amsterdam (1/2).
Rond 2010 was Stein sterk aanwezig binnen de vrijere jazz. Met drie prima albums in amper twee jaar leek het er op dat hij definitief een gevestigde naam geworden was. Toch werd het vervolgens iets stiller, wat vermoedelijk kwam omdat hij vooral te horen was in andermans bands. In 2011 was er nog een ijzersterke plaat van zijn Quartet, daarna viel hij op aan de zijde van goed volk als Jason Roebke (ook bassist in Locksmith Isidore), Kyle Bruckmann, Josh Berman en Frank Rosaly.
Onlangs kwam hij ook op een verrassende manier in het nieuws. Stein blijkt immers de halfbroer te zijn van de immens populaire comédienne en actrice Amy Schumer. Die was al langer fan van zijn muziek, maar nam een onverwacht beslissing door zijn trio mee on the road te vragen als voorprogramma, waardoor Stein en zijn maten meer dan eens voor een publiek van meer dan tienduizend toeschouwers stonden. Het zal weinig avant-garde muzikanten overkomen zijn. Zeker in de Verenigde Staten, waar de experimentele muziek het vermoedelijk nog moeilijker heeft dan hier heeft om te overleven.
Maar nu is er dus Hearts And Minds, met vaste waarde Frank Rosaly (al jaren een van de meest actieve drummers van Chicago) en toetsenist Paul Giallorenzo, die door het gebruik van synthesizer en pianet (een soort elektrische piano) zorgt voor een merkwaardige insteek. Soms neemt hij overduidelijk de rol van bassist op, een beetje zoals een organist in een ronkend soultrio, maar op andere momenten is hij dan weer een klankbord of gesprekspartner voor de indrukwekkende capriolen van Stein. Daardoor krijgt het nu en dan iets van experimenten van o.m. Jim Baker, Alan Silva of Matthew Shipp, die ook al merkwaardige keyboardgeluiden binnensmokkelden in freejazzcontext.
Er wordt geopend met het korte, botsende “Stocky”, dat meteen de toon zet. Dit is strak en grillig, met een stuiterende start/stop-dynamiek, schreeuwerige basklarinetuithalen en Giallorenzo die met z’n toetsen herinnert aan kapotte versies van computerspelletjes uit de jaren tachtig. Een jachtig en nerveus stuk dat vervolgen krijgt in al even weerbarstige brokken als “The Western Situation” en “Old Balance”. Het is kleurrijke, muzikale action painting, waarin Rosaly naar eigen goeddunken de weg van de abstractie kan bewandelen (maar zich hier en daar ook vasthaakt in het spel van zijn collega’s), Giallorenzo kan uitpakken met brommende baslijnen én excentrieke klankklieders, en Stein met hyperexpressieve bokkensprongen, gladde loopjes en koppige herhalingen.
Elders gaat het er doorgaans een stuk beheerster en toegankelijker aan toe. Heel wat momenten op Hearts And Minds nemen zo resoluut plaats in de jazztraditie, compleet met losjes swingende ritmes, hecht samenspel en oorwurmen van melodieën, zoals in het zomers dansende “Streaming” of heimelijke stukken zoals “Three For One” of “Irresolute”, die evenveel noir als sleazy 70s Schifrin suggereren. Broeierige, schuifelende nachtmuziek, maar dan met een eerder zeldzame combinatie van instrumenten.
De resterende stukken nummers zoeken doorgaans een tussenzone op. “Rocked And Eroded” heeft de kracht en voorwaartse punch van de rock-‘n-roll, mét vinnige tussenspurtjes, “Nick Masonry” heeft iets van abstracter bricolagewerk en “An Unfortunate Lack Of Role Models” is ontregeld en sci-fi-achtig. Tel dat allemaal bij elkaar op en je hebt een prikkelende, origineel klinkende, maar ook wel samenhangende plaat, die door die opvallende combinatie van klanken sowieso weet op te vallen. Een uitstekend debuut, inderdaad op de wip tussen heart en mind, dat de spanning erin houdt. Dat doet op zijn beurt dan weer uitkijken naar het concert.
Het album verschijnt binnenkort bij Astral Spirits. Hearts And Minds speelt op zondag 31 januari in DE Studio (Antwerpen), als opener voor het trio Okkyung Lee, Mark Sanders en John Butcher. Het is de eerste OORSTOF-avond van 2016. Meer info en tickets hier. De dag erna spelen Stein & co. in De Ruimte (Amsterdam).
