Power! Photos! Freedom! :: FoMu, Antwerpen

Het Antwerpse FoMu neemt met Power! Photos! Freedom! een gewaagd thema op. De Arabische Lente wordt zowel van de kant van de overheidspropaganda, als van die van het rebellerende volk belicht. Een knap sfeerbeeld? Een verhelderende samenvatting? Of toch eerder een teleurstellende vertaling van realiteit naar expo?

De bezoeker ontmoet aan de start van de tentoonstelling meteen een wandtekst waarin gewezen wordt op het belang van de fotografie in de Arabische wereld. Hét thema waaraan de expo werd opgehangen. Niet enkel uit de verspreiding van ophefmakende beelden via sociale netwerksites binnen het kader van de Arabische Lente, maar ook uit de reeds langer bestaande traditie van snedige schilderingen in het straatbeeld, blijkt de bijzondere relatie van de Arabische wereld met beelden. Fotografie is er sinds jaar en dag bekend als politiek middel. Zowel aan de kant van de heersende orde, als die van het verzet ertegen.

Binnen, achter de met tekst bedrukte glazen wand, krijgt de bezoeker een bondige visuele introductie tot de repressieve regimes waartegen de bevolking zich in vele Arabische landen ook nu nog verzet. Aan de muur prijken foto’s van de in Syrië geboren Hrair Sarkissian met Armeense roots. Zijn reeks met veelzeggende titel Executiepleinen toont verlaten straatbeelden gefotografeerd in de vroege ochtend. Betrekkelijk banaal ogende stadsportretten tot het besef inzinkt dat op deze niet zelden met reclamepanelen gevulde plaatsen ook de openbare executies van vele burgers gehouden werden. Onmiddelijk transformeren Sarkissians initieel neutraal overkomende beelden in aangrijpend stille aanklachten.

In de opstelling van de hoofdzaal worden regime en verzet strak gescheiden. Links vindt men fragmenten uit het Kadhafi archief. Dozijnen beelden waarop de ondertussen overleden Libische dictator handjes van andere leiders schudt, mensen toezwaait in stadia, en andere weinig zeggende ‘standaardbeelden’ die men van een politiek leider kan verwachten. Men kan een droge historische kadering krijgen aan de hand van officiële foto’s met meer tekst dan de gemiddelde museumbezoeker ooit zal lezen, maar voor een eigenlijke inkijk in het karakter van de voormalige Libische leider of zijn regime zoekt men beter elders.

Vooraleer ondergedompeld te worden in de burgerjournalistiek en het kleurrijke werk van kunstenaars die maar wat graag de draak steken met hun ‘geliefde’ leiders in het tweede deel van de tentoonstelling, komt men langs een constructie die een typische Libische huiskamer hoort voor te stellen. Binnenin wordt de oorsprong van het monotone gemompel, gekraak en gekrijs dat onophoudelijk door de tentoonstelling klinkt duidelijk. Op het oubollige televisietoestel waarboven het portret van Kadhafi als een geliefde grootvader waakt, wordt de veroordeling en ophanging van Sadiq Hammed Schwekdi getoond zoals deze in 1980 live werd uitgezonden. Op deze manier krijgt men dan toch een vaag idee van Kadhafi’s jarenlange schrikbewind.

De kleurrijke werken van kunstenaars als Nermine Hammam en Nicolas Righetti maken de verbinding tussen de eerder stoffig aandoende zwart-witfoto’s van het Kadhafi archief en de levendige burgerjournalistiek die zo cruciaal was voor het in gang zetten en houden van de revoluties. De humor eigen aan ondermeer Hammams oeuvre waarin enerzijds de toeristische utopie en anderszijds de militaire aanwezigheid in Egypte gecombineerd worden, is zeer typerend voor de Arabische wereld. Niet enkel blijkt humor verankerd te zitten in de algemene beeldcultuur, ook was deze — zeker in de beginperiode — sterk aanwezig in de massale beeldproductie van de Arabische Lente. Helaas gaat veel van de meer subtiele humor in de geëxposeerde werken net als voordien in de media aan de Westerse toeschouwers voorbij.

Al bij al ontbreekt het de tenstoonstelling aan ziel en bijkomende uitleg op gepaste plaatsen. Het Antwerpse FoMu zag zijn kans schoon om in een periode waarin de doorsnee Vlaming al lang het overzicht verloren is over de situatie in de Arabische wereld, een initiatief hierrond op te zetten. Een lovenswaardige zet — zeker met het aan de tentoonstelling gelinkte symposium en de bijhorende debatten — terwijl het in de rest van het Vlaamse cultuurlandschap verrassend stil blijft, maar als losstaande tentoonstelling kan Power! Photos! Freedom! helaas maar weinig enthousiasmeren.

Power! Photos! Freedom! loopt nog tot 9 juni 2013 in FotoMuseum, Antwerpen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

vijf × 2 =