Anything Else




Naarmate de jaren verstrijken, wordt het steeds twijfelachtiger
of Woody Allen er ooit wel uit zal komen: liefde, sex, relaties,
depressies, psychotherapie, pessimisme, cultuur, filosofie – al die
dingen waar de personages in zijn films eindeloze conversaties over
voeren, tot het groot genoegen van een kleine, maar trouwe
fanbasis, en tot de mateloze ergernis van nog veel meer
Allen-haters. Met zijn laatste paar projecten (‘Small Time Crooks’, ‘Hollywood Ending’),
ging de bebrilde vader aller neuroten, een beetje de lichtere toer
op, maar maak u vooral geen illusies: ‘Anything Else’ is opnieuw
rechtstreeks afkomstig uit de psychiatersofa, met een Woody die
zich, naar oude gewoonte, alweer zorgen maakt over het lot van de
hele mensheid. Zo kennen we hem.

Jason Biggs, held van nota bene de ‘American Pie’-saga, speelt de hoofdrol als
Jerry Falk, een worstelend auteur die graag de grote Amerikaanse
roman zou schrijven, maar vastzit als leverancier van komisch
materiaal voor stand-up komieken. De film volgt hem doorheen zijn
relatie met Amanda (Christina Ricci), een zwaar neurotische actrice
die zichzelf constant te zwaar vindt maar wel het hele huis
leegvreet, niet kan slapen zonder pillen in te nemen en haar arme
vriend zelfs zes maanden zonder seks zet. Maar ze verzekert hem:
‘Het is niet omdat ik achteruitdeins als je me wilt aanraken, dat
ik niet meer van je hou.’ Dat moet een opluchting zijn.

Jerry zoekt steun bij zijn manager (Danny De Vito), een
incompetente kluns die maar één cliënt heeft en verzot is op
uitgerokken metaforen rond kleermakers, en bij David Dobel (Allen
zelf), een leraar die in z’n vrije tijd net zoals Jerry grappen
schrijft.

Het gegeven doet denken aan Allens beste film, ‘Annie Hall’ – de
opkomst en ondergang van een liefdesrelatie, waarin het einde van
de affaire niet noodzakelijk een triest einde aan de film hoeft te
betekenen. Maar, zoals verschillende critici al opmerkten, ditmaal
is Allens visie donkerder. En dat pessimisme treffen we vooral aan
bij Dobel, Allens eigen personage, een man die duidelijk verbitterd
is omdat hij, ondanks al zijn diepzinnige theorieën over het leven,
nog steeds z’n kost moet verdienen als leerkracht van een jeugd die
steeds apathischer wordt. Hij troont Jerry mee naar een
wapenwinkel, aangezien hij van mening is dat iedereen een
overlevingspakket zou moeten hebben – zelf heeft hij in elke kamer
een geladen wapen liggen. Hij maakt pekzwarte opmerkingen over
nazi’s en de holocaust. Wanneer twee bomen van kerels een
parkeerplaats inpikken, beukt hij hun auto in met een koevoet. En
over de liefde heeft hij ook z’n eigen meningen: ‘Als je na elke
scheerbeurt je aluinsteen goed afdroogt, zal die langer meegaan dat
eender welke relatie.’ Wanneer Dobel Amanda ontmoet, is zijn
oordeel meedogenloos en direct: ‘Ze bedriegt je.’

De mentaliteit van ‘Anything Else’ is dus venijniger dan u zou
denken, vooral aangezien Amanda inderdaad geen bijster sympathiek
personage blijkt te zijn – met al haar neuroses en de eisen die ze
aan Jerry stelt, is ze inderdaad vrijwel onmogelijk om mee samen te
leven. Allen werd zelfs beschuldigd een vrouwenhater te zijn op de
basis van dit personage, maar dergelijke beschuldigingen gaan
volgens mij voorbij aan de complexiteit die hij haar meegeeft. Zo
krijgen we ook haar moeder te zien (gespeeld door Stockard
Channing), en opeens wordt het al heel wat duidelijker waar Amanda
haar karakter vandaan haalt. Bovendien heeft ze nooit de bedoeling
iemand te kwetsen – dat is juist wat het allemaal zo erg maakt.
Ricci’s personage in deze film is iemand die een identiteitscrisis
doormaakt, en niet zomaar een ééndimensionele bitch die het leven
van de mannelijke held overhoop komt gooien.

Hoe het ook zij, er zit heel wat woede in deze film – maar dat
is niet nieuw in het oeuvre van Allen, en het is verrassend hoe
weinig commentaren ik op ‘Anything Else’ heb kunnen vinden, die dat
ter sprake brachten. ‘Crimes and Misdemeanors’, één van z’n beste
films, had net zo goed de verfilming van een Dostojevski-roman
kunnen zijn, met als thema de grote morele leegte die de wereld
beheerst. In ‘Hannah and Her Sisters’ zegt Max Von Sydow
letterlijk: ‘Mensen vragen zich steeds af hoe de holocaust is
kunnen gebeuren. Gezien de wereld waarin we leven, vraag ik me
alleen af waarom het niet vaker gebeurt.’ Allen heeft altijd dat
scherpe randje in zich gehad, en hier keert dat terug.

Dat alles wil niet zeggen dat ‘Anything Else’ geen geestige film
is, want de gebruikelijke witzen zijn alweer van de partij, met als
mijn persoonlijke favoriet: ‘Heb je haar lichaamstaal gezien?
Allemaal werkwoorden!’ Het leukste aan een echte Allenfilm, is dat
je eindelijk nog eens een verhaal krijgt met mondige, intelligente
mensen in de hoofdrollen, mensen met min of meer reële problemen
die weten hoe ze zich moeten uitdrukken – in een tijd waarin
filmdialoog zich maar al te vaak beperkt tot uitgeschreeuwde
one-liners, is het een verademing om zoiets te horen. Niet dat
Allens dialogen altijd zo geloofwaardig zijn – de meeste mensen
zijn zo welbespraakt niet, in het echte leven – maar ze klinken
goed, er is over nagedacht.

Jason Biggs is eigenlijk het grootste probleem met ‘Anything
Else’ – net zoals andere acteurs die ooit de hoofdrol in een
Allenfilm mochten spelen, trapt hij in de voorspelbare val om een
Woody Allen-imitatie te gaan doen. Kenneth Branagh spant nog steeds
de kroon wat dat betreft, met zijn grensverleggend irritante rol in
‘Celebrity’, maar ook Biggs kan schijnbaar niet anders dan het
gestotter en de drukke lichaamstaal van de Woodmeister zelve
overnemen. En dat staat fake, want ondertussen is hij geen
personage aan het spelen. Dan liever Christina Ricci, die niet
alleen continu geloofwaardig is, maar er ook de hele tijd
onvoorstelbaar ravissant uitziet – hoe frigieder ze wordt in de
film, hoe sexier ze is.

‘Anything Else’ is bij uitstek voer voor de fans. We zien hier
niets dat Allen nog niet eerder heeft verteld in betere films, maar
ik blijf het sowieso altijd een prettige uitstap vinden richting
Woody Allenland.

http://www.anythingelse-themovie.com/

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

zeventien − veertien =