Jazzfest Berlin 2026 :: Dream Baby Dream

Het oudste jazzfestival van Europa, opgericht in 1964 als de ‘Berliner Jazztage’, heeft een lange en bewogen geschiedenis achter de rug, maar staat nog altijd overeind als een van de meest inspirerende in zijn soort. Onder leiding van artistiek directeur Nadin Deventer hervond het festival zijn tweede (of zoveelste) adem, wat leidde tot een opgemerkte heropleving en veel krediet van de internationale jazzgemeenschap. In 2021 ontving het festival nog de Award for Adventurous Programming uit handen van het Europe Jazz Network. De 63ste editie belooft opnieuw een zinderend vierdaags evenement te worden.

Het motto voor deze editie, Dream Baby Dream, wordt geleend van een intergenerationale kortfilm, een werk dat thema’s als verbondenheid, utopieën, dromen en trauma verkent via muziek, beweging en poëzie. Het is meteen ook een statement waarmee het festival zichzelf in de kijker zet als een plaats waar de traditie hand in hand gaat met de toekomst, en lokale perspectieven worden aangevuld met globale ervaringen. Het festival schuift zelf het drietal Camila Nebbia, Mariá Portugal en ganavya naar voren als vertegenwoordigers van die hedendaagse dialoog. Deze jonge stemmen, die elke een eigen project voorstellen, hebben respectievelijk wortels in Argentinië, Brazilië en de Verenigde staten (en India), maar vonden hun nieuwe thuis in Berlijn, waardoor er vanzelfsprekend wordt bewogen tussen continenten, scenes en muzikale talen.

Weelde, weelde, zoveel weelde

Verder op het programma: vier dagen gevuld met 24 acts en meer dan 135 muzikanten uit meer dan 25 landen, met een hele resem internationale premières. Lokaal zijn er o.m. nieuwe projecten van drummer Christian Lillinger (Open Form For Society II) en het Bonecrusher van Mattias Müche, met maar liefst twaalf trombones. Uit de internationale voorhoede treden het Chicago Underground Duo, het Tomeka Reid Quartet, het Immanuel Wilkins Quartet en Clone Row rond Ches Smith aan. De menselijke stem komt aan bod via werk van o.m. Karoline Wallace en Wendy Eisenberg, terwijl de UK scene vertegenwoordigd wordt door Alexander Hawkins en Laura Jurd, bassist Ingebrigt Håker Flaten het Noorden vertegenwoordigt met (Exit) Knarr en Otomo Yoshihide Japan met zijn Quintet.

Naar goede gewoonte zet het festival ook uit in de breedte, met lunchconcerten, artist talks, jamsessies, gegidste wandelingen, filmvertoningen (o.m. Soundtrack to a Coup d’Etat van de Belg Johan Grimonprez) en workshops voor kinderen. Als er toch twee concerten moeten uitgepikt worden als echte evenementen op zich, dan wel de 60ste verjaardag van het Globe Unity Orchestra en de terugkeer van Anthony Braxton, deze keer met een nieuw septet. Het orkest onder leiding van de intussen 88-jarige Alexander von Schlippenbach zorgde in 1966 voor niet minder dan een schandaalperformance. Het concert in de Berliner Philharmonie, die vooral geassocieerd werd met Herbert von Karajan & co., werd destijds verketterd door heel wat critici en saxofonist Peter Brötzmann afgeschilderd als de reïncarnatie van de duivel. De geschiedenis gaf de roeptoeters ongelijk, want het orkest staat te boek als een monument van de grote Europese ensembles op het snijvlak van hedendaagse muziek en improvisatie.

Braxton / Deman

Anthony Braxton was er vijftig jaar geleden voor het eerst bij en groeide uit tot een icoon binnen de internationale jazz en zijn vele uitlopers. Zeven jaar na zijn Sonic Genome keert de multi-instrumentalist, componist en educator terug naar Jazzfest Berlin met een septet dat hij speciaal voor deze gelegenheid samenstelde. In die band zijn er internationaal gelauwerde figuren als James Fei en Anna Webber, die al eerder met Braxton samenwerkten, maar een opvallend gezicht is deze keer ook de Belgische tubiste Berlinde Deman. Reden genoeg om haar aan het woord te laten: “Al bijna veertig jaar ben ik onderweg met de tuba. Van klassieke muziek naar het onstuimige universum van Flat Earth Society, waar ik al meer dan twintig jaar leer hoe ik kan loskomen van dat klassieke juk. Via de serpent, die me een eeuwenoude en tegelijk onbekende stem schonk, naar mijn solowerk en de omzwervingen met BaarsBuisDeman. Telkens opnieuw een ander landschap, andere (on)geschreven wetten, mogelijkheden om lucht in klank te veranderen.”

Gevraagd naar wat haar zo aanspreekt in de muziek van Braxton, verwijst ze vooral naar diens “(…) voortdurende nieuwsgierigheid naar wat muziek nog allemaal kan zijn. Zijn partituren voor het septet zijn kunstwerken op zich, vol kleur en krullen. Ze staan mijlenver van het uniforme muziekschrift dat uit een digitaal programma rolt. Alleen al het bekijken ervan maakt me benieuwd naar de muziek die erin verscholen zit, naar de verhouding tussen wat hij bedoelt en wat er straks op het podium ontstaat.”

Braxton staat synoniem voor een heel persoonlijke klankenwereld en een immense discografie, die van buitenaf intimiderend kan lijken. Als er een nog levende figuur is binnen de jazz wiens oeuvre gecreëerd lijkt op maat van academici die zich graag vastbijten in een uitdaging en wiens werk (te) vaak wordt omschreven als cerebraal, dan is het Braxton wel. Toch lijkt het Deman niet af te schrikken: “Ab Baars heeft me verzekerd dat Braxton een hele lieve man is, die open staat voor persoonlijkheid. Ik ben vooral benieuwd waar het met die zeven blazers naartoe gaat, welke sferen en energie we zullen onderzoeken. Samenspelen en groeien over de  verschillende generaties en achtergronden heen. Als het concert even vrolijk en fascinerend wordt als zijn scores, dan is er een memorabel moment in de maak.” Dat het inspirerend zal zijn, staat buiten kijf. Braxton, intussen 81, blijft immens gedreven én uiteindelijk ook een optimist: “What we call jazz is a sonic continuum. It’s not just about celebration of the past; it’s about the hope of the future.”

Jazzfest Berlin vindt plaats van 29 oktober tot 1 november. Alle info op de festivalwebsite. Fotograaf Geert Vandepoele is opnieuw van de partij en zorgt voor een fotoverslag dat je binnenkort terugvindt op Enola.