Cinema Joostens :: Mu.Zee, Oostende

Al decennialang is de Antwerpse avant-garde kunstenaar Paul Joostens onterecht miskend. Dankzij de tweedelige expo in Mu.Zee komt daar nu verandering in.

Op het eerste gezicht lijkt Cinema Joostens een conventionele tentoonstelling in chronologische volgorde. Aan de hand van Joostens’ biografie wordt de bezoeker van zaal naar zaal en doorheen verschillende periodes geleid. Deze structuur biedt echter net het kader dat nodig is bij een tentoonstelling van deze omvang. Het werk van deze Belgische kunstenaar wordt intelligent onderverdeeld in fasen en ondanks de chronologische opstelling is de bezoeker uiteraard vrij om willekeurig door de zalen te zwerven, wat zorgt voor een boeiende dialoog tussen de werken.

Het harde werk dat de curatoren en medewerkers in dit project staken, is niet te onderschatten. De tentoonstelling en catalogus halen Joostens niet alleen voor het grote publiek terug uit de vergetelheid, maar dragen ook heel wat bij aan het academische onderzoek naar zijn werk en leven. Cinema Joostens: Episode 1 loopt van maart tot midden juni en presenteert zijn tekeningen en schilderijen. Episode 2 volgt dan vanaf juni met zijn collages en assemblages.

Paul Joostens werkte in een boeiende tijd. Het begin van de twintigste eeuw was immers een tijd van geloof in vooruitgang en moderniteit. De Europese kunstscène werd gedomineerd door de zoektocht naar nieuwe vormen en middelen. Joostens liet dit niet aan zich voorbijgaan. In de jaren 1920 experimenteerde hij volop met kubisme en futurisme, zoals blijkt uit briljante werken als “Opstaan en ondergang van het leven” of “De stad”, dat doet denken aan een confrontatie tussen Delaunay en een vroege Mondriaan. In het vroege werk “De val der engelen” is hij duidelijk geïnspireerd door de dansers van Matisse.

Vooral op vormelijk gebied ondergaat Joostens een continue evolutie, maar thematisch zijn er enkele rode draden doorheen zijn oeuvre. Zo is hij gefascineerd door de showbusiness van zijn tijd en meer bepaald door enkele diva’s van het witte doek zoals Marlène Dietrich en Asta Nielsen, van wie hij verschillende portretten maakte. De vrouw speelt bij Joostens steeds een grote rol; als diva, maar ook als manipulatieve femme fatale. Niet zelden komen die twee karakters zelfs samen. Eén van zijn beste schilderijen van de jaren 1940 is een symbolistisch-kubistisch portret van Marlène Dietrich getiteld “L’ensorceleuse”. Zijn vrouwen zijn steeds geplaatst in een heel eigentijdse context, zodat de werken momentopnames van de tijdsgeest worden.

In het prachtige “Futurisme” komen al Joostens’ inspiraties samen. In tegenstelling tot wat de titel doet vermoeden, is het geen futuristisch werk. Het is een statisch portret van een vrouw die over haar schouder kijkt, tegen een kubistische achtergrond. Slechts de pluim in het haar, symbool van de ‘roaring twenties’, geldt als tijdsaanduiding. Uit dit iconische beeld spreekt een optimistische toekomstvisie.

In de jaren 1920 en 1930 keert Joostens zich inderdaad steeds meer naar het licht, in zijn onderwerpkeuze, maar ook in zijn kleurgebruik. In “De stad” en “De courtisane” is een prominente rol weggelegd voor een turquoise tint, die zo typerend is dat de catalogus van de expo ook deze kleur kreeg. Zoals zoveel kunstenaars werd Joostens echter diep geraakt door de oorlogen die de eerste helft van de twintigste eeuw teisterden. Na Wereldoorlog I kan hij zich nog herpakken, maar eind jaren 1940 en in de jaren 1950 raakt hij meer en meer in zichzelf gekeerd en is het helemaal gedaan met felle kleurtjes en schoonheidskoninginnen. Op het einde van zijn leven maakte Joostens gotisch-expressionistische werken, vaak met groteske en pornografische thema’s. Werken als “Acrobatie” en “Le championat des qeues” laten maar weinig aan de verbeelding over.

Dankzij Cinema Joostens krijgt deze Belgische prominent van de avant-garde zijn verdiende naambekendheid terug. Het eerste deel is zeker de moeite waard, het tweede deel zal ongetwijfeld nog verrijkender zijn. Vanaf deze lente is het absoluut onvergeeflijk het werk van Paul Joostens niet te kennen.

Cinema Joostens: Episode 1 loopt nog tot 15 juni 2014 in Mu.Zee, Oostende.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

6 + 18 =