Ola Vasiljeva. The Limp of a Letter :: Bozar, Brussel

Het oeuvre van Ola Vasiljeva is een postmoderne planeet. Al haar werken vormen een geheel van bevraging, fragmentatie en reconstructie, onder een overkoepelende aanwezigheid van performance als leidraad.

De scenografie van deze expo doet denken aan de coulissen van een theaterzaal. Stoelen staan opgestapeld, kleren hangen over een kamerscherm. Vasiljeva keert de wereld binnenstebuiten. De normale werkelijkheid vervaagt, terwijl de verinnerlijkte performance die onze dagelijks verschijning eigenlijk is, wordt geëxpliciteerd. Alles wat eigen is aan de sociale menselijke interactie wordt ontleed: taal, gezichtsuitdrukkingen, gebaren, kledij. Al deze indicatoren van mens-zijn in een gemeenschap worden teruggebracht naar hun pure essentie: performance.

Ook alle materialen waar Vasiljeva mee werkt, refereren aan theater of het performatieve. Alle verschillende onderdelen van de expo behoren tot dezelfde structuur, die de titel The Limp of a Letter kreeg. Gebruik makend van een grote verscheidenheid aan artistieke media, ordent ze haar categorieën van het menselijk voorkomen in een quasi-arbitraire hiërarchie. Op een slideshow en een video tonen acteurs een reeks gezichtsexpressies, maar er wordt ook ingezoomd op handgebaren. Een andere video legt de link tussen taal en muziek. Deze video is de sleutel tot het ontcijferen van de expo. Het is de sleutel tot Vasiljeva’s denken. Alles wat ze ziet is een allegorie. Alles wat eigen is aan het menselijk handelen, vergelijkt ze met iets anders, in een poging een structuur te projecteren op het leven. Taal is een manke oplossing voor de complexiteit van de menselijke communicatie, maar ook een aleatorische muziekcompositie. Ook de sculpturale werken die in de expo te zien zijn, figureren in de video’s. Wanneer te zien is hoe een acteur de werken activeert, wordt duidelijk waar ze voor staan. Het voelt dan ook bijzonder om de werken ter plaatse te zien. De combinatie van het werkelijke object met de video heeft iets van een handleiding. De neiging om de performance over te doen is groot. En wellicht is dat ook Vasiljeva’s bedoeling.

Het enige stuk dat niet bij de rest van Vasiljeva’s totaalcompositie lijkt te horen, is een wit tapijt met een modernistisch motief. Dit is atypisch, omdat een tapijt een ambachtelijk werk is, dat doorgaans wordt geassocieerd met vrouwelijke kunstenaars. Dat net Ola Vasiljeva dit centraal in haar compositie rond de sociale performance van de mens plaatst, is veelzeggend. Het is waarschijnlijk zelfs niet overdreven te zeggen dat hier een vleugje feminisme te bespeuren is – al is er amper uitleg bij de installatie verschaft. Het motief echoot bovendien de esthetiek van het Bauhaus, een fenomenale mijlpaal in de moderne kunstgeschiedenis, maar waar vrouwen – als ze al toegelaten werden – enkel goed waren voor het weven van tapijten. Waar de rest van Vasiljeva’s kunst neutraal onderzoekend is, bijna onpersoonlijk (maar wel betrokken), kan dit werk met enige kritische wil dus een sociaal-politiek statement genoemd worden.

Ola Vasiljeva is nog erg jong (°1981), maar haar werk in Bozar is wat men noemt ‘veelbelovend.’ Haar strakke esthetiek is subtiel en doorleefd. Haar verwijzing naar het theater is bovendien heel ironisch: na de performance blijft er niets over van het spektakel. We krijgen enkel een leeg en donker podium te zien, met de echo’s van een groots verhaal. Shakespeare wist het al: “Life’s but a walking shadow, a poor player that struts and frets his hour upon the stage.” Het verhaal van de mens is complex en groots, maar wanneer de lichten gedoofd zijn, blijft hij eenzaam en wankelend, onsamenhangend stotterend achter.

Ola Vasiljeva. The Limp of a Letter loopt nog tot 31 mei 2015 in Bozar, Brussel.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

19 + 14 =