Ricardo Brey. Op de bodem van de hemel :: M HKA, Antwerpen

Het werk van de Cubaans-Belgische kunstenaar Ricardo Brey bevindt zich op de kruising tussen natuur en cultuur, geschiedenis en wetenschap, filosofie en de wildernis. Wanneer al deze krachten samenkomen, vindt een spirituele big bang plaats, waarin het materiaal het overneemt van de kunstenaar.

Breys oeuvre toont zijn zoektocht naar orde in de chaos. In plaats van zich te beperken tot een aspect van de werkelijkheid om zich op toe te leggen, neemt hij gretig alle prikkels in zich op en creëert hij zijn eigen meta-universum. Daar zijn de kleine scheppingen in de assemblagereeks “Inside Out” de beste getuigen van. De reeks bestaat uit veertien kubusvormige archiefdozen, die dagelijks door (vrijwillige) “insiders” op een rituele manier geopend en uitgepakt worden tijdens een performance. Elke doos is uniek en heeft een eigen titel. Elke doos bevat zowel een assemblage (een driedimensionale collage) als een of meerdere boeken, samengesteld door Brey. De assemblage is meestal bolvormig en stelt dus een soort heelal voor, waar Breys tekeningen dan ook aan beantwoorden.

De werken zijn duidelijk geïnspireerd op kunst- en wetenschapsgeschiedenis. Een van de opvallendste stukken is “Gothic I”, waarin Brey naar eigen zeggen zijn “eigen interpretatie van de gotische kathedraal” weergeeft. Het grootste voorwerp is een rondkolf, gebruikt in laboratoria, en heeft dus op het eerste zicht weinig te maken met een kathedraal. Daarnaast zijn er echter ook een aantal loden architectonische modellen met gotisch ontwerp toegevoegd, en ook de tekeningen in de boekjes tonen enkele typische details van gotische architectuur. Op een gelijkaardige manier ontleedt Brey alles waar hij zijn aandacht op vestigt.

Een andere sfeer in Breys universum bestaat uit een aantal natuurfoto’s op groot formaat. De beelden zoomen in op een vaak artificieel detail, zoals een boomstam overhangen met ijzerdraad. Brey geeft het materiaal uit de foto een eigen leven. Door de traditionele strakke beheersing van een foto te doorbreken, draagt Brey zijn macht over aan het materiaal. In het ene stuk neemt de prikkeldraad het over, in een ander stuk zijn het eieren of een boomstronk die een leven opeisen langs de muur van de tentoonstellingsruimte. De foto’s zelf zijn prachtig, maar weinig revolutionair. De meerwaarde van deze werken zit in de sculpturale toevoegingen. In “Verbrande boom” verandert dauw op de takken van de boom in echte kralen: zonder meer prachtig en een sfeervolle ode aan de natuur.

Naast natuur en wetenschap zijn er nog een aantal wederkerende elementen in het werk van Ricardo Brey. Zo maakt hij ook een aantal werken met muziek als hoofdrolspeelster. In de installatie “Birdland” ligt een antieke saxofoon in een nest met eieren (nog zo’n leidmotief in Breys oeuvre). Het nest zelf bestaat echter uit kleren, gebroken vaatwerk en vooral veel knopen (ookdie komen vaak terug). Ook rond dit werk hangt een mystieke sfeer. De combinatie doet denken aan voodoo en de betekenis is een open vraag: is het een ode aan vogelzangen? Of gaat het over hoe de menselijke cultuur de natuur domineert? De beste gok is wellicht de gulden middenweg: een metafoor voor de wederzijdse bestuiving tussen natuur en cultuur. In zijn fotoreeksen is Brey beïnvloed door ‘landscape artists’ die letterlijk de natuur naar het museum brachten. Wanneer hij triviale materialen zoals karton (“Ungrund”), aarde en dierenbeenderen (de huiveringwekkende installatie “Untitled”) verwerkt, blijkt ook het verwante arte povera een inspiratiebron.

Breys inspanningen om het materiaal uit het beeld te halen, krijgen echter nóg een complementaire dimensie. Hij toont namelijk ook twee installaties buiten M HKA: “Universe” in het Koninklijk Atheneum Antwerpen en “Every Life is a Fire” in de Sint-Pauluskerk. Deze werken halen niet alleen de kunst uit de tentoonstellingsruimte, maar ook de bezoeker. Tijdens de reis die de bezoekers moeten ondernemen om van het ene kunstwerk naar het andere te gaan, bevinden zij zich nog in de meditatieve gemoedstoestand die Breys werken nu eenmaal teweegbrengen. Opeens krijgt Antwerpen een heel andere kleur: in deze context is de stad in haar geheel geïntegreerd in Breys meta-universum.

Ricardo Brey. Op de bodem van de hemel loopt nog tot 10 mei 2015 in M HKA, Antwerpen.

”Inside Out” wordt iedere weekdag geopend door insiders om 15h, op donderdag ook om 19h. Op zaterdag en zondag vinden de performances plaats om 11h30 en 15h.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

negentien − 2 =