Atelier à Habiter :: Z33, Hasselt

Waarschijnlijk lopen er over geen enkel onderwerp in Vlaanderen meer specialisten of experten rond dan over het thema wonen. De Vlaming, en bij uitbreiding de Belg, wordt geboren met een baksteen in de maag en netelige kwesties zoals energieverbruik in woningen en hoge grondprijzen zijn niet uit het nieuws weg te branden. Tijd om een tentoonstelling te wijden aan het herdenken van deze problematiek, dat dachten ze ongetwijfeld bij Z33. Het resultaat heet Atelier à Habiter .

Geen geschikter tijdstip dan nu, daar lijkt iedereen het over eens. Het concept wonen wordt sinds de financiële crisis op heel wat plaatsen fundamenteel herdacht. Het principe van één ideaalgezin per woning via een volledig willekeurige indeling van de ruimte is aan herziening toe. Nog nooit was de rol van kunst, design en architectuur hierin zo groot als tegenwoordig en laat dat nu net het kruispunt van invloeden zijn waar Z33 reeds geruime tijd op focust. De bedoeling van deze tentoonstelling is dan ook om wonen vanuit diverse perspectieven van kunstenaars, vormgevers en architecten te laten herdenken en aan het aspect architectuur ook een sociologische, antropologische of ecologische dimensie toe te voegen.

Veel meer dan elders ligt de nadruk van de tentoonstelling op het zelf uitvoeren van dingen rond wonen. Geen betere illustratie dan het WikiHouse dat opgesteld staat aan het begin van de tentoonstelling; het betreft hier een Open Source bouwsysteem met als doel het iedereen mogelijk te maken een eigen woning te downloaden, aan te passen en vervolgens uit te zagen. In het kader van de tentoonstelling bouwde een groep studenten van de UHasselt immers een site-specifieke WikiHouse-module die als onthaalmodule voor de tentoonstelling dient. Ideaal als voorbeeld om de democratisering van de woningbouw aan te tonen.

Een van de doelen van de curator is om aan te tonen dat het hedendaagse samenleven een antropologische consequentie inhoudt voor onze manier van bouwen. Dit wordt perfect aangetoond door “IKEA Disobedients”, twee video’s van Andrés Jacques. Het is onmogelijk om een IKEA-catalogus open te slaan zonder gezinnen te zien — met kinderen of kinderen op komst — die in hun eigen woning een individueel koninkrijkje opbouwen, gebruikmakend van de IKEA-blokkendozen. Op heel wat plaatsen in de wereld weerstaat men die IKEA-dictatuur door bewust af te wijken van deze dictatuur van het modelgezin. In de video’s worden voorbeelden getoond van alleenstaanden die hun woning ook als werkplek gebruiken, van fitnessfanaten die in hun woning enkel hun bed perfect geconstrueerd hebben en zich voor de rest van de inrichting niets aantrekken, of van een moeder die als alleenstaande kookt voor kinderen en kleinkinderen die bijna altijd uit huis zijn. Het is duidelijk dat de antropologische factoren hier de doorslag geven op het gebied van woonconcepten.

Z33 past de tentoonstelling bovendien ook toe op zichzelf. Om te beginnen heeft kunstenaar Filip Dujardin een soort rode draad geschapen met sokkels waarbij hij de tentoonstellingsruimte zelf als onderwerp neemt. Daarnaast legt Z33 de nadruk op de nieuwbouw die vanaf maart 2014 gaat opgetrokken worden op de site naast het Begijnhof en die harmonisch zou moeten samengaan met het huidige hoofdgebouw. De architecte van dit nieuwe gebouw, de Italiaanse Francesca Torzo, neemt ook deel aan de expo met haar visie. En ten slotte is dit de gelegenheid voor Z33 om de toeschouwer eens een kijkje te bieden achter de schermen: zo loopt de route van de expo langs het (normaal gezien gesloten) technische lokaal en via een trap naar de laadkaaien, langs de ruimte voor de personeelskastjes, achter de projectieruimte enzovoort. En op ieder van deze plaatsen staan werken. Geen betere illustratie van de invloed van de economische realiteit op wonen dan dit.

Echt interessant wordt het wanneer architecten en kunstenaars hun visie geven op de toekomst of op wat zij verfoeien. Het architectenduo Gijs Vaerenbergh pakt uit met een maquette van een typisch Vlaamse fermette, maar dan wel één in skeletstadium, waar delen van dak en verdiepingen en toegangen nog half openliggen. De bedoeling wordt duidelijk: de fermettestructuur is zo wijdverspreid in Vlaanderen dat het door vele architecten bijna als een aanslag op de ruimtelijke ordening ervaren wordt. Of neem Thomas Lommée en Christiane Hoegner, die in hun Autarkytecture een soort modulestructuur aanleveren om zelf een woonomgeving in elkaar te knutselen. Het resultaat kan eventueel zijn dat de groentetuin zich op het dak bevindt. “Geen probleem, als alles maar organisch in elkaar groeit”, lijkt het motto — de perfecte illustratie voor de sociologische inslag van vele nieuwe woonvormen.

Geen enkel aspect wordt echter zo benadrukt als zelf de handen uit de mouwen steken, of het nu gaat over het nabouwen van een huis van architecten de Vylder Vinck Tailleu of het consulteren van de website voor de locaties van verkopers van hergebruikmaterialen zoals opgezet door Rotor.

Het denken over wonen is waarschijnlijk nog nooit zo in beweging geweest als in dit tijdsvak en het is ook nog nooit zo boeiend geweest om er mee bezig te zijn. Een woning wordt met andere woorden meer dan ooit een Atelier à Habiter.

Nog tot 30 maart 2014 in Z33, Hasselt. Open van dinsdag tot en met zaterdag van 10 tot 18 uur en op zondag van 14 tot 17 uur.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

achttien − zes =