Aan zijn eigen tempo schrijft The Bony King Of Nowhere nu al vijftien jaar een smaakvol oeuvre bijeen. Met de jaren zit er meer tijd tussen zijn albums en waakt Bram Vanparys meer dan ooit over het kwaliteitslabel van zijn releases. Na Silent Days uit 2018 schiet hij opnieuw recht in de roos met Everybody Knows, de zesde plaat van zijn alter ego. Vanparys kijkt met enige bezorgdheid naar de wereld, maar etaleert zijn songs met volle overtuiging dankzij die immer overtuigende stem, een breedvoerige sound en goed volk rond zich.
Koen Gisen (“een vriend voor het leven”) is voor de vierde keer nauw betrokken als producer en in de studio liet Vanparys zich ook omringen door toppers als Hendrik Lasure, Simon Segers, Vitja Pauwels en Jasper Hautekiet. Toeslaan in stijl met een doeltreffende cast heet dat. De lat lag hoog na voorganger Silent Days. Vandaar dat er nu pas een nieuwe plaat is?
Bram Vanparys: “Dat is niet doelbewust. Ik denk dat het gewoon vanzelf gebeurt. Als je jonger bent, ben je nog een onbeschreven blad. Alles wat je doet, is nieuw: er is veel verwondering en alles mag snel gaan. Het is een ontdekkingstocht; elk nieuw akkoord is onontgonnen terrein. Als je ouder wordt, ligt er een heel parcours achter je en ga je anders om met het terrein dat je kent. Het is sowieso mijn doel om altijd iets nieuws te doen. Ik wil nooit twee keer hetzelfde album maken. Ik zorg er altijd voor dat een nieuw nummer niet op de voorgaande plaat zou kunnen staan. Ik wil geen blauwdrukjes schrijven en het dan maar oplossen met een arrangement om het wat anders te doen klinken. Dat is niet mijn ambitie.”
The Bony King Of Nowhere is geen onetrickpony.
Vanparys: “Je hebt artiesten die hun hele carrière hetzelfde soort nummer schrijven. Daarom zijn het nog niet per se onetrickpony’s. Ik vind bijvoorbeeld niet dat Bruce Springsteen zichzelf zo hard heeft heruitgevonden, maar zijn stem is wel heel kenmerkend. Ook zijn songstructuren en akkoordenschema’s zijn heel herkenbaar, maar het werkt wel. Neil Young is dan weer een heel goede artiest die een heel rare periode heeft gehad in de jaren tachtg. Dat bewonder ik, ook al werd een plaat als Trans niet goed ontvangen. Als je jezelf maar opnieuw durft uit te vinden, hoeft het daarom niet altijd goed te zijn.”
Als ik even vergelijk met je album Wild Flowers van negen jaar geleden, is Everybody Knows gearrangeerder en breedvoeriger.
Vanparys: “Ik heb een reis afgelegd. Wild Flowers was een keerpunt in mijn carrière. Toen dat album af was, voelde ik heel duidelijk: dit is niet de richting die ik in de toekomst wil inslaan. Ik zat volledig in de Amerikaanse traditie van Gram Parsons en Neil Young, en dat in combinatie met een voorliefde voor schrijvers als T.S. Eliot, Allen Ginsberg, Rimbaud en Tom Verlaine. Ik las toen heel veel laatromantische poëzie, want ik dacht: als ik me daar in verdiep, zal dat me nog betere teksten opleveren. Maar dat was niet het geval – achteraf bekeken waren mijn teksten misschien te veel pseudo-poëzie. Dat is een harde analyse. Me afzetten tegen een vorige plaat is een katalysator voor een volgend album. Ik lijk dat altijd nodig te hebben: ik moet afstand nemen,  ben heel zelfkritisch.”
In een oud interview heb je ooit gezegd dat je eigenlijk niet meer wilde luisteren naar je debuutplaat.Â
Vanparys: “En nu denk ik daar weer anders over. Heel gek. Rekening houdend met alle naïviteit en met de persoon die ik toen was, vind ik dat een mooi album. Ik luister er nu weer met andere oren naar dan pakweg in het midden van mijn carrière. Ik ben echt gaan appreciëren hoe ik toen bezig was met arrangeren. Ik maakte soms heel vreemde keuzes of maffe dingen die ik nu als inspiratie heb gebruikt voor het nieuwe album. Door opnieuw naar Alas My Love te luisteren, hoor ik wie ik vroeger was en wat de insteek was om ooit met muziek te beginnen.”
Everybody Knows gaat qua productie nog een stap verder dan Silent Days.
Vanparys: “Het is nog meer gearrangeerd, in een bredere productie. We maakten volgens mij nu meer een wall of sound. Ik doe dat graag: bezig zijn met arrangeren en sounds. Sinds Silent Days ben ik gaan beseffen dat ik niet mijn muzikale helden moet najagen, maar gewoon in de spiegel moet kijken om zo te zien wat mijn kwaliteiten zijn, en daar iets mee doen in functie van een eigen signatuur. Je bent natuurlijk altijd op een manier beïnvloed, maar ik heb niet meer diezelfde ongelooflijke fascinatie voor andere artiesten waardoor ik als hen zou willen klinken. PJ Harvey is wel een voorbeeld omdat ze zo’n gevarieerd parcours heeft afgelegd – van heel folky over pop tot een donkere sound. Platen als White Chalk en Let England Shake vind ik heel fascinerend.”
Had je in de studio, als kapitein van het schip, bepaalde richtlijnen voor je superband?
Vanparys: “Ik weet niet per se altijd wat ik precies wil, maar ik vertrouw wel op mijn buikgevoel. Als ik iets niet goed vind, durf ik dat zeggen, ook al weet ik niet altijd waarom. Ik probeer sowieso ook vrijheid te gunnen aan de muzikanten. Simon, Jasper, Vitja en Hendrik zijn echt wel vier persoonlijkheden met een eigen signatuur. Ik moedigde hen aan om niet te veel te doen wat ze dachten dat ik van hen verwachtte. Ik koos hen bewust om wie ze zijn. Dat mogen ze dan ook zijn in de studio.”
Was Everybody Knows een moeilijke bevalling?
Vanparys: “Ja, misschien wel door de druk die ik mezelf oplegde in de zoektocht naar een nieuw geluid. Voor het eerst in mijn leven nam ik geen afstand van een voorgaande plaat. Ik was nog steeds trots op Silent Days, dat voor de volle honderd procent belichaamde wat ik toen wilde doen. Maar net dat ik er geen afstand van wilde nemen, vormde een probleem. De nieuwe songs die ik in eerste instantie schreef, hadden ook op dat album kunnen staan.”
“Sowieso moest ik de nieuwe plaat minstens zo goed vinden als Silent Days. Daarom was het nodig dat ik met een andere blik naar melodievoering en akkoordenschema’s ging kijken. Als je al vijftien jaar gitaar speelt, beland je al eens in een stramien van dezelfde grepen, dus ik heb me daar bewust wat voor geforceerd. Op die manier kon ik toch afstand nemen. Jack White zei ooit dat hij zichzelf altijd beperkingen oplegt omdat hij blokkeert als er te veel mogelijkheden zijn. Daarom heb ik voor dit album meer op piano geschreven, ook al kan ik niet zo goed pianospelen. Want ik blijf een autodidact – ik leer liever op een intuïtieve manier piano spelen dan les te volgen. Zo kan ik me sneller focussen op wat ik het beste kan: songs schrijven. En ik pruts ook het liefst in mijn studio om mijn eigen geluid verder te ontwikkelen.”
“Als ik een nieuwe song schreef met mijn gitaar, deed ik dat bijvoorbeeld enkel met behulp van de diepe E-snaar. De regel was: geen akkoorden spelen, enkel single notes, waardoor er heel veel mogelijkheden zijn qua zanglijnen. Als je je instrument beperkt qua melodische info is er in je hoofd meer ruimte om een melodie te verzinnen. Net daarom vind ik de akoestische nummers van Led Zeppelin ook interessant, omwille van de toffe gitaarpartijen van Jimmy Page.”
Je hebt je ooit laten ontvallen dat je jezelf niet alleen als een singer-songwriter ziet, maar ook als een volkszanger. Nog steeds?
Vanparys: “Er zit waarde en schoonheid in muziek spelen voor mensen. Als dat mijn functie is in de samenleving, dan geeft me dat een leuk gevoel – het voelt juist aan. Ik weet niet of ik op mijn zestigste nog altijd iets te zeggen zal hebben. Ik voel een verwantschap met Mark Hollis van Talk Talk. Op een gegeven moment is hij gestopt met muziek. Rimbaud is op zijn drieëntwinstigste ook gestopt met poëzie schrijven. Dankzij het verhaal van Mark Hollis heb ik geleerd dat muziek niet iets is dat je moet doen, maar mág doen; het is een voorrecht. Dat vind ik heel bevrijdend. Al is het ook oké om zelfbewust te zijn. Soms zijn we te weinig trots als artiest of kunstenaar.”
In hoeverre is het nieuwe album een reflectie over de tijdsgeest?
Vanparys: “Het is mijn eerste plaat die niet zozeer over mijn eigen bedenkingen en persoonlijke perikelen gaat, maar wel over onze samenleving. Ik observeer de wereld en tegelijk besef ik dat ik ook deel uitmaak van de maatschappij en onderworpen ben aan stress en druk. Er mag geen blinde vlek zijn. Sommige mensen onttrekken zich aan het geheel en zien niet dat ze er ook deel van uitmaken. Zelf zit ik bijvoorbeeld niet op Facebook. Dat is geen statement; het interesseert me gewoon niet. Ik voel me op geen enkele wijze aangetrokken tot dat medium. Ik denk dat het voor mij de vlucht vooruit is, want er is heel veel digitale vervuiling. De digitale wereld is niet altijd zo constructief voor ons welzijn.”
Jij smijt je volop op muziek?
Vanparys: “Als ik nu een album maak, ga ik daar harder op door dan vroeger. Dan laat ik alles rond mij vallen en gaat al mijn tijd naar die plaat. Volle focus. Ook in dat opzicht kan ik me identificeren met Mark Hollis. Hij was zo perfectionistisch en gedreven toen hij platen als Spirit Of Eden en Laughing Stock opnam. Tot hij er genoeg van had. Het kwam te dicht, het werd te maniakaal. Dat herken ik heel hard. Het is iets dat ik moet doen. Een resultaat bereiken, is bevredigend en kan leiden tot gelukzaligheid. Maar tot welke prijs? Tot een punt dat je jezelf afvraagt: maakt dit me eigenlijk gelukkig? Dat is lastig. Nu goed, de plaat is er. Ik ben er heel trots op nu ik wat afstand heb kunnen nemen.”
Aangezien er zo veel muziek verschijnt, lijkt het me een goede zaak dat je veel tijd energie en tijd besteedt om zo veel als mogelijk kwaliteit na te streven.
Vanparys: “Ja, daar sta ik achter. Maar de vraag blijft: maakt het me gelukkig binnen het kader dat je maar één leven hebt? En wat wil ik doen met dat leven? Die vragen sluimeren altijd wel in mijn achterhoofd. Hoe de wereld in elkaar zit en hoe we met elkaar omgaan, dat heeft me van jongs af aan altijd al beziggehouden. De wereld is in een razend tempo geëvolueerd sinds de achttiende eeuw, en zeker de voorbije honderd jaar. Er zijn nooit zo veel mensen gesneuveld tijdens oorlogen. Maar de welvaart was nog nooit zo hoog en de gezondheidszorg is drastisch verbeterd. De twintigste eeuw was zo’n maffe, rare eeuw. Het zorgt ervoor dat we nu op een heel vreemd punt in de geschiedenis zitten. Van nature ben ik een optimist, maar ik heb mijn bedenkingen bij hoe we met de wereld omgaan. Die wordt steeds meer gerund door economische motieven en politiek wordt steeds meer beïnvloed door bedrijven. Iedereen heeft uiteenlopende belangen, wat ervoor zorgt dat landen heel voorzichtig zijn of net vreemd uit de hoek komen. Gaza, Oekraïne… Het is allemaal zo complex. We zitten vast. Dat is iets dat me al heel lang bezighoudt. Met de nieuwe plaat wilde ik daarom tekstueel ook eens iets anders doen en mijn vocabulaire uitbreiden.”
Heb je daar veel voor gelezen?
Vanparys: “Ik heb vooral heel veel gekeken en geluisterd naar lezingen – YouTube is een bron van informatie over eender welk thema. Ik heb veel genoteerd op mijn notablok, zaken die ik wou gebruiken voor mijn teksten. Ik ben maatschappijkritisch geworden, ja. Toch wel.”
The Bony King Of Nowhere stelt Everybody Knows op 8 maart voor in de AB in Brussel, op 26 april in de Muziekgieterij in Maastricht, en op 18 mei op Ik Zie U Graag in Breda.
