Europalia Polska :: Voorlente

Buiten enkele bekende Polen zoals Lech Walesa en Fryderyk Chopin kennen we niets van Polen,
laat staan van haar rijke verleden en bijhorende cultuur. Europalia Polska wil je graag laten
proeven van de Poolse cultuur. Verschillende tentoonstellingen en andere culturele gebeurtenissen
moeten de kennis van het cultuurpatrimonium van Polen bij de Belgen vergroten.

&

Ondanks de vele opstanden en revoluties in Polen moesten de inwoners tot 1918 wachten op hun
onafhankelijkheid. Polen was sedert ongeveer honderd jaren verdeeld over drie grootmachten: Rusland,
Duitsland en Oostenrijk-Hongarije. Pas na de val van drie rijken, kregen de Polen waar ze zolang naar
verlangden: een eigen land. Gedurende die 19 de eeuw vierde — hoe kan het ook anders — de
historieschilderkunst en de zoektocht naar een eigen geschiedenis een belangrijke rol in het
culturele leven. De Polen wilden ten alle tijden hun eigenheid tonen. Tijdens de behandelde periode,
1880-1920, op Voorlente zijn ze op zoek naar een eigen identiteit.

Die zoektocht begint bij de historieschilderkunst: mythische verhalen over een ver verleden vormen
het uitgangspunt voor de schilderwerken van Jan Matejko (1838-1893). Tijdens het laatste kwart van de
negentiendede eeuw was hij zonder twijfel de leidende figuur in de Poolse schilderkunst. Zijn werk
vormt ook het beginpunt van de tentoonstelling. Het centraal opgestelde doek van Jan Matejko,
Bothory bij het beleg van Pskow (1872), toont de algemene toon en stijl van de Poolse
schilderkunst: picturaal uitgewerkte voorstellingen, anakdotische scènes met oog voor detail.
Door het schilderen van belangrijke gebeurtenissen uit de eigen geschiedenis van Polen wilde Matejko
bij de inwoners een nationalisteitsbesef doen ontwaken.

Het verschil tussen de oude en de nieuwe generatie Poolse schilders wordt meteen duidelijk in de
eerste zaal. Werken van Jacek Malczewski (1854-1929) hangen er in confrontatie met het eerder
vermelde werk van zijn leermeester Matejko. Heel algemeen evolueert de Poolse schilderkunst van de
strakke historieschilderkunst naar het vrijere symbolisme. Schilders als Malczewski, Chelmonski
(1849-1914) en Pruszkowski (1846-1898) vonden de inspiratie voor hun werk in de Poolse folklore en de
populaire verhalen en legenden. Hierdoor droegen zij in hun symbolistische schilderkunst ook bij tot
het beleven van het Poolse nationaliteitsgevoel. Het zijn dan ook onder andere deze jonge kunstenaars
die deel uitmaken van de beweging Jong-Polen. Stuk voor stuk geloofden zij in de kracht van het volk
dat onbedorven is en gebonden aan religie en traditie. Vanaf 1880 was er in de beweging Jong-Polen
dan ook een cultus van de boeren.

Het hoogtepunt van de tentoonstelling is de zaal gewijd aan de glasramen van Stanislaw Wyspianski
(1869-1907). Hij was zonder meer de centrale figuur van Jong-Polen, in zijn werk nemen de
geschiedenis van Polen en de Slavische legenden een belangrijke plaats in. Het ontwerp voor het
glasraam Apollo in kluisters (1904) van de Franciscanerkerk in Krakau trekt meteen je
aandacht. Het is een hulde aan Copernicus, die in Krakau geboren is. Wyspianski was haast een
allround-kunstenaar: naast glasramen maakte hij ook schilderijen, pastels, muurschilderingen en was
hij ook schrijver en dichter.

Bij het binnentreden van de tentoonstelling heb je de indruk heel wat beeldhouwwerken te kunnen
zien. Helaas is de beeldhouwkunst ondervertegenwoordigd op deze expositie: slechts een tiental
beelden op een totaal van ongeveer 175 kunstwerken. De aanwezige beelden zijn overigens meer dan de
moeite, net als het nagebouwde literaire café Jama Michalikain het Paleis voor Schone
Kunsten. De art deco-inrichting zal tijdens Europalia het decor zijn voor een reeks lezingen
en discussies.

Elders in Brussel, in de KBC Galerij op de Grote Markt, kun je terecht voor een kleine
tentoonstelling van Poolse art deco. In dit intieme en gezellige galerijtje kun je een honderdtal
voorwerpen uit de jaren twintig en dertig uit de collectie van het Nationaal Museum in Krakau
bekijken. De art deco bloeide in de periode kort na Wereldoorlog I. Na de noodlottige gebeurtenissen
van de oorlog hadden de mensen een zekere hang naar wat comfort en luxe. Ook in Polen tref je deze
kunstuiting aan. Art deco is er de stijl bij uitstek om de herwonnen vrijheid te illustreren.

De art deco-kunst in Polen is gekenmerkt door een tweeledige diversiteit. Enerzijds tref je die
verscheidenheid in de veelheid aan materialen zowel in de beeldende als in de toegepaste kunsten.
Anderzijds herken je in de vormgeving de hand van verschillende individuele kunstenaars: als je op de
tentoonstelling loopt, merk je echt dat het werk van verschillende scholen en kunstenaars
geëxposeerd is.

Europalia Polska loopt nog tot 6 januari op verschillende locaties in België.
Voorlente. Polen 1880-1920 kan je bezichtigen in het Paleis voor Schone Kunsten, Ravensteinstraat
23, 1000 Brussel.
Art Deco uit Polen loopt nog tot 25 november 2001 in de KBC Galerij op de
Grote Markt in Brussel. Voor het volledige programma kun je terecht op 02/507.85.94 of op
www.europalia.be

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

3 × 3 =