In 1989 wisten Jerry Seinfeld en Larry David de sitcom Seinfeld te verkopen aan NBC als een show die nergens over ging. Althans zo wil de legende want beide bedenkers hebben al meermaals uitgelegd dat dat niet helemaal klopt. Feit is wel dat de show ogenschijnlijk nergens over gaat, of liever dat die de alledaagsheid van het bestaan op zo een komische en ook wel tenenkrullende manier weet te brengen, dat het haast onweerstaanbaar wordt. Iets gelijkaardigs kan ook over Koud genoeg voor sneeuw gezegd worden, al ontbreekt hier de humor en naargelang de lezing ook de meerwaarde.
De Australische Jessica Au debuteerde in 2011 met Cargo, een `coming of age`-roman rond drie tieners met hun eigen dromen wiens levens met elkaar verbonden raken. Voor die roman kreeg Au een eervolle vermelding voor de Kathleen Mitchell Award voor schrijvers onder de 30. Dat het niet meteen een aanmoediging of reden voor haar was om snel een vervolg te schrijven, blijkt uit het feit dat Koud genoeg voor sneeuw pas haar tweede roman is, een die bovendien een heel andere insteek heeft. Ditmaal focust Au op de relatie tussen een moeder en volwassen dochter tijdens een reis doorheen Japan. Een boek lang is de dochter aan het woord, waarbij ze niet alleen stilstaat bij haar relatie met haar moeder, maar ook geregeld mijmert over haar eigen leven en welke rol haar partner, zus en anderen daarin spelen of gespeeld hebben.
Veel opzienbarends heeft Au daarover niet te vertellen. De beschrijvingen van de plekken die ze bezoekt voelen banaal aan terwijl de analyse van de band met de moeder nooit diepgaand wordt. Nochtans lijkt er genoeg stof voor reflectie te zijn, geboren en opgegroeid in Hongkong verhuisde haar moeder als twintiger naar Australië kort nadat ze haar eerste kind had gekregen. Over het hoe en waarom komt de lezer niets te weten, net zomin als over de vader of over haar vroegere leven in China. De moeder lijkt er niet over te willen vertellen en de dochter vraagt er niet naar. De enige verhalen zijn die van de oudere zus die in Hongkong was naar aanleiding van de begrafenis van hun grootvader en hoe ze als kind die nauwelijks Kantonees sprak, min of meer verloren liep en van een oom die vogels verkocht op de markt en een meisje uit de betere klasse leerde kennen.
De klassenverhouding – moeder en oom leefden in relatieve armoede – zorgden ervoor dat de verhouding tussen beide jongeren snel de kop ingedrukt werd waarna de oom achterbleef in China. Ondanks pogingen van het meisje om hem terug te vinden, deed hij zelf geen moeite en bleef hij ongehuwd. Of dat verhaal echter waar is, is nog maar de vraag want niemand bevestigt het en zowel moeder als zus beweren dit verhaal nooit verteld of gehoord te hebben. De mate waarin herinneringen vertekend zijn dan wel vals, is een van de rode draden doorheen Koud genoeg voor sneeuw. De helft van het boek lijkt immers hier uit opgebouwd te zijn.
Of het nu om de herinneringen gaat dan wel de reis zelf, waarbij moeder en dochter overigens geregeld elk hun eigen weg gaan, de alledaagsheid is nooit ver weg. Door dit bijna volledige gebrek aan spanningskracht of verhaal lijkt de roman geen einddoel te hebben, wat voor verschillende lezers dan ook een terechte reden zal zijn om af te haken. Toch heeft Aus werk ook een vreemde aantrekkingskracht die net schuilt in de banaliteit van het geheel. De manier waarop het voortkabbelt zonder ook maar iets echt relevant te vertellen, heeft net zozeer iets bezwerend, wat nog versterkt wordt door het totale gebrek aan stilistische hoogstandjes. Au verleidt de lezer niet met een ingenieus verhaal of literaire krachttoeren maar door het gewone leven neer te schrijven zoals het is. Het is een aparte keuze die werkt.
Koud genoeg voor sneeuw kent zijn duidelijke voor- en tegenstanders waarbij de nadruk op sfeer voor de ene net een uitnodiging is tot (zelf)reflectie waar anderen het als een goedkope uitweg zien. Dat mensen, zelfs familieleden, elkaar nooit ten volle kunnen kennen en dat eenieder een eigen kijk op het leven heeft, is niet meer dan “gelukskoekjeswijsheid”. Het verhaal of de waarde van het boek daartoe reduceren zoals sommigen doen, is het oneer aandoen. Aus kracht ligt inderdaad in wat ongezegd blijft eerder dan getoond, maar wat ze met de roman heen wil, blijft open voor interpretatie. Uiteraard kan alles gelezen worden als een zoektocht naar het (on)zegbare tussen een moeder en dochter en de poging om een (diepere) band te smeden maar dat is maar één lezing. De waarde van de roman ligt in de manier waarop Au de schoonheid van het alledaagse weet te vatten in banale zinnen en zo toont dat ook het niet gracieuze zijn waarde kent.
