Banner

The Vandermark 5 + Atomic

12 september 2010, Flux/S Festival, Eindhoven

Guy Peters - 13 september 2010

Om het enige optreden van deze twee kanonnen uit de avant-jazz in de Benelux te zien, moesten we naar Eindhoven trekken, waar de avond het orgelpunt vormde van een vierdaags internationaal kunstenfestival waar poëzie, dans, videokunst, performance, muziek en nog veel meer aangeboden werden. Hoge ambities bij de organisatie, dus, en die hebben de optredens deels de nek omgewrongen.

“Nu weten we ineens hoe The Vandermark 5 zou klinken met Phil Spector als producer”, lachte bandleider Ken Vandermark nadat het kwintet z’n kolossale opener (“Leap Revisited”) gespeeld had. Nu ja, het had meer iets weg van een grimlach, want het was duidelijk dat de muzikanten niet bepaald onder de indruk waren van de akoestiek in het voormalige industriële pand. Het reusachtige gebouw, gelegen op de voormalige Philips-site, biedt ruimte zat voor allerhande kunstvormen, met een nadruk op installaties, maar er had blijkbaar geen mens bij stilgestaan dat akoestisch spelende bands niet op hun plaats zijn in betonnen ruimtes die vooral fungeren als galmbak.

De bands hadden tien uur gedaan over de reis van Noorwegen naar Nederland en daar viel bij het Amerikaanse kwintet eigenlijk weinig van te merken. Meer nog: de openingsaanval van cellist Fred Lonberg-Holm en drummer Tim Daisy behoorde tot het meest agressieve dat we al van de band hoorden, met een been in de noise en de blik op de toekomst gericht. Dit vlaggenschip van allrounder Vandermark was altijd al bij uitstek een vehikel dat aangewend werd om spanning te creëren tussen compositie en improvisatie, wat vooral sinds de komst van de cellist leidde tot extremere formele experimenten. Liet de vorige plaat (Annular Gift) een band horen die meer dan ooit afstand nam van de (vrij) korte en gebalde composities, dan stak de band nu toch opmerkelijk energiek van wal.

Zowel “Leap Revisited” als het erop volgende “Second Phase”, een compositie die Vandermark opdroeg aan voorgangers uit Chicago (Braxton, Mitchell, Threadgill) en leermeester Julius Hemphill, teerden op gespierde passages, waarbij zowel collectief als in deelfracties straf uitgehaald werd. Zo was er in het tweede nummer, dat een verrassend sterke bluesfactor had, een indrukwekkende sax battle tussen Vandermark en Rempis. Afgesloten werd met “Cadmium Orange” (uit Annular Gift), dat aantoonde dat ’s mans composities steeds in beweging zijn. Misschien wel iets té, want het was duidelijk dat Daisy, vermoedelijk door de belabberde sound, moeite moest doen om bij de les te blijven. Het kon echter niet deren: The Vandermark 5 imponeerde met een (veel te) korte set.

Het Scandinavische Atomic (twee Zweden en drie Noren) had de reis blijkbaar minder goed verteerd, want na de verschroeiende openingssolo van trompettist Magnus Broo zakte het energiepeil erg snel en leek het even alsof de band niet helemaal op scherp stond. Opnieuw zal de sound er voor iets tussen gezeten hebben, want vooral drummer Paal Nilssen-Love, een krachtspeler die normaal voor de duur van een optreden in hogere sferen zit, liet duidelijk zijn ongenoegen blijken. Ook Atomic pakte slechts uit met drie composities (twee van pianist Håvard Wiik en eentje van rietblazer Fredrik Ljungkvist) en zorgde voor een verrassing. Was de band vroeger vooral een kruising tussen klassieke hardbop en free jazz, en dus veel sterker geworteld in de bekende Amerikaanse traditie dan The Vandermark 5, dan viel daar nu weinig van te merken.

In al de songs waren er wel momenten waarop de band stukken inlaste met hecht samenspel dat suggereerde dat ze in staat zijn om eender welke jazzclub op z’n kop te zetten, maar daar werd aarzelend mee omgesprongen. In plaats daarvan werd gewerkt met drie verrassend complexe, zelfs hoekige composities, die een pak minder druk klonken dan wat we van hen gewend zijn. Elke muzikant wachtte geduldig zijn beurt af, waardoor het leek alsof er meer intern gecombineerd werd dan als kwintet samengespeeld. En opnieuw was het geluid de grote stoorzender: Wiik en bassist Håker-Flaten waren amper hoorbaar en Nilssen-Love, die sowieso er niet naast klopt, overstemde het hele zootje.

De band speelde avontuurlijk, waarbij Ljungkvist vooral veel interesse toonde in de mogelijkheden van zijn klarinet, maar leek nog niet helemaal z’n weg te vinden in de nieuwe composities, waardoor de spanning soms wat zoek was en het contrast met de doelgerichte performance van de andere band sterk opviel. Gelukkig werd het derde stuk afgerond met een intense, vurige finale die alsnog voldoening bood. Ook bij Atomic was de set met een goed half uur echter veel te kort.

Er was nog een potige improvisatie van Vandermark en Rempis met de ritmesectie en pianist van Atomic, een brok krachtpatserij die hard tekeer ging om uiteindelijk bij uitdovend gekwetter te belanden, maar daarna zat het er onverbiddelijk op. De ene band pakte uit met een lel van formaat, de andere verraste door dat net niet te doen. Het had een uitstekend evenement kunnen worden, maar door de beperkte duur van de sets (alles samen nog geen anderhalf uur muziek) en de bij momenten wanstaltige sound was dit toch een avond die je liever onder andere omstandigheden had meegemaakt.

E-mailadres Afdrukken
 
The Vandermark 5 + Atomic
Not Two / No Business / Jazzland / http://www.kenvandermark.com
www.kenvandermark.com
www.atomictheband.com

Recensies:
Ken Vandermark & Fred Lonberg-Holm/Nate Wooley :: Resistance + East By Northwest
Platform 1 :: Takes Off
The Resonance Ensemble :: What Country Is This?
Ken Vandermark :: The Conversation + Mark In The Water
Side A :: A New Margin
Reed Trio :: Last Train To The First Station
The Resonance Ensemble :: Kafka In Flight
Ken Vandermark :: Strade d’Acqua/Roads Of Water
Powerhouse Sound :: Overlap
The Vandermark 5 Special Edition :: The Horse Jumps And The Ship Is Gone
Paal Nilssen-Love & Ken Vandermark :: Milwaukee Volume + Chicago Volume
Lean Left :: The Ex Guitars Meet Nilssen-Love/Vandermark Duo, Volume 1
iTi :: Artifact :: iTi Live in St. Johann
Vandermark 5 :: Annular Gift

Live:
Fred Lonberg-Holm & Ken Vandermark :: 17 mei 2015, Parazzar (Brugge)
Ken Vandermark & Paal Nilssen-Love :: 9 maart 2014, Parazzar (Brugge)
Bert Dockx & Mauro Pawlowski + Paal Nilssen-Love & Ken Vandermark :: 20 oktober 2013, Zuiderpershuis
Ken Vandermark :: 10 mei 2013, La Médiathèque du Manège (Bergen)
Brandlmayr, Kurzmann & Vandermark :: 17 februari 2013, Parazzar (Brugge)
Manuel Hermia Trio + Platform 1 :: 25 oktober 2012, Vooruit
Ken Vandermark :: 18 maart 2012, Parazzar
The Resonance Ensemble :: 17 maart 2012, KC BELGIE
Free Fall :: 3 maart 2012, De Singer
The Ex feat. Getatchew Mekuria + Guests :: 9 december 2011, De Kreun
Follow The Sound :: 12 november 2011, De Singel
Side A :: 15 oktober 2011, coStA (Antwerpen)
[sic] electric + Lean Left :: 10 september 2011, Les Ateliers Claus
Jazz Middelheim :: 15 augustus 2011, Park den Brandt
Jason Stein’s Locksmith Isidore + Cinc :: 19 februari 2011, KC BELGIE

Artikels:
Paal Nilssen-Love & Ken Vandermark :: Q: Slapen? A: Geen tijd voor.
Chicago Jazz Connection (25 april - 1 juni) :: Als dwergen op de schouders van reuzen
Jazz Middelheim 2011 :: Werken in de breedte

DVD:
Brötzmann DVD
Soldier Of The Road :: A Portrait Of Peter Brötzmann

Advertentie

TEST