Banner

The Ex

30 maart 2018, Semai (Amsterdam)

Guy Peters - foto's: Sophie Debloudts - 01 april 2018

Het podium is de plaats waar het gebeurt. Dat geldt voor de improvisatie en voor de rock-'n-roll. Goede muzikanten bevestigen er de verwachtingen, uitzonderlijke muzikanten spelen die aan flarden. The Ex, al jarenlang gezegend met een tot de verbeelding sprekende live-reputatie, kwam in ideale omstandigheden z’n nieuwe album 27 Passports voorstellen.

Alle respect voor grotere/gevestigde concertzalen die een DIY-instituut als The Ex een podium bieden, maar het best komt de groep nog altijd tot z’n recht op plekken die op maat van z’n filosofie zijn. Begin 2016 speelde het kwartet een weergaloos optreden in De Ruimte, een restaurant-annex-concertplek in Amsterdam-Noord waar de vloer zowat meedeinde op het ritme van de opzwepende muziek. Einde 2017 werd een set vol nieuw materiaal uitgetest in La Malterie in het Franse Lille, een krochtige keet met lage gewelven waar springen enkel een aanrader was voor verticaal uitgedaagden en de band werd omringd door een massa die joelde met een hartstochtelijkheid die normaal bewaard blijft voor het parcours van De Ronde Van Vlaanderen.

Enter Semai, een relatief nieuwe plek in Amsterdam-Noord, met een Ethiopisch restaurant op de bovenverdieping en een franjeloze lounge op het gelijkvloers. De locatie voor de release party was gevonden en net als bij de memorabele verjaardagsfestivals waren er ook nu een paar uiteenlopende voorprogramma's. Zo was er het Poolse Kurws, een trio dat net als hun landgenoten van Lotto een eigenzinnige invulling gaf aan een paar varianten in de marge van de rock-'n-roll. Het had het ene moment iets van de snedige punkfunk van The Minutemen, maar zocht net zo goed heil bij manisch-repetitieve ritmes en uitvergrote hoekige wendingen uit experimenteler oorden. Jachtige, met staccato gitaarwerk in elkaar gestoken Britse postpunk uit de vroege jaren tachtig was een regelmatige toetssteen, maar er zat net zo goed de trance van een Nisennenmondai of het veelzijdige stuntwerk van een Rangda in. De kennismaking smaakte naar meer.

De Eritreeër Werede Tesfamichael bracht een handvol songs met enkel stem en krar, een versterkte lier waarmee hij een variant brengt op een soort trance-blues. Dat vooral door het droge, maar ritmische snarengepluk, waarbij vooral de emotionaliteit van zijn zang opviel. De man zong soms in een opvallend hoog register, hier en daar zelfs herinnerend aan de high and lonesome sound van Roscoe Holcomb. John Butcher, de avond ervoor nog van de partij toen Ex-gitarist Andy Moor carte blanche kreeg in het Bimhuis, bewees intussen z'n meesterschap op sopraan- en tenorsax. Hij counterde het getater in de achterste rangen met een keuze uit z'n eindeloze trukendoos, waarbij hij het ene moment verbluffende volièreklanken creëerde en het andere de circulaire ademhaling z'n werk liet doen. Misschien niet de ideale omstandigheden voor dit soort performance, maar wel een fijne toevoeging aan een kleurrijk menu.

Met 27 Passports leverde The Ex een van de hoogtepunten van het jaar af: een denderende, knetterende plaat vol bonte songs over uiteenlopende onderwerpen die naadloos verder bouwde op al het voorgaande, maar toch weer iets nieuws in de aanbieding had. Een van de meest toegankelijke en consistente albums uit hun discografie ook, met een maturiteit die op geen enkel moment vloekt naast het geraas van hun jongere zelf. Bijna veertig jaar in de weer, maar nog altijd goed voor een oplawaai van formaat. Van opener "This Car Is My Guest", dat al net zo hard stootte als de albumversie, maar de zwaaiende dreiging van een stormram kreeg, tot afsluiter "Maybe I Was The Pilot" kreeg je een band te zien die zinnens was om decennia ervaring samen te ballen in een uur.

Het kwartet speelde strak én vrij, gedisciplineerd en met de gretigheid van jonge honden die alles nog te bewijzen hebben. Het hele album minus "Four Billion Tulip Bulbs" werd erdoor gejaagd met een imponerende focus en een chronologie die je voortdurend confronteerde met hun veelzijdigheid. Als het al bijna verdwalen was in de stormachtige instrumental "Footfall", dan werd "The Heart Conductor" het moment waarop je hoort hoe bepalend Arnold De Boer ook geworden is voor het geluid van The Ex, hoe hij aanstekelijke zanglijnen en Afrikaanse melodieën moeiteloos laat samensmelten met het schurende gitaargeweld en die opzwepende patronen van een tomeloze Katherina Bornefeld. Intussen verkende Hessels ongedurig als altijd de paar vierkante meters die hij ter beschikking kreeg en stak hij met Moor regelmatig het vuur aan de lont. Jennend met ontregeling, botsend met die eindeloos over elkaar schuivende gitaarpartijen.

Flirtte "Piecemeal" even met grauwere tinten, dan sloeg "Birth" terug met een kronkelende frivoliteit. Mooist van al was misschien wel vaststellen dat groep en publiek (een combinatie van ouwe rotten, uitbundige tieners en vanalles daartussen) steeds dichter bij elkaar kwamen, zodat de zaal soms één orgaan leek te worden, een bewegende massa van deining en golven met "The Sitting Chins" en "Soon All Cities" als opzwepende feesten waarbij lichamen onophoudelijke heen en weer en tegen elkaar belandden, extatisch zoekend naar dat ene, gedeelde ritme. Twee extraatjes: een kort maar krachtig "Silent Waste" en een uitbundig onthaald en dodelijk daverend "Maybe I Was The Pilot", dat compleet onder hoogspanning leek te staan.

In een wereld waarin niets ooit genoeg is en waarin je als band niet deugt als je niet steeds meer en groter wil, is een gezelschap als The Ex een verademing. Dit is een groep op mensenmaat, met intelligentie, inventiviteit en dat ene onontbeerlijke element waarmee je mensen niet enkel bij elkaar brengt, maar ze ook verenigt op een manier die zoveel meer biedt dan de vluchtige waan van de dag. Het is de ziel van de band -- met die rondspattende gensters en het gegrijns -- die je eraan herinnert dat vier muzikanten die op zoek gaan naar een gemeenschappelijke vlam kunnen uitgroeien tot een bron van energie die kan zorgen voor seismische verschuivingen. The Ex heeft nog niks aan kracht of relevantie ingeboet. Dat moet je koesteren.

E-mailadres Afdrukken