Banner

Raster-Noton label night

Wouter Lamon - 12 april 2007
Op de eerste avond van het Domino-festival was het drummen geblazen voor het circus dat CocoRosie had meegebracht, maar in de club speelde zich iets heel anders af. Daar kreeg het Duitse label Raster-Noton namelijk carte blanche. Het spreekt voor zich dat er beduidend minder mensen voor opgedaagd waren dan voor het freakfolkspektakel in de grote zaal, maar uiteraard betekent dat niet dat de Club een te mijden plek was, integendeel zelfs.

Enig opzoekwerk leerde ons dat Raster-Noton zo'n elf jaar geleden ontstaan is uit twee andere Duitse labels: Rastermusik en Noton (Archiv für Ton und Nichtton). Het label is gesticht door Frank Bretschneider en Olaf Bender, die allebei naar de AB waren afgezakt, en concentreert zich al sinds 1996 op minimale electronica, die live aangevuld wordt met visuals.
Het is natuurlijk moeilijk om je bij een vage en nietszeggende term als 'minimale electronica' iets voor te stellen. Gaat het hier over de atmosferische klanktapijten van Fennesz, of de bliepjes en platte beats van een Mr. Oizo? Het internet geeft hierover weinig uitsluitsel, dus zat er niets anders op dan ons te laten verrassen…

De eerste artiest van de avond was Kangding Ray. Achter dit pseudoniem gaat een Fransman schuil, David Letellier, die, zoals zoveel andere muzikanten en kunstenaars, uitgeweken is naar het terminaal hippe Berlijn, om zich daar volledig toe te leggen op zijn muziek en een aantal andere kunstvormen. Zo is hij bijvoorbeeld architect, en houdt hij zich ook bezig met performances en installaties.
De soundscapes die Kangding Ray uit zijn laptop toverde, konden aanvankelijk bestempeld worden als Fennesz met hier en daar een stevige drone en een lap noise", maar na een tijdje bleek dat deze beschrijving Kangding Ray eigenlijk tekort doet. We kregen een paar minuten later namelijk ook een behoorlijk stevige beat gepresenteerd, zodat we Fennesz algauw vergaten, en eerder parallellen zagen met Boards of Canada's meesterlijke 'Music Has the Right to Children'. Parallellen, want Kangding Ray is niet zomaar een zielloze epigoon. Hij doet duidelijk zijn best om net dat beetje extra in zijn muziek te leggen, en, het moet gezegd, hij doet dat goed.

Zoals blijkt uit de website van het label, gaat Raster-Noton er prat op dat de visuals die live gebruikt worden even belangrijk zijn als de muziek zelf. Wij dachten dus aan de bevreemdende kunstwerkjes die de optredens van Orbital, Chemical Brothers en Plaid begeleid(d)en, maar bij Kangding Ray vielen die visuals behoorlijk tegen. We kregen niet meer te zien dan een bewegend lijntje, en dat doet het 'm helaas niet helemaal. Het was dus beter het geprojecteerde lijntje compleet te negeren en de eigen fantasie te laten werken. Zo riep Kangding Rays ambient bij ons min of meer dezelfde sfeer op als Aims 'Cold Water Music'. Gedurende een klein uur waanden we ons op een desolate toendravlakte, kijkend naar de bloedrode zon en een kudde rendieren die in de verte voorbij draaft. Even meenden we zelfs het geluid van krakend ijs te horen…

Niets van dat alles bij Frank Bretschneider. Deze man belichaamt eigenlijk perfect waar het Raster-Notonlabel voor staat, en niet alleen omdat hij één van de stichters is…
IJverige liefhebbers van woordspelletjes hadden natuurlijk al lang door dat Noton, op z'n Duits uitgesproken dan, eigenlijk gewoon hetzelfde klinkt als het Engelse "No Tone". En laat dat nu een prachtige omschrijving zijn voor de muziek die Frank Bretschneider maakt. Gedurende heel zijn set kregen we enkel kurkdroge hiphopbeats en clicks 'n cuts te horen. Elk nummer was compleet gespeend van enige melodie, zodat het geheel eigenlijk een beetje deed denken aan een tot de essentie herleide, maar bloedeloze Amon Tobin
Gelukkig waren Bretschneiders visuals interessanter dan die van Kangding Ray. We zagen geometrische vormen en Mondriaan-achtige rasters (snapt u 'm?) die mooi op de beenharde ritmes meebewogen. Hier bleek inderdaad dat Bretschneider, die eigenlijk grafisch vormgever is, echt probeert een symbiose te bereiken tussen minimalistische muziek en grafische kunst.
Toch konden we ons niet van de gedachte ontdoen dat er meer in zat. Noch de visuals, noch het feit dat Bretschneider naar het einde van zijn set toe het tempo opdreef, konden onze aandacht erbij houden. Al na een kwartier hadden we min of meer het gevoel dat we het wel gezien hadden. Minimalisme is één ding, maar je kunt het uiteraard ook wat té ver op de spits drijven.

De laatste set van de avond was die van Olaf Bender, die andere Raster-Noton pionier. Toen hij van wal stak met dezelfde uitgebeende beats als Bretschneider, dreigde zijn set even de verkeerde kant op te gaan, maar algauw gaf Bender zijn critici lik op stuk…
Bender combineerde zijn dub- en electrobeats namelijk met steeds luider wordende, trommelvliesscheurende drones, die de muziek langzaam maar zeker richting climax stuurden, om vervolgens weer helemaal uit te doven en later het argeloze publiek op een totaal onverwacht moment weer bij de strot te grijpen. Dit maakte zijn set ongelooflijk fascinerend en opzwepend, zodat meer en meer mensen in de ban van de bezwerende ritmes geraakten, en mee begonnen te bewegen.
Ook Benders visuals lagen min of meer in het verlengde van die van Bretschneider en Kangding Ray. Hij bediende zich eveneens van geometrische vormen en ritmisch bewegende lijnen. Zo deden die ons op een bepaald moment sterk denken aan de beroemde hoes van Joy Divisions Unknown Pleasures, waarbij de golven op het geluid van een strakke electrodreun meebewogen. Net zoals in zijn muziek probeerde Bender net iets meer afwisseling te brengen in zijn visuals, zodat zijn set een stuk intrigerender en genietbaarder was dan die van Bretschneider. Dat vond duidelijk ook het publiek, dat de man trakteerde op een warm applaus en hem opnieuw het podium opriep voor een laatste aanval op de trommelvliezen.

Ons verdict, vraagt u? Globaal gezien was deze avond niet echt essentieel te noemen, maar al bij al was dit wel een behoorlijk interessante kennismaking met een label dat lak heeft aan de mainstream en gewoon, al elf jaar aan een stuk, zijn ding blijft doen. Wij onthouden in ieder geval vooral de eerste en de laatste set.

E-mailadres Afdrukken