Banner

Jazzfest Berlin 1-4 november 2018

Een wedergeboorte met een blik op de toekomst

Guy Peters - foto's: Geert Vandepoele - 22 september 2018

Nu de kaarten ook binnen de jazzwereld grondig door elkaar geschud worden, kunnen de instanties niet anders dan volgen. Dat is zeker het geval voor het Jazzfest in Berlijn, waar kersvers artistiek directeur Nadin Deventer meteen een frisse wind door het festival laat waaien met een kijk die eigenlijk de originele jazz spirit helemaal benadert: met een voet in het verleden resoluut voor de toekomst gaan.

Als alles goed gaat, zullen we er voor het eerst bij zijn van 1 tot 4 november, en daar zijn verschillende redenen voor. Eentje heeft natuurlijk te maken met de geschiedenis van het festival, dat nu aan zijn 55ste editie toe is en behoort tot de oudste genrefestivals van Europa. Toonaangevend in de jaren zestig als de Berliner Jazztage, met aanvankelijk een sterke focus op de Amerikaanse jazz, maar gaandeweg ook met een verschoven nadruk op een Europees verhaal. De eerste drie festivaldirecteurs bepaalden de koers tot 2000, en daarna volgen er nog vijf. Net als elders was Duitslands grootste jazzfestival duidelijk een mannenbastion, want met de nog jonge Nadin Deventer (°1977) staat nog maar de eerste vrouw aan het roer.

Deventer heeft de geloofsbrieven om dit tot een goede einde te brengen. Ze is al jarenlang internationaal werkzaam, liet haar sporen op het Festival van Vlaanderen vanuit Brussel, was jarenlang actief in het Ruhr-gebied, betrokken bij multi-disciplinaire projecten en speelt een rol in het European Jazz Network. Belangrijker is echter dat ze deze nieuwe opdracht meteen opvallend met een gelaagd verhaal dat alle registers opentrekt. Geen duffe nostalgie, maar ook geen verwaterde boel. Het is niet omdat de term een beetje uitgehold raakt, dat je daarin moet volgen. Het programma van Jazzfest Berlin is er op uit om uit te dagen, te contrasteren en ruimte voor interactie te creëren.

Die uitwisseling is er op allerhande manieren: zo wordt er bijvoorbeeld gestart met een interactieve installatie/performance van het KIM Collective, dat tijdens de openingsavond aan de slag zal gaan met de muziek die op dat moment elders in het gebouw uitgevoerd wordt. Maar er zijn ook panelgesprekken – over genderkwesties, afro-futurisme & empowerment, de figuur van James Reese Europe,… – en er worden opvallende muzikale stemmen gecombineerd. Deventer brengt een reesem jonge en boeiende Europese stemmen bij elkaar (er treden muzikanten aan uit 15 landen) en combineert ze vervolgens met een delegatie uit Chicago, een stad die in de loop der jaren een heel eigen bijdrage leverde aan de jazz.

Kruisbestuivingen zijn er volop: zo wordt de eerste avond afgerond met een concert van Rob Mazureks Exploding Star Orchestra, een knalorkest op de wip tussen postrock en kosmische avant-garde (denk Sun Ra meets Tortoise) dat voor de gelegenheid bestaat uit acht muzikanten uit Chicago en zes uit Berlijn (waaronder onze landgenote Els Vandeweyer), wat tijdens deze wereldpremière ongetwijfeld tot een heel nieuwe sound zal leiden voor deze buitengewone band. Diezelfde avond wordt het ook uitkijken naar Nicole Mitchell’s Black Earth Ensemble en de diverse kleinere combinaties op de nevenpodia, met o.m. drummeester Hamid Drake en gitarist Julien Desprez.

De tweede avond is op papier al goed voor onophoudelijk geknetter, want dan staan met Irreversible Entanglements en het Fly Or Die-project van Jaimie Branch twee acts op de affiche die vanop het jonge label International Anthem indruk gemaakt hebben. Irreversible Entanglements is een militant freejazzkwartet dat ontstond vanuit de Black Lives Matter-beweging en met vocaliste Moor Mother (Camae Ayewa) beschikt over een intelligent en bevlogen speerput. Branch was met haar debuut onder eigen naam – een fris samengaan van improvisatie, kamermuziek en groove - meteen een van de boeiendste stemmen van haar generatie. Het wordt ook uitkijken naar de duoset van Moor Mother (de voorbije jaren trouwens ook een alarmerende stem op Rewire, Sonic City,etc) en Chicago-legende Roscoe Mitchell, en natuurlijk de performance van het Art Ensemble Of Chicago, een instituut dat een van de cruciale hoofdstukken in de jazz van de voorbije halve eeuw schreef.

De derde avond wordt diep in de Afro-Amerikaanse traditie gedoken. Eerst met zangeres Jazzmeia Horn, die nog jong is, maar nu al onder lof bedolven wordt en ook haar geschiedenis kent. Zij gaat spelen met de klassieke WDR Big Band. De geschiedenis komt nog meer op de voorgrond met het ambitieuze audiovisuele project van Jason Moran rond James Reese Europe en The Harlem Hellfighters, dat terugkeert naar de eerste Wereldoorlog om de impact te onderzoeken van het 369ste regiment, dat bestond uit enkel Afro-Amerikaanse mannen, waaronder muzikant James Reese Europe. Die overleed in 1919, maar dan al z’n stempel had nagelaten. Moran treedt aan met zijn Bandwagon-trio, maar inviteerde nog een hoop gasten, waaronder Shabaka Hutchings, Nubya Garcia en een 15-tal muzikanten uit Berlijn.

Op de slotavond staat de gitaar centraal en zijn drie markante figuren te horen. Bill Frisell is misschien wel de meest invloedrijke jazzgitarist van de voorbije dertig jaar, een muzikant die onlangs nog terugkeerde naar de kern van zijn kunst met Music Is, een prachtig soloalbum dat een culminatie is van jarenlang zoeken en verfijnen. Minstens even interessant is Mary Halvorson, de New Yorkse die zich het voorbije decennium ontpopte van gelauwerd talent tot een vaste waarde en die actief is in de meest uiteenlopende projecten en contexten. Zij is trouwens artist in residence. Op de openingsavond speelt ze met Thumbscrew, daarna nog met een nieuw kwartet en tenslotte met haar Octet. De avond wordt op gang gebracht door Kim Myhr, die een line-up bij elkaar bracht met daarin o.m. co-gitarist David Stackenas en percussionisten Ingar Zach, Hans Hulbækmo én Tony Buck.

Maar daar blijft het niet bij, want het programma, dat er duidelijk ook op uit is om het genderevenwicht te herstellen, bulkt van de boeiende namen uit verschillende stilistische en geografische hoeken. Uit het zuiden van Europa is er pianiste Tania Giannouli, uit het Oosten de Estse rietblazer Maria Faust en het Maciej Obara Quartet. Dichter bij huis is er het trio Manuel Hermia, Sylvain Darrifourcq en Valentin Ceccaldi, terwijl violist Théo Ceccaldi dan weer van de partij is met zijn “Freaks”. De Britse delegatie van het WorldService Project zorgt, nu ze het nog kunnen, voor humor en baldadigheid, terwijl een internationale samenwerking met o.m. Makaya McCraven ongetwijfeld voor de groove zal zorgen. En dan hebben we nog de films, workshop voor jongeren, installaties, gegidste wandelingen en expo niet vermeld.

Kortom: het heeft er op papier al alles van dat Deventer en haar team werkelijk alles uit de kast halen om van Jazzfest Berlin een gebeurtenis te maken die de bezoeker niet enkel een mooi programma wil bieden, maar ook aan het denken wil zetten en betrekken bij een kunstvorm die er altijd op gebrand was om te blijven evolueren. Iets om naar uit te kijken, maar haast u als u er een bijzondere citytrip van wil maken, want het gaat verschrikkelijk snel met de tickets. Meer info HIER.

E-mailadres Afdrukken