Banner

The Thing

Mono

Guy Peters - 23 november 2011

Als er een volkje is dat eigenlijk bijna oververtegenwoordigd is in de hedendaagse freejazz, dan zijn het wel de knapen van het Hoge Noorden. Net zoals Vlamingen gemaakt zijn voor veldrijden en Duitsers voor slechte hardrock, zo zit er iets in het water van (vooral) Zweden en Noorwegen dat muzikanten naar de avant-garde drijft. Een van de vlaggenschepen bewijst nu, na meer dan een decennium activiteit, dat er nog steeds geen sleet op de formule zit.

Wat een band ook, The Thing. Die Gustafsson, zoals die daar staat te kwispelen met z’n tong, zoals hij soms tekeer gaat, heftig schuddend en spastisch schuifelend, dat blaasinstrument hanterend als een wapen om dolle griezels en andere verontwaardigde jazzsnobs in bedwang te houden, het is een zicht dat je niet snel zal vergeten. Of die Paal Nilssen-Love, een razende wervelwind die met een vermorzelende kracht inslaat op de drumvellen, zoals ook Teun Verbruggen onlangs mocht ondervinden. En dan die Ingebrigt Haker Flaten, zo’n gestuikte kaalkop die zo’n bas niet enkel bespeelt en bepotelt, maar ook bespringt en eigenlijk mishandelt. The Thing is primitieve punk-’n-roll, maar dan met verwoestend geblaat en chaotisch gerammel in plaats van drie akkoorden en een voortjakkerende beat.

Met een stuk of twaalf platen op z’n conto is The Thing ook een van de meest productieve en hardnekkig voortploeterende bands van de scene, steeds op zoek naar samenwerkingen met ander volk (Ken Vandermark, Joe McPhee, Jim O’Rourke, Otomo Yoshihide etc.) en niet bereid om een gespierde oefening in nostalgie te worden. Zo liet Bag It! bv. een toenemende interesse horen voor elektronica, iets dat Gustafsson ook in andere context al had laten blijken. Vreemd genoeg schiet daar niets van over op Mono, dat op meerdere gebieden een back to basics-beweging maakt. Al is het dan nog een spektakel. Wie er onlangs bij was in Kortrijk, was er getuige van hoe zelfs de vrij ’klassieke’ freejazz van het trio korte metten maakte met de lawaaierige punkjazz van Cactus Truck. The Thing kan zoveel meer dan uithalen met een dubbele rechtse, maar als dat dan toch gebeurt, dan hoor je een van de meest opwindende geluiden van de moderne jazz.

Zo’n stomp tegen de kaak valt meteen ook te rapen bij opener "Viking", dat drijft op een ritme dat even bot als efficiënt is. Gustafsson blaast die gerekte wat jankende toon, en opnieuw en opnieuw. En nog een aantal keer. Tot Haker Flaten een bijdrage levert en de drummer na meer dan een minuut meegaat in dat sloopverhaal, dat halsstarrig beuken, dat collectieve gebrul en gebral, waarbij vooral (en wie anders?) Gustafsson nog maar eens een bovenmenselijke inspanning levert om de intensiteitmeter in het rood te jagen. Het opjuttende geroep op de achtergrond spreekt boekdelen. En toch krijgt het stuk na tweederde, als je net denkt dat verdere implosie niet verder kan, een wending richting ingetogen terrein, met zachte ritmes en een sax die haast een begrafenismars lijkt te spelen.

Het is een gedempte sound en sfeer die ook terugkomt in traditional "Bruremarsj", oorspronkelijk een huwelijksmars, maar hier uitgewerkt als een trip inwaarts die amper boven fluisterniveau uitstijgt. Heel andere koek net ervoor, in hun versie van "Alfie’s Theme". Covers zijn een constante (zowel uit de rock-’n-roll als de freejazz, waardoor je het ene moment met enige inspanning PJ Harvey of The Kingsmen hoort en iets later Don Cherry en Brötzmann), en deze keer is het de 60’s klassieker die Sonny Rollins speelde voor de bejubelde film. Wie op zoek is naar dat lekker swingende thema en die vingerknip, is er echter aan voor de moeite. Dit is hun zoveelste radicale deconstructie, een hikkende, met hortende en stotende passages volgestouwde tour de force voor een bezeten Gustafsson.

Hij zet dat nog wat extremer voort in "Triple Fox", het soort track dat je kan gebruiken om volk buiten te krijgen, een buitenkans voor de Zweed om z’n arsenaal volledig binnenstebuiten te keren. Gelukkig pakt het trio het daarna wat anders aan; met de korte swing van "Silver Slipper", en de drone-achtige afsluiter "There Is Shitloads Of Red Meat Missing", die er na minder dan vijfendertig minuten een punt achter zet en bevestigt dat Mono nauw aansluit bij de wortels van de band. Er is de beperkte duur, de mono-opname, de afwezigheid van elektronicagefriemel, maar dat volstaat ruimschoots om een band aan het werk te horen die nog lang niet uitverteld is en zijn status binnen de freejazz, pas nog bedacht met het slotconcert van het Follow The Sound Festival, ruimschoots weet waar te maken.

Op zaterdag 10 december staan de drie van The Thing in Kc BELGIE in Hasselt: Nilssen-Love en Haker Flaten met Atomic en Gustafsson met Fire! M.a.w.: een ’double bill’ zoals je ze zelden gepresenteerd krijgt.

E-mailadres Afdrukken
 
The Thing

Uit ons archief
Banner

TEST