Banner

Vandermark 5

Annular Gift

Guy Peters - 06 november 2009

Na tien studioplaten kiest Ken Vandermark nu voor een live-album om nieuw materiaal van zijn populairste band op de wereld los te laten. Het bevestigt dat het vijftal in die context op z’n best is: Annular Gift legt de lat heel erg hoog voor wie binnen het genre ook maar plannen heeft om indruk maken.

De man van Chicago staat intussen al jaren bekend als een van de hardst werkende muzikant-componisten uit de Amerikaanse free jazz en avant-garde. Zijn werklust zorgde de voorbije vijftien jaar voor een schier eindeloze stroom van albums en projecten, met duo’s, trio’s, kwartetten, kwintetten en met wapenfeiten met een eigen big band (Territory Band) én die van een ander (Peter Brötzmanns Chicago Tentet). Voer voor enige scepsis, ware het niet dat de consistente kwaliteit van die releases ongehoord hoog is.

’s Mans unieke aanpak zit daar zeker voor iets tussen. Als geen ander weet Vandermark immers de grens tussen de improvisatie en compositie te bewandelen en ook al krijgt de componist in hem vaak het meeste krediet, ook als muzikant laat hij zich niet onbetuigd. Was de tenorsax vroeger zijn voorkeurinstrument, dan zoekt hij nu net zo vaak zijn heil in de klarinet, de basklarinet en de baritonsax. Die laatste twee waren er tijdens deze opnames in de Alchemia-club in Krakow (Polen) wegens logistieke redenen niet bij, maar de stijl, die combinatie van kapstokken en verrassingen, herkenbaarheid en onvoorspelbaarheid, blijft volledig intact. Bovendien heb je slechts enkele brokken van opener “Spiel” nodig om te horen tot wat dit kwintet in staat is.

Natuurlijk gaat het hier om muzikanten met een gedegen achtergrond en bakken ervaring. Daarenboven is bassist Kent Kessler al een jarenlange medespeler van Vandermark en zijn ook drummer Tim Daisy en saxofonist/monstertalent Dave Rempis al enige tijd vaste waarden. Sinds trombonist/gitarist Jeb Bishop vervangen werd door cellist Fred Lonberg-Holm kreeg de band een ietwat ander kleurenpalet. Verder verwijderd van de jazz, nu eens dichter neigend naar de moderne improvisatie, dan weer naar de dissonantie van avontuurlijke rock. Op Annular Gift is Lonberg-Holm nadrukkelijker aanwezig dan ooit tevoren met z’n snerpende solo’s, inkleuringen en geluidsmanipulaties, wat er eens te meer voor zorgt dat de band zich onderscheidt van de concurrentie.

Zoals gewoonlijk zijn de nummers vrij langgerekt (slechts zes nummers passeren in meer dan zeventig minuten), maar de ideeënrijkdom is dan ook indrukwekkend. Het gaat hier niet om een volgepropte intellectuele soep, maar een stijl en sound die ruimte laat waar nodig, gestaag evolueert, maar waar nodig ook zwaar kan uithalen. In een vingerknip kan deze band omslaan van bijna meditatieve kamermuziek naar wild om zich heen slaande free jazz met een vette backbeat. Het is en vorm van bijna hypnotische samenwerking die enkel mogelijk is als je te maken hebt met gelijkgestemde zielen die aangemoedigd worden door een leider die de teugels sterk in handen houdt. Op Annular Gift hoor je een geoliede machine aan het werk die gensters slaat.

Ingetogen en bruisende, energieke passages wisselen elkaar af, met een soms duizelingwekkende diversiteit aan geluiden en stijlen. Een stuk als “Spiel” bestaat eigenblijk uit twee songs en geeft Vandermark zelf de kans om zowel de tenor als de klarinet te hanteren. Het is zorgvuldig uitgewerkte, hypercomplexe muziek, maar moeilijk hoeft het niet altijd te zijn. Zo wordt er in “Table, Skull & Bottles” opmerkelijk losjes geswingd en in “Early Color” rustig de tijd genomen om ideeën uit te werken. In elke song valt op hoe ieder bandlid z’n plaats steeds opnieuw afdwingt en als sparringpartner de nodige kansen krijgt om een persoonlijke stempel op het collectief te drukken. De muzikaliteit blijft wel altijd centraal: zelfs op z’n wildst en meest obscuur moment schuilt er een visie achter deze muziek.

Het ensemblespel is dan wel dominant, ook op Annular Gift kan je op zoek gaan naar ‘kleine’ momenten die bijblijven, of het nu gaat om de bassolo tijdens “Second Marker” of Rempis’ waanzinnig bevlogen spel in, welja, eigenlijk in élk nummer. Dit jonge talent combineert verschroeiende vingervlugheid met een onwaarschijnlijk vermogen om ter plekke op de proppen te komen met complexe en toch logisch in elkaar stekende solo’s. Is Vandermark de grote leider en componist, dan is Rempis de kroonprins die met z’n mentholscherpe altsound zo mogelijk nog meer in z’n marge heeft. Mooier nog dan die afzonderlijke talenten blijft de manier waarop ze die samen in de strijd werpen: elk moment waarop Vandermark en Rempis een thema aangrijpen om vervolgens een dansje rond elkaar uit te voeren is er eentje om de oren te spitsen.

Ook heel mooi is hoe de twee laatste songs – “Cement” en “Cadmium Orange” – elk vanuit een apart begin (het eerste met een lange drumsolo, het tweede met abstracte improvisatie van klarinet, cello en drums) belanden bij hard swingende thema’s die het kot duidelijk in de fik zetten. Het zijn meeslepende, ultragedreven songs die zo veel meer zijn dan wufte vingerknipjazz. Net als de rest van het album laten ze horen hoe vitaal het genre de dag van vandaag nog steeds is in handen van experts die wars van conventies aan de slag gaan met vernieuwende ideeën en imposante vurigheid. De soepele complexiteit van de nummers dwingt respect af, maar het is de kleurrijke aanpak die opwindt en laat horen dat deze Vandermark 5 behoort tot de absolute top binnen het genre.

Voor de liefhebber zijn het bovendien Gouden Tijden, want naast een nieuwe Vandermark 5 verscheen zopas ook een samenwerking met Barry Guy, het debuut van het Frame Quartet, een nieuw album van Sonore (een trio met Peter Brötzmann en Mats Gustafsson), de 10CD-box Resonance én er staan nog twee duoplaten op stapel met drummers Paal Nilssen-Love en Tim Daisy respectievelijk. Maar wie op zoek is naar een eerste kennismaking, die begint best bij Vandermark 5, en deze Annular Gift biedt daarvoor een uitgelezen kans.

E-mailadres Afdrukken
 
Vandermark 5
Not Two / http://www.kenvandermark.com
www.kenvandermark.com
www.myspace.com/kenvandermark ; http://www.instantjazz.com

Recensies:
Ken Vandermark & Fred Lonberg-Holm/Nate Wooley :: Resistance + East By Northwest
Platform 1 :: Takes Off
The Resonance Ensemble :: What Country Is This?
Ken Vandermark :: The Conversation + Mark In The Water
Side A :: A New Margin
Reed Trio :: Last Train To The First Station
The Resonance Ensemble :: Kafka In Flight
Ken Vandermark :: Strade d’Acqua/Roads Of Water
Powerhouse Sound :: Overlap
The Vandermark 5 Special Edition :: The Horse Jumps And The Ship Is Gone
Paal Nilssen-Love & Ken Vandermark :: Milwaukee Volume + Chicago Volume
Lean Left :: The Ex Guitars Meet Nilssen-Love/Vandermark Duo, Volume 1
iTi :: Artifact :: iTi Live in St. Johann

Live:
Fred Lonberg-Holm & Ken Vandermark :: 17 mei 2015, Parazzar (Brugge)
Ken Vandermark & Paal Nilssen-Love :: 9 maart 2014, Parazzar (Brugge)
Bert Dockx & Mauro Pawlowski + Paal Nilssen-Love & Ken Vandermark :: 20 oktober 2013, Zuiderpershuis
Ken Vandermark :: 10 mei 2013, La Médiathèque du Manège (Bergen)
Brandlmayr, Kurzmann & Vandermark :: 17 februari 2013, Parazzar (Brugge)
Manuel Hermia Trio + Platform 1 :: 25 oktober 2012, Vooruit
Ken Vandermark :: 18 maart 2012, Parazzar
The Resonance Ensemble :: 17 maart 2012, KC BELGIE
Free Fall :: 3 maart 2012, De Singer
The Ex feat. Getatchew Mekuria + Guests :: 9 december 2011, De Kreun
Follow The Sound :: 12 november 2011, De Singel
Side A :: 15 oktober 2011, coStA (Antwerpen)
[sic] electric + Lean Left :: 10 september 2011, Les Ateliers Claus
Jazz Middelheim :: 15 augustus 2011, Park den Brandt
Jason Stein’s Locksmith Isidore + Cinc :: 19 februari 2011, KC BELGIE
The Vandermark 5 + Atomic :: 12 september 2010, Flux/S Festival, Eindhoven

Artikels:
Paal Nilssen-Love & Ken Vandermark :: Q: Slapen? A: Geen tijd voor.
Chicago Jazz Connection (25 april - 1 juni) :: Als dwergen op de schouders van reuzen
Jazz Middelheim 2011 :: Werken in de breedte

DVD:
Brötzmann DVD
Soldier Of The Road :: A Portrait Of Peter Brötzmann

Advertentie

TEST