Banner

Pan American

White Bird Release

Jurgen Boel - 04 maart 2009

In het grote boek der clichés staat bij "een warm deken dat zichzelf over de luisteraar drapeert" ongetwijfeld een verwijzing naar Pan American, het soloproject van Labradfords Mark N(elson). Maar net zoals Nelson nog steeds de luisteraar tracht te verrassen, is het aan de recensent om bij White Bird Release niet de platgewandelde paden te betreden.

Het zou nochtans de perfecte en meest eenvoudige, alomvattende slagzin zijn waarmee de zesde plaat van Nelson kan worden samengevat. Na het nauwelijks hoorbare en niet overal even goed ontvangen The River Made No Sound, en For Waiting, For Chasing (geïnspireerd door de zwangerschap van zijn vriendin) keert Pan American met White Bird Release immers niet alleen naar het label Kranky, maar ook naar de voorgrond terug.

Want hoezeer de plaat ook opnieuw bij ruisende klanken en klaterende geluidjes mag zweren, laat ze zich niet zomaar naar de achtergrond verbannen. Mogelijk is dat ook de reden waarom het enkele luisterbeurten vraagt vooraleer duidelijk wordt dat het album niet alleen een intrigerende terugkeer van de groep is, maar ook een sluitend geheel vormt dat — bij voorkeur— als dusdanig wordt beluisterd. Dat laatste is niet volledig verwonderlijk, aangezien de plaat als een conceptalbum kan worden opgevat waarbij de eerste zeven songtitels samen een segment uit een brief van Dr. Robert Godard aan H.G. Wells vormen.

Er hoeft gelukkig niet gevreesd te worden voor een onverteerbare brok conceptualiteit waarin Pan American zichzelf verslikt. De songtitels mogen dan wel in elkaar overvloeien, maar van de songs kan hetzelfde niet gezegd worden. Hun eenheid situeert zich op een hoger, gevoelsmatiger niveau dat zich niet in woorden laat vatten, terwijl de aparte onderdelen op zichzelf kleine miniatuurwerelden blijven vormen.

"How Much Progress One Makes" en "In A Letter To H.G. Wells, 1932" laten zich bijvoorbeeld moeilijk definiëren, daar in se alleen de kurkdroge ritmetrack nog enigszins beschreven en herkend kan worden. De meer atmosferische geluiden houden zich op een ondefinieerbaar niveau onledig, dat noodgedwongen alleen in vage termen kan worden omschreven. Bij "There Is Always The Thrill Of Just Beginning" en "So That No Matter" ontbreekt een dergelijk percussiehouvast, maar vormen enkele uitgesponnen klanken de perfecte hulplijnen waarmee de luisteraar zichzelf doorheen de auditieve wolk kan leiden.

Songs als "Is A Problem To Occupy Generations", "There Can Be No Thought Of Finishing" en "Dr. Robert Goddard" laten zelfs de reddingsboeien varen en dompelen de luisteraar volledig onder in een auditieve zee die louter door Nelsons talent niet in grillige stormen verzandt. Dat niet alle nummers zich onvermijdelijk voortbewegen op ijle paden bewijzen "For Aiming At The Stars’" en "Both Literally And Figuratively", die respectievelijk funk en jazzelementen overnemen en de trage, slepende wereld van Pan American binnenleiden.

In 1932 schreef Dr. Goddard aan de science-fiction schrijver Wells: "There can be no thought of finishing, for aiming at the stars, both literally and figuratively, is a problem to occupy generations, so that no matter how much progress one makes there is always the thrill of just beginning". Met deze woorden wist hij al meer dan zeventig jaar voor de release van dit album treffend hoe Pan American omschreven kon worden.

Natuurlijk is het goedkoop, lui en clichématig om de plaat in deze bewoordingen samen te vatten, maar meer nog dan een warm deken geven ze weer hoezeer Pan American na zes albums en een slordige twaalf jaar nog steeds weet te begeesteren en zichzelf niet vastrijdt in eigengereide klankpatronen zonder doel of waarde.

E-mailadres Afdrukken