Banner

Christian Scott aTunde Adjuah

The Centennial Trilogy

Quincy Cloet - 06 november 2017

Jazz is als het temmen van de vrije expressie: een onafgebroken werk. Met deze triptiek grasduint Christian Scott aTunde Adjuah in de honderdjarige geschiedenis van jazz en kenschetst daarmee de krijtlijnen voor een mogelijke toekomst van het genre.

Vraag twee jazzmuzikanten wat jazz betekent en je krijgt drie verschillende antwoorden. Geen sinecure om een overeenstemming te vinden over een genre dat zo moeilijk in woorden te bevatten valt. Consensus bereiken over het beginpunt van jazz is net iets gemakkelijker. Christian Scott, sinds enkele jaren met bijkomende naam aTunde Adjuah, kiest voor 2017 als het jaar waarin vroege jazzopnames worden herdacht -- meer bepaald “Dixie Jass Band One Step’’ en “Livery Stable Blues’’ van de Original Dixieland Jass Band. The Centennial Trilogy is echter geen conventionele herdenking met nette covers geplukt uit honderd jaar geschiedenis. Integendeel, het is een lappendeken van subjectieve herinneringen, een fragmentarisch knip- en plakwerk waarin Christian Scott betrekkelijk veel over zijn eigen visie op (jazz)muziek heeft te vertellen. Een van zijn sleutelbegrippen is stretch music (tevens de naam van een album uit 2015), het creatief uiteenrukken en mengen van stijlen tot er iets nieuws tot stand komt. The Centennial Trilogy is daarmee ook een statement gericht tot een nieuwe generatie van jazzmuzikanten en luisteraars.

De herdenking ter gelegenheid van het eeuwfeest gebeurt in drie aparte albums, met Ruler Rebel en Diaspora die al eerder dit jaar zijn verschenen en ten slotte The Emancipation Procrastination dat recent werd uitgebracht. De eerste luisterbeurt geeft weinig thematische verschillen weg maar een herhaaldelijke benadering brengt nuances op vlak van instrumenten, boodschap en creatieve insteek aan de oppervlakte. Ruler Rebel is een inleiding tot de artiest, geboren en getogen in New Orleans, een manier om kennis te maken met z’n snel aandikkende oeuvre. Openingstitel “Ruler Rebel’’ toont meteen wat voor een indrukwekkend parcours de trompettist al heeft afgelegd, met een esoterische trip die mijlenver van de eerste albums afstaat (vergelijk bijvoorbeeld met Yesterday You Said Tomorrow). Zonder enig besef krijgen luisteraars echter al een handvol leidmotieven mee die met regelmaat de kop zullen opsteken.

Ruler Rebel vertelt ons heel wat over de afkomst en invloeden op de artiest Christian Scott aTunde Adjuah. “New Orleans Love Song’’ is een ode aan de heimat, met cimbalen en percussie die zonder problemen zouden thuishoren in het carnavalsvertoon van Mardi Gras. De blend van jazz, creoolse ritmes en moderne samples voelt als een protest tegen een al te rigide classificatie binnen de jazz. Scott is hier om categorieën te doorbreken en tegelijk nieuwe contouren te schetsen – zoals Robert Glasper het een decennium geleden voordeed. Ruler Rebel is een album dat desondanks het gebruik van elektronica een gevoel van warmte en nabijheid uitstraalt, een pamflet dat solidariteit schreeuwt en actie wil voeren. “Encryption’’ is een artistieke handtekening van jewelste, terwijl “The Reckoning’’ als een bigband in een duistere Jim Jarmusch-film het eerste deel op meeslepende wijze besluit.

Met het tweede deel vertelt Christian Scott aTunde Adjuah ons iets meer over het publiek: Diaspora is een ode aan de luisteraar -- heden en verleden. Het is tegelijk een verhaal van omgeving en traditie, de muziek waarmee we opgroeien. Titeltrack “Diaspora’’ bulkt van het plezier, veelal dankzij de virtuoze manier waarop Elena Pinderhughes de fluit bespeelt. Het is trompet en fluit die op het merendeel van de songs wonderwel overlappen en voor begeesterende melodieën zorgen, terwijl de piano, bas en percussie ter begeleiding zijn aangeworven. “Our Lady Of New Orleans’’ is een soundtrack naar ons hart, met ritme en melodie die het volledige lijf doen bewegen. Onverholen verwijzingen naar het verleden duiken af en toe op, meer bepaald Scotts fascinatie voor het spaarzame geluid van de late Miles Davis: “No Love’’ grijpt de sfeer van de jaren tachtig aan zonder in nostalgie of in een gimmick te vervallen. Hoewel de trompettist nog steeds veel belang hecht aan de techniciteit van z’n trompetspel (enkele jaren geleden was dat bijvoorbeeld de whisper technique), laat hij geen frikkerige indruk na.

Deel drie, The Emancipation Procrastination, is het kroonjuweel van The Centennial Trilogy. Christian Scott herinterpreteert niet alleen het jazzverleden maar ook z’n eigen songs: hier duikt “Ruler Rebel’’ nogmaals op, hetzij in een prachtig sfeerkleedje dat zowel bezinning als elegantie suggereert. In vergelijking met de voorgaande delen staat nummer drie in het teken van politieke en sociale thema’s, al heeft Christian Scott nooit echt de actualiteit of het controversiële geschuwd. Ruler Rebel verwijst naar het opstaan tegen onrechtvaardigheid, maar de boodschap wordt explicieter bij The Emancipation Procrastination (al blijft Charles Minus ongeëvenaard met “Fables Of Faubus’’). Composities als “Gerrymandering Game’’ en “Unrigging November’’ spreken voor zichzelf, maar tonen op thematisch vlak een artiest die een rijk palet van genres en speelstijlen onder de knie heeft. Het derde deel kent z’n gelijke niet op vlak van variatie, maar het belet Scott niet om af en toe een vluchtige blik naar z’n vroegere jaren te werpen: het gitaarspel van Matt Stevens op de titeltrack en “New Heroes’’ zijn een fijn atavisme richting Yesterday You Said Tomorrow; in het algemeen zorgt de wisselende groepsbezetting voor subtiele klemtoonverschillen. Het langgerekte “Cages’’ behoeft een laatste vermelding: een microkosmos met een immens temporaal bereik, een langgerekte ode die de superbands van de jaren vijftig doet herleven (zowel Scott als Braxton Cook zijn in topvorm hier), het doorbreken van hokjes, het omarmen van de wereld en het tot volwassendom komen van een genre.

Zelfs na honderd jaar blijft jazz een onverteld verhaal, iets wat sterk tot uiting komt in het rijke lappendeken van verhalen, stijlen en expressies dat The Centennial Trilogy aftekent. Geen betere persoon dan Christian Scott aTunde Adjuah om van het verleden iets levend en sprankelend te maken, geen stoffige documentaire maar een intuïtieve herinterpretatie die menselijke kracht en autonomie centraal plaatst. The Centennial Trilogy is een heling voor de vrije ziel.

Christian Scott treedt op 9 november op in Het Depot (Leuven) en op 10 november tijdens STORM! festival (Oostende).

E-mailadres Afdrukken