Karl Van Deun & Ruben Machtelinckx

Ask Me Don’t Ask Me

7.5
Guy Peters - 04 augustus 2014

Op amper anderhalf jaar tijd zien drie releases van/met gitarist Ruben Machtelinckx het daglicht. Begin 2013 was dat het kwartet met Joachim Badenhorst, Nathan Wouters en de IJslandse gitarist Hilmar Jensson. Linus liet hem dan weer horen in het gezelschap van de jonge Thomas Jillings. Deze keer speelt Machtelinckx samen met zijn leraar, de wat ondergewaardeerde Karl Van Deun. Niet geheel onverwacht werd het de derde mooie plaat op rij.

alt

Als er al sprake kan zijn van een Quiet Is The New Loud-beweging binnen de Belgische jazz (in de brede interpretatie van de term), dan mag je Machtelinckx gerust beschouwen als een van de interessantste exponenten ervan. Hoewel er wat volume betreft niet zo heel veel variatie zit in zijn muziek, die rustig of fluisterzacht is, getuigen de albums van een finesse en verbeeldingskracht die je doet vergeten dat je te maken hebt met kleine bezettingen, lage volumes en een gebrek aan zang. Dat deze duoplaat met Van Deun opnieuw in dat pastorale vaarwater zit, heeft een extra reden: Van Deun heeft overgevoelige oren en is genoodzaakt om muziek te spelen die decibelpieken mijdt.

Dan heeft hij natuurlijk de ideale partner gevonden en deze release, die net als Onland vakkundig werd opgenomen door Christophe Albertijn, is er eentje die het moet hebben van ingetogenheid en finesse. Het samenspel is ook iets verder verwijderd va jazzcontext en sluit iets nauwer aan bij de klassieke- en folktraditie, met hier en daar hints van andere rootsmuziek als country en blues, maar dan bij associatie. Deze muziek is dan ook nooit uitgesproken iets. Niet melig, gedeprimeerd of romantisch, maar soms wel een meer omfloerste versie daarvan: wat melancholisch, bedrukt, onbehaaglijk, een beetje triest. Zachte contouren en schaduwpartijen domineren.

En soberheid, vooral soberheid. Geen noot, geen aanslag of akkoord wordt hier verspild en vanaf opener “Loss” wordt het een staaltje van spaarzaam verkeer tussen de twee. Net als het artwork blijven eenvoud en minimalisme primeren, met een schoonheid die zich niet meteen uit via expressieve thema’s, maar met geduld in elkaar gestoken passages en rustige bewegingen die pas na meerdere beluisteringen hun essentie lijken te onthullen. Muziek die de luisteraar verplicht om de concentratie op te brengen voor zijn nuances, wat anders zou je de verschuiving naar het meer teneergeslagen “Civilized Solitude” vermoedelijk ontgaan.

Vanaf dan wordt het ook duidelijk hoe de songs soms bestaan uit meerdere onderdelen, elk met hun eigen charme en eigen geluid en sfeer. Soms wordt die ook bepaald door het gebruik van banjo’s. Die zorgt niet voor een hee-haw-factor, maar stuurt de composities naar de jazzy Americana van Bill Frisell, die ook z’n eigen ode krijgt (“One For Bill Frisell”). Een paar keer worden de composities ook iets stekeliger, zoals in “Question Mark” en “The Art of Nonsense”, waarin je te maken krijgt met inventief vlechtwerk en vingerbrekers die de composities grilliger en minder voorspelbaar maken.

Soms wordt ook ronduit gekozen voor delicate folkcharme: in “Wokitah” sluimert de pastorale sfeer van de Britse folk uit de jaren zestig en zeventig rond, terwijl het prachtstuk “Daisy” nauwer aansluit bij de Amerikaanse traditie. “PVD/KVD” neigt dan weer sterker naar de blues. Niet de harde Chicago-variant of de repetitieve Detroit-grooves, maar een spinachtige folkblues, alsof Leo Kottke zich bezighoudt met werk van Mississippi John Hurt na een sessie met Jozef Van Wissem. En dan blijkt opnieuw dat de twee geen boude statements of muzikale grootspraak nodig hebben om indruk te maken. Het zelfrelativerende “Kleinood in D Groot” bevat meer verhalende inspiratie dan heel wat instrumentale albums in de loop van drie kwartier tentoonspreiden.

Kortom: opnieuw een knappe plaat van Machtelinckx en een fijne kennismaking met Van Deun, die tekende voor de composities. Hoewel Ask Me Don’t Ask Me net iets meer tijd nodig heeft dan Onland om zich onder de huid te nestelen, is het al net zo’n bijzondere en persoonlijke plaat geworden, verpakt in (alweer) mooi artwork van Smeraldina-Rima’s Marijke Loozen.

E-mailadres Afdrukken