Banner

Martin Küchen

Hellstorm

8.5
Guy Peters - foto's: Geert Vandepoele - 05 oktober 2012

Hoewel het soms moeilijk is om het verbeten gefulmineer van Küchen te volgen -- zijn associatieve taal maakt de boodschap soms wat verwarrend -- heb je er, ongeacht de context, maar een paar seconden voor nodig om de intensiteit en kracht van zijn toewijding te herkennen. Dat is ook het geval op zijn recentste soloalbum Hellstorm, waarmee hij een spiegelbeeld geeft voor de tumultueuze freejazz van zijn band Angles.

Het verlaten sneeuwlandschap, de onheilspellende titel en de ondertitel (“Man erkennt langsam das Elend, dass über uns gekommen ist") maken duidelijk dat er deze keer weinig reden tot lachen is. Hellstorm geeft opnieuw het woord aan de geëngageerde Küchen, die ervoor inspiratie opdeed bij het oorlogsdagboek van zijn vader, het gelijknamige historische werk van Thomas Goodrich (een controversiële verzameling ooggetuigenverhalen over gruwelpraktijken tijdens en in de nasleep van WOII, van alle betrokken partijen) en o.m. films van Rosselini, waar hij minstens een songtitel haalde.

Meer nog dan die achtergrond is het echter de gehanteerde methode die hier het verschil maakt. Küchen trok met een opnametechnicus naar een kerk in Lund (Zweden) en legde in een wip een paar tracks vast in één take. De vijf stukken die op Hellstorm belandden, zijn hoogst onconventionele klankexploraties die concepten als melodie en duidelijk structuur overboord gooien en in plaats resoluut inzetten op het spelen met textuur. De getrainde luisteraar zal echter vaststellen dat zelfs een fluisterende Küchen z’n enorme hart niet kan wegsteken.

Met een elektrische tanpura, een radiootje en een elektrische tandenborstel zorgt de rietblazer voor ondersteunende geluiden, stoorzenders die zich ongemakkelijk onder en rond z’n saxklanken nestelen, en die zijn ook al niet van de doorsnee soort. Opener “Allemagne Année Zero” gaat van start met een schril piepende baritonsax, die snel wordt vergezeld van het sitarachtige geluid van de tanpura en een onophoudelijk geruis, een geratel haast, dat vermoedelijk van die pocketradio komt. Iets later: nog meer gesidder, deze keer van een tandenborstel. Transmissies van hopeloosheid, honger en dorst.

Het is de micro-aanpak van de twee soloconcerten die hij vorig jaar in Brugge en Aalst gaf. Op papier een merkwaardige combinatie, maar ook hier weer een samengaan van elementen met een onmiddellijk hypnotisch effect, een kaal landschap van golven dat samen met geïsoleerde saxgeluiden meteen melancholie en genadeloze verlatenheid creëert, waarbij de lage tonen van de rietblazer haast klinken als gerokken waarschuwingssalvo’s. Soms, zoals in “The Russia We Lost”, gaat het om niet meer dan een spel van lippen, tong, adem en speeksel, en dan blijf je nog luisteren met gespitste oren.

Na de opener is het veelzeggende “Sarajevo” het tweede sleutelstuk en een meditatieve aanklacht tegen een achtergrond van radioruis en ontglippende noten die uit zigeunermelodieën lijken te komen. Voor “10 000 Jahre”, het meest abstracte stuk op het album, lijkt het alsof hij z’n mondstuk helemaal achterwege liet en de tong gebruikt voor percussieve stoten, terwijl de ontglippende uitschieters in afsluiter “Ritual Defamation” voor een ijzingwekkend intense luisterervaring zorgen. Je kan verwijzen naar John Butcher, Colin Stetson, Mats Gustafsson en Kjetil Møster, maar Küchen blijft een unieke stempel hanteren.

Hellstorm is geen voor de hand liggende plaat. Zelfs met een beperkte lengte (een half uurtje) en een volume dat zelden het fluisterniveau overschrijdt, slaagt Küchen er echter in om een hyperpersoonlijke kijk op de dingen te verwerken in muziek die even ontluisterend als poëtisch is, doordrongen van al die negatieve gevoelens -- wroeging, verdriet, verontwaardiging, walging --, maar tegelijkertijd verpakt in een fragiele schoonheid die de luisteraar vanaf de eerste seconde verplicht om zijn referentiekader overboord te gooien of op z’n minst ingrijpend bij te stellen. ’s Mans werk ontdekken gebeurt best via de drie bruisende albums van Angles of de twee van het Trespass Trio, maar daarna is ook dit verplichte kost. Hellstorm is een van de meest bijzondere, verrassende en zelfs meeslepende albums van het jaar.

Het album verscheen voorlopig in twee formaten: LP en digitaal. Küchen staat op zaterdag 13 oktober met Angles 9 in KC BELGIE (Hasselt). Als we maar één concert mogen aanraden dit najaar, dan is het dit.

E-mailadres Afdrukken