Banner

Het Nationale Toneel / NTGent

De ideale man

5.5
Kurt Velghe - foto's: Kurt Van der Elst - 27 november 2013

Het programma van De ideale man belooft een parodie te zijn op de huidige politieke toestanden, doorspekt met verwijzingen naar hedendaagse wantoestanden op het internationale politieke toneel. Niets blijkt minder waar te zijn en eenmaal het stuk ontdaan is van zijn politieke context, blijkt dat onvervalst spelplezier en bij momenten pure slapstick niet altijd garant staan voor een avond theaterplezier.

De Oostenrijkse Nobelprijswinnares Elfriede Jelinek lijkt zich telkens weer bezig te houden met corruptie en machtsmisbruik. Nadat ze zich in 2009 stortte op het economische misbruik van de internationale bankwereld in haar bewerking van Die Kontrakte des Kaufmanns, ging ze aan de slag met Oscar Wildes An Ideal Husband over politieke corruptie. Ze hoefde maar weinig aan te passen om het stuk naar onze tijd te vertalen.

We maken kennis met de Chilterns. Robert Chiltern is het schoolvoorbeeld van de ideale man. Hij heeft een machtige politieke carrière uitgebouwd en is gehuwd met ideale vrouw Gertrude Chiltern. Ook op menselijk vlak is hij quasi perfect, aangezien hij ook de voogdij op zich nam van zijn zus Mabel. Mabel is op haar beurt verliefd op dandy Arthur Goring (de dandy is een immer terugkerend personage bij Wilde en is meestal de personificatie van Wilde zelf), de beste vriend van Robert. Het stuk begint ten huize Chiltern, waar het altijd feest is en waar vrienden en buren de deur plat lopen. Gorings vader is van de partij, net als buurvrouw Markby, maar er duikt nog een personage op, met name Laura Chevely. Zij heeft een brief in haar bezit die bewijst dat Chiltern indertijd belangrijke informatie verkocht heeft. Met dat geld is hij dan zijn imperium beginnen uitbouwen. Chevely chanteert Chiltern om haar project te steunen en dat is het begin van deze komedie.

Het decor ziet er op het eerste gezicht prachtig uit en stelt de sjieke villa van de Chilterns voor. Het is het perfecte huis voor het perfecte koppel. Naarmate het stuk vordert, begint deze o zo perfecte wereld stukje bij beetje af te brokkelen, en dat laatste mag u letterlijk nemen. Het plafond komt naar beneden, er komt rook uit de koffiemachine en de wanden vallen gewoon om. Symbolisch voor het uiteenvallen van de utopie waarin de Chilterns zich voortbewegen. Qua enscenering zit het dus wel snor en het doorbreken van de vierde wand is best wel grappig als Frank Focketyn zich zit te schminken en zich noodgedwongen bloot moet geven als de wand, waarachter hij zich bevindt, omvalt.

Het is niet voldoende om het hoofdpersonage een monoloog te horen afsteken over het financieel beheer van bezit om een politiek of ander pamflet te verantwoorden. Daarvoor blijft deze creatie wat te veel op de vlakte. Bovendien neemt de komedie de bovenhand, zeker in deel twee, waardoor iedere mogelijke politieke achtergrond volledig naar het achterplan verdwijnt. Wellicht had de schrijver goeie bedoelingen en de verwijzingen naar politieke en andere wantoestanden zijn legio, maar dat komt in deze creatie zeker niet tot uiting. Blijft over: een eerste deel met een saai eerste bedrijf, gevolgd door een tweede bedrijf waar de actie wat op gang komt en eindigt in een al bij al plezante apotheose als Robert en Gertrude tot de vaststelling komen dat hun ideale wereldje in elkaar dreigt te stuiken. Een tweede deel dat zich wat makkelijker laat bekijken, maar zich beperkt tot de goedkope lach en slechts bij momenten de deurenkomedies à la Feydeau overstijgt.

De acteurs spelen nochtans allemaal op een hoog niveau en aan een verschroeiend tempo. Dat vraagt deze komedie ook, zeker als de voorstelling zich na de pauze ontpopt tot een rasechte deurenkomedie, weliswaar met een paar leuke vondsten (zoals Robert die letterlijk door de muur van de slaapkamer loopt). Marc Rietman, Anniek Pheifer en Ariane Schluter overtuigen als de Chilterns en Chevely, en zijn ook de enigen die hun rol enige waarachtigheid meegeven. De rest flirt een beetje met de karikatuur en dat gaat de ene al wat beter af dan de andere. Steven Van Watermeulen doet dit wel met verve, alleen is het jammer dat hij zich laat overweldigen door al dat Nederlandse acteergeweld en hun tongval overneemt. De enige die helemaal uit de bocht gaat, is Focketyn als butler. In het oorspronkelijke stuk heeft deze rol niets om het lijf. In deze creatie wordt hij gebruikt als een soort Charlie Chaplin die met allerlei slapstick-toestanden het publiek (lees: de lachers) op zijn hand moet krijgen. Dat werkt verre van altijd, integendeel.

De aankondigingen op voorhand en de programmabrochure beloofden wellicht iets te veel. Het hoge slapstickgehalte verdoezelt eigenlijk een halfslachtige poging om een klassieker van Oscar Wilde in een modern jasje te stoppen, het wat politieke correctheid mee te geven en toch proberen de lachers op de hand te krijgen. Achteraf blijkt dat niet de ideale cocktail te zijn en blijft de ideale man een even grote utopie als het perfect samenvoegen van al deze ingrediënten tot een van aanvang tot einde genietbaar toneelstuk.

De ideale man is nog tot en met 21 december op tournee door Vlaanderen. Meer info : www.ntgent.be

E-mailadres Afdrukken
 
Het Nationale Toneel / NTGent
Regie: Theu Boermans
Scenario: Oscar Wilde/Elfriede Jelinek
Met: Mark Rietman, Ariane Schluter, Anniek Pheifer, Jaap Spijkers, Steven Van Watermeulen, Frank Focketyn, Katja Herbers en Chris Thys
www.ntgent.be

Uit ons archief
Banner

TEST