Banner

Nature Theater Of Oklahoma

Life And Times: Episode 3 & 4

8.5
Charlotte De Somviele - foto's: Anna Stöcher - 03 oktober 2012

Het New Yorkse cultgezelschap Nature Theatre of Oklahoma is weer neergestreken in ons land. Op het programma staan de derde en vierde aflevering van hun megalomaan project Life and Times. Een hilarische maar tegelijk tergende oefening in drama zonder drama.

Vernieuwing in de podiumkunsten, het wordt vandaag eens te meer gelinkt aan visueel experiment. Het beeld heeft het theater heroverd en dat zullen we geweten hebben. De klassieke theatertekst van weleer blijft slechts als – vrijblijvend – fragment of associatie overeind. Dat het ook anders kan, bewijst het alom bejubelde Nature Theater of Oklahoma. Met hun ontwricht verteltheater tracht eigenzinnig regisseurskoppel Kelly Copper en Pavol Liska de relatie tussen taal en theater te herdenken. En daarbij ontstijgen ze het louter poëtische.

Life and Times is het voorlopige hoogtepunt van die zoektocht: een musical in tien delen gebaseerd op het levensverhaal van groepslid Kristin Worrall. Het basismateriaal van de voorstellingreeks bestaat uit niet minder dan 16 uur uitgeschreven telefoongesprekken. De hele conversatie wordt ongecensureerd gere-enact. Stopzinnetjes, aarzelingen en irrelevante details incluis. En hoe weinig opwindend een tekst zonder dramaturgische ingrepen ook mag zijn, dit is een verhaal dat moet en zal verteld worden.

In aflevering 3 en 4 zijn we aanbeland bij Worrall’s adolescentiejaren. Haar eerste kus, eerste maandstonden en eerste vriendje worden uitgebreid behandeld. De felgekleurde trainingspakken en monotone synthpop uit de eerste delen hebben plaats geruimd voor een illusionistisch bordkartonnen decor van een stoffige huiskamer. Hyperrealisme zoals we het al in eeuwen niet meer gezien hebben. In de lijn van de soundtrack die zo uit een film van Hitchcock lijkt weggeplukt, wordt de tekst dit keer aan de genreconventies van een suspense novel geschraagd. Acht gekostumeerde personages vertolken Worrall’s stem, waardoor zich onder de weinig meeslepende monoloog een kluwen van intriges ontwikkelt. Verdachte blikken worden uitgewisseld, zakdoeken strategisch bovengehaald, om van de melodramatische armgebaren en existentiële venstermijmeringen nog maar te zwijgen. De clash tussen vorm en inhoud is totaal.

Een tekst zonder dramatische spanningsboog in een paradoxale enscenering met verloop plaatsen, radicaler kan je het tijdsbesef en verwachtingspatroon van je publiek niet ondermijnen. Drie en een half uur lang wordt geanticipeerd op de ultieme ontknoping, maar die blijft uit. Hier verschijnt geen deus ex machina, hetzij in de vorm van anachronistische ruimtewezens die bij wijze van uitsmijter de scène komen opgerend. Vreemd hoe snel je getergde uithoudingsvermogen een absurd element als dit meteen in de armen sluit. Het is een ‘zoethoudertjesstrategie’ waar de entertainmentindustrie gretig op inspeelt en die hier met verve van binnenuit wordt ondergraven. Het theater bewijst zich daarentegen eens te meer als een medium dat bestaat bij gratie van de ‘actieve’ verwachting van het publiek. Dat kritische potentieel wordt dankzij het contrast met een kitscherige vorm sterk in de verf gezet.

Life and Times is in die zin een groot onderzoek naar de essentie en kracht van theatraliteit. Liska en Copper balanceren even subtiel als expliciet op de grens tussen vertellen en beleven, mimesis en vervreemding, werkelijkheid en illusie. En waar situeert het theater zich anders dan in die schemerzone? De toeschouwer wordt voortdurend heen en weer geslingerd tussen aan de ene kant herinneringen uit de eigen puberteit en een kritische verhouding tegenover het wat en hoe er verteld wordt aan de andere kant. Epische mechanismen worden doorprikt, het falen van het geheugen gecultiveerd, de materialiteit van de verteltaal via het gezang uitgelicht. Na een paar voorstellingen wordt de werkwijze van Nature Theatre of Oklahoma natuurlijk een beetje gesneden koek. Desalniettemin blijft de gelaagde manier waarop ze het theater van binnenuit in vraag stellen, een hele verademing. Benieuwd of dat in de volgende zes delen zo blijft.

E-mailadres Afdrukken