Banner

Olympique Dramatique

De Jossen<br> Het Publiekstheater

Diplodocus Deks

Robin D'hooge - 17 mei 2004

Tom Lanoye duikt de laatste weken overal op: op broodzakken en boerentorens, in rechtbanken,… en sinds kort ook op de planken. Maar liefst twee stukken van zijn hand gaan tegelijk in première, bij verschillende gezelschappen: De Jossen en Diplodocus Deks.

Na een paar bewerkingen van klassiekers, voor Ten Oorlog! en Mamma Medea, vond Lanoye het tijd om zelf opnieuw een paar stukken bijeen te pennen. Op de huid van de gezelschappen waarvoor hij schreef, want hij kende hun stijl en de acteurs die voor de rollen aangesproken zouden worden. De auteur wou ook bewust spelen met de vorm van zijn verhalen en was vastbesloten het tegenwoordig zo platgetreden thema van verstoorde familiebanden te mijden. Daarom haalde hij maar een ander aftands thema van onder het stof: eenzaamheid binnen groepsverbanden en hoe moeilijk het is om in groep te functioneren.

Als vormexperiment gaat De Jossen alvast het verst. De speelstijl van Olympique grijpt terug naar het straattheater: visuele slapstick, dans, acrobatie,eenvoudige attributen, humor, korte en snedige dialogen die zich direct tot het publiek richten en vooral een symbolisch-eenduidige verhaallijn. Alle personages heten Jos, hebben een blonde pony en dragen een debardeur. Ze doen alles samen en denken altijd hetzelfde. Na de veel te lang uitgesponnen openingsdans wordt het acteur Jos allemaal te veel. Hij breekt uit de rangen en wil zijn eigen leven lijden. Dit zet een kettingreactie op gang van intriges, jaloezie en ontmaskerde relaties, die het collectief uiteen doen spatten. De dichterlijke taal op rijm, die langzaam oplost naarmate de groep verder afbrokkelt,bevat een haast maniëristische stortvloed aan hippe referenties. Dit herinnert aan Ten Oorlog!, maar ressorteert hier amper hetzelfde effect. Jammer genoeg is de platte kolder niet inventief genoeg om te blijven boeien, vooral ook omdat de spoeling van dit simpele Bildungsverhaaltje inhoudelijk wel heel erg dun is.

Ook Diplodocus Deks vertrekt in essentie van een uiteenvallend groepsverband, om gelukkig snel iets breder uit te waaieren. Een dorp wordt op zijn kop gezet door de vondst van een dinosaurusbot. Saïd, een ingeweken Vlaming, vertegenwoordigt een groep oliesjeiks, die het hele dorp willen ombouwen tot een folkloristisch pretpark. De Vlaamse klei van het dorps-, boeren- en verenigingsleven vergruist onder druk van de vooruitgang, consumentisme en het Europese eenheidsideaal. Angst voor het onbekende gaan hand in hand met vreemdelingenhaat en oerconservatieve behoudzucht, maar de machine valt niet meer te stoppen. Culturele identiteit en eigenheid dreigen in het niets te verdwijnen, wat overblijft is holle folkore, gedrenkt in verloren idealen.

Het onderlinge gekibbel van de bewoners herinnert bij momenten aan een dubbelaflevering van De Paradijsvogels en Het Pleintje. Sien Eggers mag scoren met wat onversneden racisme uit de mond van een simpele boerin met gezond verstand. Alleen de monologen van Hilde Uitterlinden zijn van een schoonheid die het talent van de meester verraden. Omdat het stuk achterstevoren verteld wordt, hoort haar openingsspeech eigenlijk thuis op het einde, waar hij waarschijnlijk ook minder met de deur in huis zou vallen. Om echt geregistreerd te worden hebben deze woorden toch een context nodig, die er echter nog niet is. De omgekeerde chronologie werkt voor de rest wel, maar levert amper verrassende wendingen op. Veel meer dan een gimmick kun je het dan ook niet noemen.

Er wordt in beide opvoeringen vooral gemikt op een gezellig avondje uit. Elk gevaar wordt gemeden, ten voordele van het populaire amusement. Puur lopende bandwerk van Tom Lanoye zouden we het daarom nog niet willen noemen. Het is ook te wijten aan keuzes die tijdens de bewerking gemaakt werden. Hoe dan ook, soms mag het echt wel iets meer zijn.

De Jossen: Tot 15 juni 2004 doorheen het land, daarna nog tot 19 juni in de Bourla. Meer informatie, de trailer en een speellijst op de website van Het Toneelhuis.

Diplodocus Deks: Tot 5 juni 2004 in Het Publiekstheater. (Volgend seizoen ook voorzien in KVS, voor november 2004)

Verwante artikels:
Olympique Dramatique: De Krippel

E-mailadres Afdrukken