Banner

Beyond Klimt

Bozar in Brussel

9.0
Gino Vandenborne - 22 november 2018

Wie als kunstliefhebber inzoomt op Wenen tijdens het Oostenrijks-Hongaarse Keizerrijk, denkt aan Gustav Klimt en daarna wellicht ook nog aan Egon Schiele. De Eerste Wereldoorlog en het uiteenvallen van het Keizerrijk deden echter diverse kunststromingen ontstaan in de landen die de erfenis van de Donaumonarchie uitmaakten. Voer voor een unieke tentoonstelling in Bozar.

Curator Alexander Klee had een duidelijk uitgangspunt bij het construeren van de expo: niet vervallen in het denkbeeld dat na de dood van Klimt en Schiele alles stilviel. En zeker ook niet dat de kunstproductie minderwaardig werd. De expo opent dan ook in de eerste zaal met het portret van Johanna Staude door Klimt. Daarna lijkt Klimt verdwenen uit de expo. Bij zijn overlijden in 1918 bevindt hij zich aan de top van de Weense kunstwereld. Na de militaire nederlaag volgt een periode van politieke vernieuwing, met artistieke tijdschriften en de opkomst van de nieuwe zakelijkheid.

Heel even verschijnt Schiele aan de top, tot hij in oktober 1918 door ziekte overlijdt. Schiele markeerde de overgang van Jugendstil naar het expressionisme. Een intrigerend dubbel zelfportret, Gehurkte mannen, toont de overgang. Het Keizerrijk valt uiteen in opvolgersstaten, delen worden bij nieuwe staten gevoegd, Italië en Roemenië claimen hun deel. Frappant in deze periode is de opkomst van het Praagse kubisme, uitgebreid getoond in de expo.

Even springt de tentoonstelling chronologisch terug. Ze toont helder de tweespalt bij de kunstenaars in hun houding ten opzichte van de oorlogshandelingen en vooral de oorlogsgruwelen. Door ouderdom en handicap moeten sommige kunstenaars niet naar het front. Bij zij die wel meevechten, is er een deel dat trouw de veldslagen afschildert als een heldenepos. Anderen tonen echter honger, ontberingen en dood. Alfred Kubin verbeeldt de slachting in fort Przschemysl tijdens de Karpatenveldtocht in 1915.

Menig kunstenaar kan de oorlogservaringen en de nederlaag niet aan. Het uit zich in het fenomeen van de psychogrammen, waarbij de diepere oorzaken in de menselijke psyche blootgelegd worden. Enkelen zoeken hun heil in de diverse revoluties die dreigen uit te breken in de Donaustaten. Nog anderen trekken zich terug in hun kunstenaarscocon.

Uiterst interessant is de terugkeer van de creativiteit bij de kunstenaars die nieuwe theatertechnieken uitwerken en bij zij die het Bauhaus zullen ondersteunen. Laszlo Moholy-Nagy is hier een typisch voorbeeld van. Sommigen monden met hun werk uit in een ongezien realisme, terwijl anderen de uitweg zoeken in het figuratieve. Bij nagenoeg allen eindigt hun band echter rond 1938, wanneer de totalitaire stromingen in diverse Donaustaten hun eigen visie opleggen en vele kunstenaars voor migratie kiezen.

De expo vormt een caleidoscoop aan werken, stromingen en invloeden. Vele kunstenaars zijn onbekend gebleven in onze contreien. Ze krijgen nu een waardige thematische en chronologische wedergeboorte.

Beyond Klimt loopt nog tot 20 januari 2019 in de Brusselse Bozar.

E-mailadres Afdrukken
Tags: Klimt Klilmt