Banner

Rinus Van de Velde. Donogoo Tonka

S.M.A.K., Gent

7.0
Tamara Beheydt - 29 april 2016

Onder grote mediabelangstelling presenteert het S.M.A.K. de solotentoonstelling van Rinus Van de Velde. De Antwerpse kunstenaar heeft als doel de bezoeker mee te slepen in zijn zorgvuldig geconstrueerde en zeer gelaagde imaginaire stad Donogoo Tonka.

alt

In 2007 vond Van de Velde geheel toevallig het boek “Donogoo Tonka, ou les miracles de la science” van Jules Romains. Het is een filmscript dat niet gerealiseerd werd. Op de muren van het S.M.A.K. staat uitvoerig beschreven welke reusachtige ímpact dit boek op de kunstenaar had: ‘Like my own work, it spoke of the self-realizing promise of myths’. Het boek gaat over een geoloog die een stad in Zuid-Amerika verzint. Wanneer zijn fraude ontdekt wordt en zijn reputatie op het spel staat, neemt een suïcidale jongeman het voor hem op. Door een hilarische samenloop van omstandigheden wordt de verzonnen stad Donogoo Tonka uiteindelijk echt gesticht.

Van de Velde zet deze kritische satire op de vooruitgangsideologie om in negen monumentale houtskooltekeningen. Onder elke tekening staat beschreven wat zich in de scène afspeelt. Zodoende kan de bezoeker het verhaal van Romains, waar de kunstenaar zeer trouw aan blijft, reconstrueren. Tussen de tekeningen door grijpt Van de Velde het boek echter aan om enkele pertinente vragen te stellen bij (de mythe van) het kunstenaarschap en zijn eigen praktijk. Het verhaal van een kunstenaar die obsessief werkt aan een serie op basis van Romains’ boek, vult de muren tussen de tekeningen op.

Dit parallel verhaal lijkt een diepgaand inzicht te bieden in het leven en werkproces van de kunstenaar. Van de Velde begint met honderden schetsen. Vervolgens bouwt hij, samen met zijn assistenten, een aantal levensgrote decors uit hout, karton en andere gevonden materialen. Hij nodigt vrienden uit om in deze decors te poseren voor uitgebreide fotosessies. Op basis van die sessies maakt hij zijn grote houtskooltekeningen. Van andere aspecten is het echter niet duidelijk of ze waarheidsgetrouw zijn, of tot Van de Veldes mytheconstructie behoren. Net die onzekerheid maakt het boeiend. Een goed verhaal hoeft niet verifieerbaar te zijn.

Ook het bouwen van sculpturale decors behoort tot Van de Veldes werkwijze. De kartonnen auto, boot en een stukje oerwoud helpen inzicht vergaren in zijn werkproces, maar transporteren de bezoeker ook naar het hart van het gefantaseerde Donogoo Tonka. Op die manier deelt de bezoeker het escapisme van een geoloog die een stad verzint, en van een kunstenaar die een imaginaire autobiografie schrijft. Het eigenlijke kunstwerk is daarom dus niet de reeks houtskooltekeningen, maar de volledige installatie.

Van de Veldes imaginaire wereld, hoe fantastisch ook, heeft echter een groot nadeel. Met zijn uitvoerige fictie wil hij de waarde van het kunstenaarschap bevragen, en aantonen dat de werkelijkheid louter een constructie is. Het is wat we ervan maken. Hij brengt zijn verhaal echter op een hermetische manier, die andere lezingen dan de zijne slechts beperkt toelaat. De fantasie van de kunstenaar is totaal, maar die van de bezoeker wordt niet gestimuleerd. Hoe goed het verhaal ook is, de lezer blijft een buitenstaander.

Een goede tentoonstelling biedt haar bezoeker een parallel universum aan. Donogoo Tonka transponeert de imaginaire wereld van Rinus Van de Velde naar het S.M.A.K. Heel eventjes vergeet de bezoeker het bestaan van de realiteit. De laatste zinnen op de muur vertellen hoe de kunstenaar na het beëindigen van de reeks ontwaakt uit de zwart-witte wereld van houtskool en de wereld langzaam weer kleur ziet krijgen. Op dezelfde wijze, net zoals het uitlezen van een meeslepende roman, keert de bezoeker na deze expo traag terug naar de werkelijkheid.

Rinus Van de Velde. Donogoo Tonka loopt tot 5 juni 2016 in het S.M.A.K., Gent

E-mailadres Afdrukken