Banner

Guy de Cointet

Museum M, Leuven

7.5
Gino Vandenborne - 11 december 2015

Zoeken naar taal als entiteit binnen diverse kunststrekkingen is een beetje zoals het zoeken naar de Heilige Graal. Taal en bijvoorbeeld figuratieve kunst lijken op het eerste zicht twee antipoden. Museum M in Leuven brengt nu werken samen van de Franse kunstenaar Guy de Cointet, die nieuwe manieren introduceerde om met woorden, vorm en betekenis om te gaan.

Guy de Cointet werd geboren in Parijs in 1934, maar emigreerde midden jaren zestig naar de Verenigde Staten. Curator Eva Wittocx bracht een aantal werken van de kunstenaar samen uit de periode tussen 1965 en 1983, het jaar van zijn overlijden. De expo wordt terecht opgedeeld in een sectie rond de tekeningen van De Cointet, een ander deel rond zijn performances en een laatste deel met meer persoonlijke items zoals kunstenaarsboeken en notitieboekjes.

De eigenlijke kunstpraktijk van de Cointet begint pas nadat hij de oversteek naar de Verenigde Staten maakte. Het zeldzame vroege werk uit de jaren zestig bestaat bijna uitsluitend uit eenvoudige volumes in felle kleuren. In deze periode lijkt de kunstenaar nog sterk onder de invloed te staan van de minimal art waarmee hij in New York kennismaakte. Na zijn verhuis naar Los Angeles aan het einde van de jaren zestig onderzoekt hij in het spoor van Marcel Duchamp hoe de inbreng van de kunstenaar beperkt kan worden.

In het deel van de expo rond de tekeningen van de kunstenaar wordt onmiddellijk duidelijk dat hij speelt met de typeringen van onze Arabische cijfers en Romeinse letters. De kunstenaar was linkshandig, maar werd verplicht rechtshandig te schrijven en leerde zodoende ook in spiegelschrift werken. De meer dan tweehonderd tekeningen uit de periode van 1970 tot 1983 lijken dan ook te balanceren tussen spel en logica. Zo opent dit deel met een grote tekening zonder titel die enkel uit vijf kolommen tekst bestaat. Op het eerste zicht lijkt het een pagina uit een krant, maar bij nader inzien is het een samenraapsel van stukken uit diverse boeken en artikels. Doordat het geheel in spiegelschrift opgesteld is, lijkt het een spel, maar tart het tegelijkertijd de logica.

De vernieuwing in De Cointets aanpak bestaat erin dat hij, als één van de eersten, taal deconstrueerde. Hij verbrokkelt de geschreven taal en transformeert zinnen, woorden, letters tot strakke lijnen en oerkleuren. De kunstenaar brengt taal als het ware terug tot vorm en klank en toont en passant aan dat taal gaat over systemen en afspraken. Tegelijkertijd zorgt hij ervoor dat de poging tot ontcijferen belangrijker is dan het vinden van de oplossing. Het werk “Signature de Mahomet” daagt de toeschouwer uit om de twee in elkaar geschoven halve manen in spiegelschrift als een mentale oefening na te bootsen.

In het begin van de jaren zeventig ging de kunstenaar verrassende titels aan zijn werken geven. Het werk “The race was over” toont een grafisch spel van bruine en zwarte lijnen, een verwijzing naar het werk van minimal art kunstenaars. De tekeningen vanaf 1982 volgen geen principe of onderliggende logica meer. De Cointet lijkt de toeschouwer uit te dagen om zijn eigen betekenis aan een tekening te geven.

Vanaf 1973 schreef De Cointet scripts voor performances. Acteurs gaan er in dialoog met zijn kunstwerken. De Cointet wijst op de onnauwkeurigheid, de dubbelzinnigheden, en de misverstanden van taal. Het deel rond performances opent met het toneeldecor voor “Ethiopia” uit 1976. Het decor bestaat hier uit verschillende geometrische en kleurrijke sculpturen zoals een kegel, een bol, een kubus. De kleur van het object voegt een emotie toe. Ronduit indrukwekkend zijn de 65 gekleurde objecten voor “Tell Me. Tell Me” uit 1979. De focus ligt hier op taal, abstractie en interpretatie. De op film vastgelegde voorstelling toont hoe de objecten betekenis krijgen.

De vijf kunstenaarsboeken van de Cointet en zijn notitieboekjes geven een inzicht in zijn werkmethodes. Het beeld dat overblijft is dat van een deconstructivist van taal en objecten, een kunstenaar die balanceert tussen spel en logica. Museum M toont een retrospectieve die de kunstpraktijk en het werkproces van De Cointet onderzoekt, maar slaagt er ook in de bezoeker zelf te doen nadenken over de relatie tussen taal en figuratie.

Guy de Cointet loopt nog tot 10 januari 2016 in Museum M, Leuven

E-mailadres Afdrukken