Banner

LODGERS. #1 MER Paper Kunsthalle

M HKA, Antwerpen

7.5
Dagmar Dirkx - 10 april 2015

Maak een associatie met de beeldende kunsten en algauw oppert iemand het onvermijdelijke ‘museum’. Maar de beeldende kunsten – hoor ons Machel Duchamp echoën – zijn zoveel meer dan het instituut! Met een grote geste biedt het Antwerpse M HKA dan ook vier buitenbeentjes, vier ‘lodgers’, de kans om buiten de voegen van de zo veilige witte muren te barsten.

Het is het Gentse MER. Paper Kunsthalle dat als eerste buiten de lijntjes moet kleuren. Al meer dan tien jaar verzorgt MER. de publicaties van prestigieuze kunstenaars en kunsthuizen uit de hedendaagse scene, van Z33 tot Hans Ulrich Obrist. U denkt: uitgever, maar MER. zegt: papieren kunsthal, want hebben de maagdelijke witte bladzijden van een boek dan niet hetzelfde potentieel als die even blanke muren van een museum? Daarnaast functioneert audioMER. als alternatief platenlabel voor experimentele muziek en geeft MER.Station kunstenaars ruimte om met het kunstenaarsboek als tentoonstelling te experimenteren.

De zesde verdieping van het M HKA, waar de lodgers nog tot begin 2016 vrij spel hebben, ademt in dit geval dan ook liefde voor de drukkunst en het papier. MER. brengt het meer “traditionele” werk van de IJslandse kunstenaar Sigtryggur Berg Sigmarsson, hoewel diens uitgepuurde potloodtekeningen blijven zweven tussen orde en chaos, figuratief en abstract. Niets nieuws, denkt u, maar Sigmarsson weet met zijn schetsen over alledaagse dingen – een vaas, een boot – het gevoel te geven alle mogelijkheden van het papier voorzichtig, besnuffelend, doch trefzeker te hebben onderzocht. De zelfverklaarde “twijfelende kunstenaar” bereikt met zijn kinderlijke kleuren een wonderlijke poëzie.

Een fragiele balans tussen aarzeling en beslistheid kenmerkt ook de “Pretext” van Jerry Galle, waarin een softwareprogramma tijdens het verblijf van MER. pagina’s met tekst zal genereren die achteraf door de kunstenaar tot boek wordt gebonden. Een blik op één van de pagina’s toont vele grote woorden, maar ook pure nonsens. Het lijkt het werk van iemand die paranoia of gestoord is, maar misschien ook wel onbegrepen en gedwongen zich te uiten in een taal die niet de zijne is. In woorden die nooit genoeg zijn. In dat opzicht zijn de twee begeleidende grafische werken van Galle interessant omdat ze de onomvattelijkheid van de dingen paradoxaal genoeg beter bevatten dan “Pretext” – dat trouwens staat voor ‘een excuus om iets inaccuraat te doen of te zeggen.’ In “Boundary” bijvoorbeeld kruisen hoekige lijnen het hele vel papier als een stadsplan en in de legende staat elke kleur lijn dan ook voor een gedachte. Maar Galle haalt de doorgrondelijkheid onderuit en beweert zo hoe de kleur donkergrijs staat voor de idee “matters are not so clear.”

Als u dacht dat u daarna terug naar uw vertrouwde ’t Stad kon terugkeren, had u het mis. Want in een participatief tekenproject daagt Emi Kodama de bezoekers uit om Antwerpen letterlijk te ‘herdenken.’ Elke zaterdag vraagt ze de toeschouwers om via een verrekijker een blik uit het raam te werpen, zich de skyline eigen te maken in het hoofd om vervolgens geblinddoekt dat beeld van de stad te hertekenen op een blad papier. We zien niet alles, meent Kodama, en waar we zaken vergeten – pakweg de boerentoren – zal ons brein die leegte met fictie opvullen.

Enkel het werk van Ania Soliman blijft gehuld in mysterie. De kunstenares zou tijdens haar verblijf nieuw werk en een publicatie vervaardigen, maar op de dag dat uw reporter de zesde verdieping beklom, bleef de ruimte opvallend leeg en ook de participatie van de toeschouwer stond dus op een laag pitje. Dat werd dan weer gecompenseerd door de fotokopieën die de laatste naar hartenlust mag maken van de tijdelijke MER.- bibliotheek ter plaatse en vervolgens op de muur mag hangen. De twee dragers – papier en muur – worden zo verenigd en zoals een Hegeliaanse these en antithese bespeurt een creatieve ziel hier meteen een spervuur aan mogelijkheden voor vele nieuwe syntheses.

Ondanks de vraag of het M HKA die alternatieven nu wel echt zo au sérieux neemt – getuige de manke communicatie over de performances of de baliemedewerkster die zich maar net herinnerde wat ‘lodgers’ was – slaagt MER. erin om als eerste huurder of ‘lodger’ de grenzen te bevragen en om kunst buiten het museum niet langer als enkel utopie te beschouwen. Op naar de volgende revolutie in LODGERS #2?

LODGERS loopt nog tot 17 januari 2015. Deel #1 loopt nog tot 19 april 2015 in het M HKA, Antwerpen.

E-mailadres Afdrukken