Banner

Zurbarán. Meester uit de Spaanse gouden eeuw

BOZAR, Brussel

8.0
Nicolas Janssen - 14 maart 2014

Met maar liefst vijftig doeken kan de tentoonstelling rond Francisco de Zurbarán, de schilder die tijdens de Spaanse gouden eeuw op hoog niveau meedraaide, tellen. Exact 350 jaar na Zurbaráns overlijden is zijn naam slechts weinig bekend in België. Maar aan de vele affiches en persaandacht te zien, is het duidelijk dat er veel verwacht wordt van Zurbarán. Meester uit de Spaanse gouden eeuw.

Zoals ook het promofilmpje van het Brusselse Paleis voor Schone Kunsten naar aanleiding van hun tentoonstelling laat zien, doet de naam Zurbarán maar bij weinigen onder ons een belletje rinkelen. Dat is niet bijzonder verrassend, gezien er geen enkel werk van hem binnen onze landsgrenzen te vinden is, en er in België ook nooit eerder een tentoonstelling rond de Spaanse schilder werd ingericht. De laatste grote internationale expo die rond hem werd georganiseerd, deed het New Yorkse Metropolitan, het Parijse Louvre en het Prado in Madrid aan. Nu, maar liefst zesentwintig jaar later, komt Bozar naar buiten met Zurbarán. Meester uit de Spaanse gouden eeuw.

Dat Bozar geen museum is, maar een multidisciplinair huis voor de kunsten, tonen ze maar al te graag. De muziek die de bezoeker doorheen de ruim tien zalen van de expo begeleidt, werd specifiek voor de tentoonstelling opgenomen en gaat gepaard met een concertcylus onder de naam "The Intimate And The Sacred". Ook wordt er binnen de instelling o.a. een link gelegd met cinema in de vorm van de Catalaanse cineast Albert Serra in wiens oeuvre -- aldus Bozar -- “het mysticisme van het Spaanse landschap en het dagdagelijkse” een essentiële rol spelen.

Van opdrachten voor monastieke orden en later in zijn carrière zelfs het koninklijke hof, tot tedere stillevens; de tentoonstelling toont zowel Zurbaráns artistieke ontwikkeling, als de variatie in zijn oeuvre. Zaal na zaal wordt er ingezoomd op een thema of periode uit zijn loopbaan. Zo komt bijvoorbeeld de invloed van zijn verblijf in Madrid nadrukkelijk aan bod. Het was daar dat hij onder meer in contact kwam met de befaamde Velázquez en diens typische portretaanpak, en hij eveneens een blik kon werpen op de koninklijke kunstcollectie.

Gezien de plaats en tijd waarin Zurbarán leefde, leent een selectie van zijn werk zich ook uitstekend tot een beknopte geschiedenisles van de zeventiende eeuw in Spaanse, of zelfs algemeen westerse contreien. Het Concilie van Trente bijvoorbeeld, waar onder meer strikte regels werden vastgelegd over het afbeelden van heiligen, of de contrareformatie met haar artistieke campagne om katholieke zielen opnieuw voor zich te winnen, maar ook de pest, die in Sevilla een hoge dodentol eiste en een economische malaise veroorzaakte, en de opkomende export van schilderijen naar de Nieuwe Wereld als financiële uitweg voor schilders... Al deze gebeurtenissen passeren de revue tijdens de tentoonstelling en kaderen zo knap Zurbaráns leven en werk.

Met de audiogids wordt alles duidelijk uit de doeken gedaan, en deze werd bovendien zo opgevat dat men niet noodzakelijk de uitleg bij het ene werk hoeft te beluisteren om wijs te raken uit de uitleg bij een ander werk, maar toch kan de expo voor mensen zonder achtergrond in de (kunst)geschiedenis nogal overdonderend lijken. Deze bezoekers kunnen hun hart allicht ophalen aan het feit dat Zurbarán, in tegenstelling tot vele van zijn tijdgenoten, bijzonder weinig "verborgen" symboliek in zijn doeken verwerkt -- althans voor ons vandaag. Bijzonder, vertederend en in onze contreien nogal ongewoon zijn ook de werken waarop hij leden van de familie van Christus afbeeldt als "gewone" mensen. Maria afgebeeld als kind dat in slaap valt met het Oude Testament op haar schoot of Jezus en Maria in een zeventiende-eeuwse huiselijke setting bijvoorbeeld.

Wie zich niet laat afschrikken door de eerder hoge inkomprijs van twaalf euro en opteert voor de rondleiding met audiogids, zal zich zijn bezoek niet beklagen. Zurbarán. Meester uit de Spaanse gouden eeuw mag terecht een geslaagde, ambitieuze lentetentoonstelling van de Brusselse Bozar genoemd worden.

Zurbarán. Meester uit de Spaanse gouden eeuw loopt nog tot 25 mei 2014 in BOZAR, Brussel.

E-mailadres Afdrukken