Banner

Johan Braeckman

Kritisch denken

Frida Dewitte - 03 juni 2011

In België geniet de reeks NRC Academie weinig bekendheid. Te weinig zelfs, want te zien aan de luisterreeksen die al werden uitgebracht onder deze noemer, wacht het Belgische publiek nog een mooie verrassing. De formule van een over meerdere cd’s uitgespreid betoog aangaande een bepaald onderwerp klinkt misschien schrikwekkend monotoon of tergend traag, maar met Braeckman botst men in ieder geval niet op een muur van eentonigheid.

Dat heeft alles te maken met Braeckmans manier van doen. De man is professor in de filosofie aan de Universiteit van Gent, naast gerespecteerd gastdocent aan verschillende Europese instellingen en schrijver van een aantal standaardwerken in de filosofie. Zo zwoegt menig Gents student zich door De rivier van Herakleitos, het overzicht van de Westerse filosofie dat Braeckman samen met Etienne Vermeersch schreef - - een boek dat aan de UGent als ’algemene cursus’ filosofie geldt. De hoorcolleges rond het ’kritisch denken’ tonen een ander aspect van Braeckmans werk. Meer dan een man van geschiedenisboeken, staat Braeckman immers gekend om zijn praktiserende filosofische en ethische levenshouding. De UGent speelt een pioniersrol voor wat bio-ethiek betreft en Braeckman speelt daar, tevens als voorzitter van De Maakbare Mens vzw (een instantie die het grote publiek onder andere wil informeren over de gevaren van bio-technologie), een niet onbelangrijke rol in.

Kritisch denken is niet Braeckmans debuut binnen de reeks NRC Academie. Hij verzorgde vorig jaar reeds Darwin en de evolutietheorie, waarin Braeckman aantoont dat de wetenschapper, ondanks bepaalde fouten, toch een theorie heeft ontwikkeld waar men vandaag de dag amper kan aan tornen. De lezing was er dus vooral op geënt de luisteraar te wapenen tegen mogelijk aanhangers van het creationisme of het intelligent design, die er door de rede stuk voor stuk aan moeten geloven. De ongedwongen stijl die Braeckman toen tentoonspreidde, sprak blijkbaar genoeg tot de verbeelding om de man een zesdelig vervolg te laten maken, goed voor ongeveer zeven uren intellectuele input. Braeckmans sterkte is dat hij zich gedraagt alsof hij voor een vol auditorium oreert en dat is allicht ook het geval, want de spreker laat zich af en toe meevoeren door de intuïtie (de interactie?) van het moment. Wie Kritisch denken, met als ondertitel Hoorcollege over het ontwikkelen van heldere ideeën en argumenten, daarom tijdens het verrichten van een andere activiteit tot zich neemt, zal geregeld moeten lachen om wat Braeckman hier doeltreffend formuleert, in een stijl alsof hij het allemaal ter plekke loopt uit te vinden.

Dit is echter niet het soort ’luisterboek’ waarmee men gerust kan gaan joggen. Kritisch denken vraagt om concentratie en uiteraard ook om een kritisch oor, een oor dat eventuele tegenwerpingen in de strijd gooit, die even later door de anticiperende Braeckman van tafel worden geveegd. De naturel staat volledigheid, helderheid en opbouw niet in de weg. Integendeel, deze serie hoorcolleges is quasi perfect gespreid over zes schijfjes en de ideeën komen uiteraard krachtiger naar voor in een consistente vorm als deze. Bovendien is Kritisch denken niet zomaar een ongelofelijk interessante denkoefening, ook zijn de vertelde zaken bruikbaar voor het eigen leven. De abstracties inzake argumenteren en ontwikkelen van ideeën, zijn immers herkenbaar en kunnen eenvoudigweg in de dagelijkse praktijk worden toegepast. Geen zweverig zeven uren durend essay dus, maar een schitterende lezing die zowel voor de leek als voor de lezende filosoof boeiende materie bevat. Bovendien komen de zes cd’s in een betaalbaar pakket, waarbij de zes hoorcolleges in het bijhorende, handige boekje kort worden toegelicht - - waardoor men de rode draad nooit verliest. De formule staat dankzij NRC Academie dus helemaal op punt, en wie deze reeks wil ontdekken kan gerust bij deze schitterende Belgische bijdrage beginnen.

E-mailadres Afdrukken