Banner

Sebastien Valkenberg

Geluksvogels

Jurgen Boel - 11 februari 2011

Het gras is altijd groener aan de overkant en vroeger was alles beter, althans dat is wat iedereen graag beweert. Voor de Nederlandse filosoof Sebastien Valkenberg vormt deze stelling een uitdaging. Met Geluksvogels neemt hij zich voor duidelijk te maken dat we het nog nooit zo goed hadden.

Een onverbeterlijke optimist is Valkenberg echter niet. Bij monde van verschillende thema’s die hij netjes verdeelt over verschillende hoofdstukken/columns wil hij vooral aantonen dat de heersende opvattingen door de eeuwen heen grondig geëvolueerd zijn ten voordele van een steeds grotere groep mensen. Want terwijl de maatschappij vroeger vooral een paradijs was voor een kleine schare uitverkorenen, mag iedereen (althans in het Westen) nu mee aanschuiven aan de feestdis.

Uiteraard krijgt niet iedereen evenveel, maar een wezenlijk verschil is alvast merkbaar. Om dat aan te tonen deelt Valkenberg zijn verzameling columns onder in drie grotere thema’s: de kosmos, de samenleving en de mens. In het eerste deel behandelt hij zulke uiteenlopende onderwerpen als Humes visie op mirakels, de waarde van het verlichtingsideaal en hoe dit vreemd genoeg tegenwoordig als scheldwoord gebruikt wordt en finaal het recht op vrije meningsuiting dat nog steeds de grootste garantie biedt op een multiculturele samenleving waarin verschillende meningen naast elkaar kunnen bestaan.

Met deze laatste thematiek is de overstap naar de samenleving snel gemaakt. In tegenstelling tot het eerste deel durft Valkenberg hier losser uit de pols te filosoferen en laat hij zijn gedachten de vrije loop. Soms leidt dit tot grappige vergelijkingen waarbij Donald Duck en Guus Geluk als antipoden dienen voor Wilhelm Leibniz’ en Arthur Schopenhauers tegengestelde wereldbeelden, terwijl in een andere column het dichtgebouwde Poldernederland uitnodigt tot reflecties over de beschavingsgraad van een land.

Het derde deel, met als thema de mens, kiest nog meer dan de andere twee delen voor een afwisselende luchthartige en ernstige toon. Zo wordt een pleidooi voor kitsch afgewisseld met een genuanceerde visie op de waarde van meritocratie en de ongelijkheid die dit met zich meebrengt. Dat Valkenberg bovendien niet enkel leentjebuur speelt bij filosofen maken de laatste twee columns duidelijk, waar romanpersonages als Hannibal Lecter, Oblomov en Romeo en Julia opduiken om een geëvolueerde visie op sleur en de verhouding tussen liefde en het huwelijk te schetsen.

Zou je in een ander tijdperk willen leven als je niet op voorhand wist in welke situatie je terecht zou komen en dus niet zeker was van een leven van luxe en praal? Dat is het uitgangspunt van Valkenbergs Geluksvogels en de rode draad door zijn columns. Een eenduidig of eenvoudig antwoord op zijn vraag komt er niet, maar dat is ook niet nodig. Door een genuanceerde en onderbouwde argumentatie weet Valkenberg keer op keer aan te tonen dat de visie op mens en samenleving desondanks wel degelijk ten goede van iedereen is geëvolueerd.

De opdeling in drie delen (kosmos, samenleving en mens) doet weliswaar artificieel aan maar dat verandert op zich weinig aan de waarde van dit boek. Wie graag filosofisch getinte columns leest zonder het gevoel te hebben weg te zinken in het drijfzand van obscure referenties of zich te ergeren aan verregaande simplismen en intellectuele luiheid, is met Geluksvogels aan het juiste adres. Valkenberg is een van die zeldzame columnisten die zowaar iets interessants te vertellen heeft.

E-mailadres Afdrukken
 
Sebastien Valkenberg
Ambo / http://www.amboanthos.nl
www.amboanthos.nl

Uit ons archief
Banner

TEST