Banner

Joseph O' Neill

Laagland

Jurgen Boel - 18 september 2009

Cricket is een door en door Britse sport. Een gentlemen's sport die in tegenstelling tot voetbal nog niet overgenomen is door hooligans. Geen kat begrijpt waar het over gaat maar het is fascinerend om te zien. En het mooiste van allemaal? Groot-Brittannië legt jaar na jaar de duimen in wedstrijden met zijn vroegere kolonies.

Cricket vormt ook de rode draad in Joseph O' Neills derde roman Laagland, een boek dat niet zozeer over de sport gaat als wel over het nastreven van (onmogelijke) dromen en de vreemde bochten die relaties soms nemen. Centraal staat de Nederlander Hans van den Broek, een succesvolle bankier en effectenhandelaar die samen met zijn Britse vrouw Rachel en zijn zoontje Jake in New York woont ten tijde van 9/11. In de nasleep van de aanslagen komt zijn relatie echter onder druk te staan, wat leidt tot een tijdelijke breuk tussen hem en Rachel.

Alleen achtergebleven in New York gaat hij op zoek naar vriendschap, een doel of gewoon een verpozing. Zo belandt hij bij een groepje migranten uit voormalige Britse kolonies die ook in New York cricket wensen te spelen. Een van hen is de charismatische maar ook gladde Chuck Ramkissoon die droomt van een groot cricketstadium en van den Broek, die als kind het cricketspel beoefende in Nederland, in zijn verhaal mee wil sleuren.

Bij de start van de roman wordt al meteen duidelijk dat van die droom niet veel terecht kwam, meer zelfs, Ramkissoon is onder verdachte omstandigheden overleden. Voor van den Broek (en dus ook de lezer) het sein om in de tijd terug te keren en herinneringen aan Ramkissoon boven te halen. Maar de roman is geen verhaal over Ramkissoon en van den Broek, net zo min als het een verhaal is van hem en Rachel. Beiden komen uitgebreid aan bod maar het mag duidelijk zijn dat Laagland rond van den Broek zelf draait.

Het boek behoeft geen diepgaande analyses van relaties, net zo min als er cliffhangers of onverwachte wendingen behoren op te duiken. De dood van Ramkissoon, of beter de kennisgeving ervan aan van den Broek, vormt de aanzet tot een terugblik en enkele bespiegelingen waarbij Ramkissoon en Rachel door zijn ogen van gegeven worden, al zijn hun beschrijvingen niet altijd even fraai. De ene is een dromer maar ook een harde zakenman die zich met louche figuren ophoudt, de andere bij gebrek aan een betere omschrijving een bitch die doelbewust een afstand creëert tussen haar en haar man om deze later te kunnen verwijten dat hij er niet voor haar is.

O'Neill zegt het nooit met zoveel woorden, maar uit de beschrijvingen van gebeurtenissen en wat er gezegd wordt, is het niet moeilijk om Ramkissoon of Rachel als dusdanig af te schilderen. Dat dit net zo goed van den Broeks subjectieve belevingen kunnen zijn, doet daarbij niet toe. Per slot van rekening is dit zijn verhaal en zijn kijk op de gebeurtenissen. Met een groot woord zou Laagland als een psychologische roman omschreven kunnen worden of als een verhaal over hoe een succesvolle man opeens om moet gaan met verlies en existentiële vragen.

Het komt allemaal aan bod, maar O'Neill verhoedt er zich voor te zwaar op de hand te liggen of zichzelf klem te rijden in doorwrochte overwegingen. Het verhaal blijft een kroniek die weergeeft en beschrijft zonder echt diepgaand te graven. Al kan net zo goed de vraag gesteld worden in hoeverre van den Broek, als nuchtere Nederlander, iemand is die zichzelf aan een kruisverhoor zou onderwerpen. Laagland blijft net als zijn hoofdpersonage aan de oppervlakte maar laat tussen de lijnen zien wat niet uitgesproken wordt. Het is een roman die groots is zonder het na te streven. Dat en het feit dat het cricket zo prominent aan bod laat komen zonder dat iemand er over struikelt, zijn de twee opmerkelijkste prestaties van het boek.

E-mailadres Afdrukken