Banner

Naomi Alderman

De Macht

7.0
Jurgen Boel - 30 maart 2018

Voor Naomi Alderman kon 2018 alvast niet beter starten. Niemand minder dan Barack Obama plaatste haar vierde roman The Power (2016) in zijn favoriete boekenlijstje. Dat het boek daarnaast ook nog geroemd werd door The New York Times als een van de beste boeken van 2017 en een Bailey Women`s Prize For Fiction won, was niet meer dan de kers op de taart.

In De Macht vertrekt Alderman van een interessante premisse: wat als vrouwen `plots` over de mogelijkheid beschikken om via hun lichaam dodelijke stroomstoten te genereren en daardoor steeds meer macht verwerven? Aan de hand van enkele personages schetst Alderman niet alleen hoe het fenomeen ontstaat. Ze focust ook op hoe de maatschappij hier op reageert. Deze evolueert naar een matriarchale samenleving die in machtsmisbruik, religieuze waanzin en seksisme niet hoeft onder te doen voor de meest vrouwonderdrukkende samenlevingen. Alleen trekt ditmaal de man aan het kortste eind.

De eerste die in zichzelf de kracht ontdekt, is de Britse Roxy wiens moeder door enkele `zware jongens` onder handen wordt genomen. Roxy beschikt niet alleen over een eindeloze reserve aan elektrische krachten. Ze is ook nog eens de bastaarddochter van een gangsterbaas die al snel de voordelen van zijn dochters talenten inziet. Een tweede personage die een belangrijke rol zal spelen is de Amerikaanse Margot. Zij is de burgemeester van een kleine stad die geregeld overhoop ligt met de gouverneur en droomt van meer politieke macht. Ze beschikt aanvankelijk niet over het vermogen om stroom op te wekken, tot haar dochter de sluimerende kracht in haar wakker maakt.

De eveneens Amerikaanse Allie groeit op in een gewelddadig pleeggezin. Wanneer haar pleegvader haar probeert te verkrachten, doodt ze hem en vlucht ze weg. Na een poosje vangt een klooster haar op en is de nieuwe kracht van vrouwen al opgepikt door media en politiek. De huidige machtshebbers en religieuze leiders trachten de gevolgen in te perken en te controleren. Allie leeft verder onder een schuilnaam en wordt zich steeds meer bewust van haar charisma. Door een stem in haar hoofd start ze een nieuwe religie op waarbij de vrouw/moeder de plek van Jezus/de zoon inneemt. De enige mannelijke stem in het boek is die van de jonge Nigeriaan Tunde die, wanneer het fenomeen pas opduikt, een filmpje online plaatst. Hierdoor ontpopt hij zichzelf tot een journalist die ook door de vrouwen vertrouwd wordt.

Aan de hand van de personages wordt de veranderende wereld geschetst. Daar ligt de nadruk afwisselend op de VS en de machtsstrijd tussen Margot en gouverneur Daniel, de groeiende invloed van Allie en haar nieuwe religie alsook de plek die Roxy inneemt binnen haar vaders gangsterimperium. Dat de levens van deze vrouwen en die van Tunde elkaar meermaals zullen kruisen, staat buiten kijf. Dat Alderman dit bovendien op een intelligente manier aanpakt, is zonder meer lovenswaardig. Daarbovenop is het bijzonder dat ze de verschillende personages voldoende van elkaar weet te onderscheiden. Hoewel de drie vrouwen elk steeds meer macht verwerven, zijn hun karakters en drijfveren duidelijk verschillend. Ook Tunde wordt geloofwaardig geportretteerd. Hij is de journalist die meedrijft op een fenomeen dat hij per toeval ontdekte en waar hijzelf steeds minder grip op krijgt.

Wie in De macht een utopisch of feministisch manifest hoopt te lezen, is er aan voor de moeite. Alderman is zich duidelijk bewust van de verlokkingen die macht met zich meebrengt. Zo schetst ze geen al te fraai portret van vrouwen die zich opeens aan de top van de voedselketen zien. Misbruik en verkrachtingen van mannen worden in het boek niet geschuwd, evenmin als manipulaties om bepaalde doelen te behalen. Voor Alderman is het duidelijk dat bij een strijd naar macht corruptie en misbruik steevast om de hoek loeren, wars van geslacht. In die zin is het wat jammer dat ze voor een verhaallijn in Oost-Europa kiest, met het clichébeeld van een corrupt land geleid door een semidictator.

Ook de keuze voor een raamvertelling is ongelukkig. Zo lijkt het dat de roman een fictieve reconstructie is van de omwenteling die in een ver verleden zou gebeurd zijn, waarmee de `auteur` zijn visie op de geschiedenis tracht te onderbouwen. De enkele `archeologische` zijsprongen en brieven tussen de auteur en de vriendin brengen weinig bij aan het verhaal. Het doet zelfs afbreuk aan de centrale premisse door te sterk te focussen op geslacht als machtsfactor op zich. Waar Alderman in haar roman bewijst dat machtsmisbruik los staat van geslacht, lijkt het dat ze er hier net de nadruk op legt. Het mag echter niet meer dan een kleine kanttekening heten bij een roman die stof tot nadenken biedt.

E-mailadres Afdrukken