Banner

Fik Meijer

Macht zonder grenzen

6.5
Jurgen Boel - 30 september 2016

De Nederlandse classicus en oud-hoogleraar Fik Meijer heeft in het eigen taalgebied weinig concurrentie te vrezen wanneer het op populair-wetenschappelijke werken over de oudheid gaat. Van keizers over wagenrennen tot huisdieren. Er was geen onderwerp hem vreemd genoeg om niet zijn licht over te laten schijnen en aan de hand ervan het oude Rome opnieuw treffend tot leven te brengen. Het meer dan tien jaar geleden verschenen en nu in herdruk opnieuw beschikbare Macht zonder grenzen is helaas een teleurstellende geschiedenisles.

Tijd om eens een overkoepelend verhaal te schetsen moet Meijer gedacht hebben toen hij besloot de hele geschiedenis van het Romeinse rijk in een boek te behandelen. Het is een klein huzarenstuk waar wel meer auteurs zich op stukgebeten hebben, getuige het monumentale The History of the Decline and Fall of the Roman Empire van Edward Gibbon, die in 1798 het zesde en finale deel publiceerde, en ook na de publicatie er aan bleef schaven. Ook Meijer heeft duidelijk moeite de geschiedenis gebald en terzake te houden waardoor hij de meeste periodes er op een drafje door lijkt te jagen terwijl hij opvallend veel tijd en zowaar een heel hoofdstuk aan Augustus wijdt.

Dat die laatste als opvolger van Caesar (wiens levensloop in enkele pagina’s behandeld wordt) zijn stempel blijvend zou drukken op het Romeinse rijk is uiteraard alom geweten, in die zin is paradoxaal genoeg logisch maar ook frustrerend dat net Augustus’ periode zo ruim besproken wordt terwijl in het bijzonder de keizers na hem elkaar verdringen om aandacht. Nochtans zou ook Constantijns bekering en het verhuizen van de zetel naar Coonstantinopel de nodige aandacht mogen krijgen daar paradoxaalgewijs het definitieve einde van het Romeinse rijk (of wat later gekend zou staan als het Westromeinse rijk) net met diens overwinning en de opkomst van het Christendom samenvielen. Gelukkig besteedt Meijer meer aandacht aan hoe Rome tot stand kwam.

De Punische oorlogen bijvoorbeeld krijgen uitgebreid duiding evenals hoe Rome zijn macht en invloed langzaam maar zeker wist uit te breiden over heel Italiê. De gevolgen van deze uitbreiding van de invloedssfeer en de oorlogen met aarstvijand Carthago worden door Meijer bondig maar duidelijk geduid en maken zichtbaar hoe de republiek zichzelf “ten gronde zou richten” door ambitieuze aristocraten/generaals de mogelijkheid te geven de macht naar zich toe te trekken, wat Julius Caesar nog geen honderd jaar na de vernietiging van Carthago ook zou doen. De eerder vermelde Augustus komt daarna uitvoerig in beeld vooraleer de volgende keizersdynastieën kort hun plekje voor het voetlicht krijgen.

Meijer tracht het uitgespannen rijk en de vele conflicten die er binnen plaats vonden een plek te geven maar het is bijna onmogelijk de roerige tijden te beschrijven zonder zichzelf in details te verliezen dan wel bepaalde cruciale elementen (te) kort te behandelen om een goed beeld te krijgen. Ondanks zijn vlotte pen en geboren vertelstijl bezwijkt ook Meijers boek in de tweede helft onder een te veel aan feiten en geschiedenis die op een te kort aantal pagina’s gebundeld moeten worden om . Hierdoor krijgt het boek, ietwat ironisch, eenzelfde einde toebedeeld als het Romeinse rijk door zijn hooggespannen verwachtingen die naar een hoogtepunt leiden, finaal niet waar te maken en de hand te overspelen.

Macht zonder grenzen heeft zijn merites en schetst een accuraat beeld van een Romeins imperium maar de definitieve geschiedschrijving is het niet. Gibbon slaagde er ondanks vele revisies niet in en ook Meijer haalt de eindstreep niet. Finaal lijkt Rome zich in zijn vele facetten beter samen te vatten door in te pikken om bepaalde personages (getuige onder meer de vele uitstekende biografieën van allerlei keizers en troonpredenten) of maatschappelijke trends en gebeurtenissen. Wie iets meer wil lezen over het pre-Caesar:Augustinustijdperk, zal hier zeker een goede eerste indruk krijgen maar wie in het late Romeinse rijk geïnteresseerd is, zal ongetwijfeld op zijn honger blijven.

E-mailadres Afdrukken
Tags: Meijer Fik
 
Fik Meijer
Athenaeum / Polak & Van Gennep
www.uitgeverijathenaeum.nl

Uit ons archief
Banner

TEST