Banner

Steven Naifeh en Gregory White Smith

Vincent van Gogh, de biografie

9.0
Andreas Delanoye - 25 juli 2012

Over het boeiende kunstenaarsleven van Vincent van Gogh werden reeds talloze boeken en artikels uitgegeven. Wat heeft de nieuwe biografie van Steven Naifeh en Gregory White Smith dan nog te bieden? Niet de sensationele hypothese dat de geniale schilder werd vermoord, wel de nieuwe kijk op deze complexe persoonlijkheid en de briljantie waarmee het boek geschreven is.

Meer dan tien jaar werkten de Amerikaanse auteurs Steven Naifeh en Gregory White Smith, samen met eenentwintig onderzoekers, aan hun biografie over Vincent van Gogh. Dat hun genuanceerde en vele werk gereduceerd werd tot het vraagstuk rond het levenseinde van de schilder kan als een promostunt verklaard worden. Tot nu toe werd aangenomen dat van Gogh zelfmoord pleegde; volgens Naifeh en Smith werd hij vermoord. Door Franse schooljongens nog wel, tijdens een uit de hand gelopen pestpartij. De fatale schotwond in de buik zou zijn toegebracht door een van de jongens, die van Gogh nadien in bescherming wou nemen. Dat onder meer het Van Gogh Museum in Amsterdam deze stelling niet verdedigt, is exemplarisch voor de algemene scepsis waarmee deze stelling wordt onthaald. In een amper vijftien pagina’s tellende appendix doen de auteurs hun argumenten uit de doeken; veel belangrijker zijn de ruim negenhonderd pagina’s hier voor.

Naifeh en Smith weten hoe ze een interessant verhaal moeten vertellen. Hun monumentale biografie over Jackson Pollock won de Pulitzer Price en werd internationaal bejubeld. Met dezelfde vertelkracht wordt de mens Vincent van Gogh gevolgd, vanaf het begin, in al zijn heftigheid. Naifeh en Smith maken hierbij komaf met de romantische lezing van van Goghs leven. We leren de man namelijk niet alleen kennen als de bezielde en zoekende romanticus in een miskennende wereld, maar ook als een vervelende manipulator en ruziestoker: een moeilijk mens om mee te leven. Onverklaarde woedeaanvallen en achterdocht leiden tot somberheid en intense eenzaamheid. Van Goghs rusteloosheid en zelfdestructieve neigingen wortelen volgens Naifeh en Smith in een groot schuldbesef. De opeenvolging van tegenslagen, met groot inlevingsvermogen beschreven, maken dat van Goghs verhaal naar de de keel grijpt. Ook de tijdsgeest wordt prachtig opgeroepen; zelden werd de tweede helft van de negentiende eeuw zo treffend weergegeven. Dit boek leert in elk geval dat er aan het portret dat naar voren komt uit de vele brieven die van Gogh zelf schreef veel valt toe te voegen.

Uiteindelijk wordt met groot psychologisch doorzicht de relatie tussen van Goghs kunstwerken en zijn leven gelegd. Hiertoe werd al het bestaande materiaal opnieuw onderzocht: een monumentaal werk dat tot belangrijke nieuwe inzichten heeft geleid. Misschien wel de grootste verdienste van dit boek. Maar hoe groot blijft de verwondering over de expressieve kracht, de adembenemende oorspronkelijkheid van die werken, van een schilder die vaak ver van de kunstactualiteit stond. Naast de meeslepende stijl, het mooie beeldmateriaal en de enorme gedocumenteerdheid construeren Steven Naifeh en Gregory White Smith zo de beste biografie van Vincent van Gogh tot nu toe. En een van de beste biografieën tout court die in de eerste tien jaar zullen verschijnen.

E-mailadres Afdrukken
 
Warning: getimagesize(/opt/www/vs08091/web/www.enola.be/images/fotos/boek/k-s/naifehsmith.jpg): failed to open stream: No such file or directory in /opt/www/vs08091/web/www.enola.be/templates/enola/html/mod_illustration/default.php on line 91 Warning: Division by zero in /opt/www/vs08091/web/www.enola.be/templates/enola/html/mod_illustration/default.php on line 93