Banner

Harry Brown

2.0
Dennis Van Dessel - 09 mei 2010




Ongeveer twee weken voor 'Harry Brown' in de Belgische zalen verscheen, was er - niet voor het eerst en allicht ook niet voor het laatst - heel wat te doen rond een juwelier die een overvaller had neergeschoten. De gebruikelijke stemmen zeiden alweer de gebruikelijke dingen via de linker- en rechterluidspreker van het televisiescherm. Het is onverantwoord dat burgers het recht in eigen handen nemen, klonk het hier. Een overvaller die neergeschoten wordt, heeft het alleen aan zichzelf te danken, zeiden ze daar. Veel nuancering kwam er niet bij kijken, en een dag nadien was zowat iedereen klaar met zich er over op te winden omdat er alweer andere zaken waren om hun mening over te ventileren. Neemt niet weg dat het een fascinerende vraag blijft: instinctief voelen we sympathie voor mensen die geweld gebruiken tegen anderen die de wereld onleefbaar maken. Maar verzanden we op die manier niet in een barbaarse "oog-om-oog"-mentaliteit, waar een beschaafde samenleving boven verheven zou moeten staan?

We weten alvast waar we het antwoord op deze vraag niet moeten gaan zoeken, en dat in de cinema. Vigilantefilms zijn sinds de begindagen van het medium een onverwoestbaar subgenre geworden, dat om de zoveel tijd nog eens de kop opsteekt, en meestal simpelweg op een schaamteloze manier incasseert op onze eigen wraakinstincten. Iedereen die ooit is overvallen, bestolen, gecarjackt of ga zo maar door, zit onvermijdelijk zachtjes te juichen als hij Charles Bronson ziet 'Death Wish'-en of Clint Eastwood ziet 'Dirty Harry'-en, maar daarmee gaan die films wel vrolijk voorbij aan de implicaties die dergelijk geweld zouden hebben in de echte wereld. Voor 'Harry Brown', het regiedebuut van Daniel Barber, had ik op voorhand nog enige hoop dat hij toch iets serieus zou zeggen over het vigilante-thema (voornamelijk omdat Michael Caine er in meedoet, een acteur die zelfs in 'Jaws IV' niet slecht kàn zijn). Maar helaas, een mens kan zoveel hopen. 'Harry Brown' meet zich met z'n lijzig tempo en zelfbewust artistiekerige ensceneringen het air aan van een arthouse-film, maar is evenzeer een fascistoïde ode aan de wraak als pakweg 'Death Sentence' een paar jaar geleden.

Caine speelt titelpersonage Harry Brown, een gepensioneerde militair die de mensen in zijn leven angstaanjagend snel ziet wegvallen: zijn vrouw overlijdt na een slepende ziekte, en zijn enige resterende vriend wordt vermoord door het jonge uitschot dat in de buurt rondhangt. Harry's buurt is inderdaad niet bepaald een villawijk - hij woont in een luizig flatje in een vervallen appartementsgebouw, en is continu omsingeld door een bende jongeren die drugs nemen, dealen, stelen, de vandaal uithangen en in het algemeen gewoon alles doen waar de Bond Zonder Naam op zou fronsen. Wanneer blijkt dat de politie - vertegenwoordigd door de goedbedoelende inspecteur Alice Frampton (Emily Mortimer) - niet kan helpen, besluit Harry om zijn army skills nog eens boven te halen.

Tijdens het eerste half uur krijg je nog de indruk dat Daniel Barber net iets dieper wil snijden dan de doorsnee-wrekersfilm. Harry wordt geïntroduceerd in lange, rustige scènes, die doen denken aan de introductie van Morgan Freemans personage, William Somerset, in 'Seven': een oudere man die met treurige ogen naar de wereld om zich heen kijkt, en zich vasthoudt aan de rituelen die zijn leven betekenis geven. Let op een scène aan het begin van de film, waarin Harry vanuit zijn flatje toekijkt hoe de jongeren een auto aan gort slaan. Wanneer de eigenaar naar buiten komt gelopen, krijgt ook hij er van langs. Zijn vrouw roept om hulp, terwijl Harry zijn gordijnen sluit. Dat is een herkenbare scène van grootsteeds geweld - net zoals iedereen zou Harry wel willen helpen, maar net zoals iedereen is hij te bang om iets te ondernemen. Ik hoorde spontaan Freemans bariton die memorabele tekst uit 'Seven' spreken: "Het eerste dat ze vrouwen leren in lessen zelfverdediging, is dat je nooit "hulp" moet roepen als je wordt overvallen. Op "hulp" reageert niemand. Je moet "brand" roepen, en dan komen de mensen wel aangelopen."

So far, so good, maar al die gelijkenissen eindigen op het moment dat Harry de wapens opneemt en besluit dat hij wel eens wat jonge hoodlums wil decimeren. Barber blijft alles in beeld brengen met een zelfbewust rustige, zelfs trage cameravoering, en hij blijft zijn scènes ook op een nadrukkelijke manier lang uitrekken (Harry gaat een pistool kopen en zo zijn we weer 10 minuten verder in de film), maar al die kunstgrepen, die allicht ontworpen zijn om de sfeer van een arty project te behouden, kunnen niet verbergen dat het scenario vanaf dat moment gewoon een platte revenge fantasy is. Heel even wordt er een minuscule poging ondernomen om de slechteriken te humaniseren, door terloops te vermelden dat één van hen al vanaf zijn zesde in pleeggezinnen zit, maar dat beperkt zich tot welgeteld één regel dialoog. Voor de rest zijn ze doodgewoon eendimensionaal uitschoot, karikaturale booswichten wiens vocabulaire zich beperkt door het woord fuck, gebruikt als werkwoord, zelfstandig naamwoord, adjectief en adverbum. Wanneer Harry hen neerkogelt, voelen zowel het hoofdpersonage als het publiek daar absoluut niets bij. Noch Barber, noch zijn scenarist Gary Young ondernemen de minste poging om een context te creëren of enige nuance in de personages te leggen. Harry heeft, volgens de visie van deze film, doodgewoon gelijk om die kerels omver te knallen. Hey, als ze dood zijn, kunnen ze 't sowieso niet opnieuw doen, right?

En Harry zelf? Die lijkt geen moment te twijfelen aan het feit dat wat hij doet, perfect gerechtvaardigd is. Had hij nu in tweestrijd gelegen met zichzelf, had hij zichzelf vragen gesteld, dan had 'Harry Brown' nog kunnen werken, maar blijkbaar is introspectie niet de grootste troef van het personage of de film. Emily Mortimer krijgt een ondankbare clichérol als moedige politieagente die altijd in alles gelijk heeft, maar (daar gaan we dan, allemaal samen!) Nooit Geloofd wordt door Haar Oversten. Niet dat Mortimer slecht is in haar rol, maar het is gewoon een rol waar niet veel aan te spelen valt. Hetzelfde geldt overigens voor Michael Caine. Is hij goed in deze film? Ja, d'uh, hij is Michael Caine, 'tuurlijk is hij goed. Maar hij kan ook niet veel spelen dat niet in het scenario aanwezig is.

Ik blijf er bij dat er over het vigilante-gegeven een boeiende, intelligente film gemaakt kan worden. Het is alleen een beetje triest dat 'The Dark Knight' tot op heden de beste poging daartoe genoemd moet worden. 'Harry Brown' is competent gemaakt, maar het blijft een oppervlakkige, bloeddorstige wraakfantasie die suggereert dat de oplossing voor alle grootsteedse criminaliteitsproblemen simpelweg is dat de brave burgers óók met pistolen gaan rondlopen, om iedereen die hen lastig valt af te knallen.

E-mailadres Afdrukken
 
Harry Brown
UK / 2009
Regie: Daniel Barber
Scenario: Gary Young
Met: Michael Caine; Emily Mortimer; Charlie Creed-Miles; David Bradley
Duur: 97 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST