Banner

The Hidden Fortress

7.0
Dennis Van Dessel - 12 juni 2007




139

Akira Kurosawa een vrolijke meneer noemen zou waarschijnlijk overdreven zijn, maar nadat hij in 1957 twee tamelijk zware noodlotsdrama's had gedraaid ('The Lower Depths' en 'Throne of Blood'), was zelfs hij schijnbaar toe aan wat comic relief. Gedeeltelijk omdat hij nu eenmaal een oprechte liefde voelde voor de komische avonturenfilms die hij uit het westen zag komen, en gedeeltelijk omdat hij zijn vaste studio Toho een wederdienst wilde bewijzen voor hun steun bij minder commerciële projecten zoals 'Rashomon', besloot hij 'The Hidden Fortress' te maken. Een toegankelijke, humoristische actiefilm, die zeer bewust herinneringen opriep aan zijn grootste kassuccessen, zoals 'Seven Samurai'. De zware thema's werden deze keer thuisgelaten om plaats te maken voor een crowd pleasing mentaliteit: geef ze een stoere held, een meisje dat gered moet worden en een paar komische nevenpersonages, en we zijn vertrokken. Geen wonder dat ze in de VS collectief gék zijn van 'The Hidden Fortress': de plot van de film volgt immers het stramien van zowat de hele Amerikaanse grote publiekscinema. George Lucas geeft zelfs toe dat hij zich op de film baseerde voor de personages R2D2 en C3PO uit 'Star Wars', kun je nagaan.

Het is de zestiende eeuw en het feodale Japan heeft net een burgeroorlog te verduren gekregen, waarin de Akizuki clan werd verslagen door de Yamana's. Tahei en Matakichi, twee hebzuchtige boeren, hebben geprobeerd om een slag te slaan uit de oorlog, maar keren nu berooid terug naar huis. Onderweg ontmoeten ze echter Rokurota Makabe (de onvermijdelijke Toshiro Mifune), een trouwe generaal van de Akizuki clan, die samen met prinses Yuki en enkele honderden kilo's goud naar een veilig gebied probeert te raken, waar de prinses haar clan opnieuw kan opbouwen. Aangetrokken door het gefonkel van het goud besluiten Tahei en Matakichi om als gids te dienen door het vijandige land. Prinses Yuki doet zich ondertussen voor als een doofstomme, om te vermijden dat ze zichzelf zou verraden met haar vorstelijke taal.

Er bestaat een neiging om het werk (àlle werk) van een groot filmmaker zonder uitzondering bloedserieus op te vatten, ook al betreft het dan een avonturenfilm of een komedie. En wie maar lang genoeg zoekt, vindt ongetwijfeld ellenlange analyses van 'The Hidden Fortress' waarin aan elke scène tien verschillende betekenislagen wordt gegeven. Blijft er de vraag of dat in dit geval wel echt nodig is. Enerzijds is er natuurlijk de tegenstelling tussen de verschillende sociale klassen die een rol speelt. De personages vertegenwoordigen allemaal een bepaalde rangorde in de maatschappij, in die mate zelfs dat ze bijna archetypes worden. Yuki staat natuurlijk helemaal bovenaan als prinses, die volgens de logica van het verhaal (en van de hiërarchische cultuur waar ze uit komt) geen woord kan zeggen zonder haar royale status te verraden. Zij is de ultieme prinses, die àltijd herkenbaar een prinses blijft, ook al is ze dan gekleed in vodden. Generaal Rokurota wordt evenzeer beperkt tot zijn eenvoudige heldhaftige mentaliteit. Hij twijfelt nooit aan zichzelf of zijn missie, is àltijd moedig en sterk en kent àltijd zijn plaats (ergens vlak onder prinses Yuki). De boeren, lager in stand en intellect, zijn dan weer geboren bedriegers van wie je er altijd op aankunt dat ze eender wat doen waar ze het snelst profijt uit kunnen halen. Ze kibbelen als een oud koppel, stelen zelfs van elkaar en kennen voor niets of niemand respect (tenzij hen dat goed uitkomt).

Die duidelijke, binaire tegenstelling tussen de personages komt uit alles naar voren: hun taalgebruik (hoewel ondertiteling daar natuurlijk enkel een indicatie van kan geven), hun alweer fel overdreven lichaamstaal enzovoort. En dat alles leidt natuurlijk tot de niet bijster verrassende conclusie dat je je standing in het leven pas kunt verbeteren wanneer je leert om je eigen natuur te overwinnen. Pas wanneer de boeren voor het eerst in hun leven erin slagen om iets met elkaar te delen, zijn ze klaar om een stapje hoger op de sociale en metafysische ladder te klimmen. En dan is de film dus gedaan.

Die thema's zitten er dus wel in, maar laten we wel wezen: érg diepzinnig is dat allemaal niet, en dat was ook de bedoeling niet. Kurosawa wilde een avonturenfilm maken, dat was alles. En dat deed hij met de nodige flair. Voor het eerst werkte hij met 2.35 breedbeeldfotografie, en Kurosawa gebruikte elke millimeter van dat immense scherm. Zijn composities waren altijd al opmerkelijk, zelfs toen hij nog gewoon op 1.33 filmde, maar hier krijgt hij de kans om meer ruimte te creëren tussen de personages en die te gebruiken om de spanning op te voeren. Neem nu een duel tussen Rokurota en een vijandelijke generaal, laat in de film. De twee soldaten bevechten elkaar met lange speren en lopen op een bepaald moment zelfs aan weerszijden van een windscherm, zodat ze elkaar niet kunnen zien. Kurosawa creëert de suspense van die scène door de tegenstanders fysiek uit elkaar te houden: door de lengte van de speren kunnen ze niet te dichtbij komen en ook het windscherm staat letterlijk tussen hen in. De regisseur krijgt hier voor het eerst dat brede formaat om mee te werken, en hij gaat er meteen ongelooflijk creatief mee aan de slag om de inhoud van zijn film te versterken.

Het is vooral omwille van die visuele kwaliteiten en het entertainmentgehalte dat hij nog steeds heeft, dat 'The Hidden Fortress' herinnerd wordt. Los van de kritiek op de sociale klassen en al die andere dingen waar een hedendaags westers publiek allicht maar weinig boodschap aan heeft, is dit een plezierige avonturenfilm die zich qua sfeer kan meten met zowat alles dat de Amerikanen rond die tijd produceerden. Blijft er wel het feit dat Kurosawa zich soms enigszins laat gaan: 'The Hidden Fortress' duurt 139 minuten, wat er pakweg twintig teveel zijn. Een kortere introductie had wellicht geen kwaad gekund - het duurt ook twintig minuten voordat we Rokurota en de prinses te zien krijgen, nochtans het punt waarop de plot vorm krijgt en de film zijn doel.

In die zin is dit geen essentiële Kurosawa (laat de fans dan maar boos zijn als ze willen, maar de regisseur heeft heel wat belangrijker projecten gehad). Wat het wel is, is een superieure amusementsfilm die in de volgende jaren de directe aanleiding zou geven naar het tweeluik 'Yojimbo' en 'Sanjuro'. Er zijn regisseurs die in hun hele carrière dat niveau zelfs niet halen.

E-mailadres Afdrukken
 
The Hidden Fortress
Japan / 1958
Regie: Akira Kurosawa
Scenario: Shinobu Hashimoto; Ryuzu Kikushima; Akira Kurosawa; Hideo Oguni
Met: Toshiro Mifune; Misa Uehara; Minoru Chiaki; Kamatari Fujiwara
Duur: 139 min.


Uit ons archief
Banner

TEST