Banner

A History of Violence

8.0
Dennis Van Dessel - 03 november 2005

David Cronenbergs nieuwste bereikt onze contreien onder vrijwel unanieme lotuitingen van de Amerikaanse filmpers, maar, werd ons verzekerd, het zou hier "een commerciële" Cronenberg betreffen. "Een mainstream Cronenberg". Gedeeltelijk is dat waar: 'A History Of Violence' is in ieder geval toegankelijker, minder openlijk weird dan de meeste van zijn vorige titels. Maar maak u vooral niet ongerust - in het verleden heeft de regisseur al voldoende bewezen dat hij zich ook binnen een meer publiekgericht keurslijf perfect staande kan houden (zie 'The Fly'), en dat hij een persoonlijke toets kan meegeven aan elke prent die hij maakt. Zo ook hier: de oude fascinaties die de man heeft met dubbele persoonlijkheden, gore effecten en transformaties van zijn personages, duiken opnieuw op, net zoals vroeger. Alleen liggen ze nu verborgen onder de oppervlakte van een meer traditioneel opgebouwde film.

Viggo Mortensen speelt Tom Stall, een minzaam man die ergens in een klein dorpje een snackbar uitbaat. Zijn leven is er één van all-american eenvoud: hij is gelukkig getrouwd, heeft een tienerzoon en een onuitstaanbaar schattig dochtertje en wordt door iedereen aardig gevonden. Wanneer op een avond twee vreemdelingen de stad binnenrijden en van Toms snackbar een bloedbad dreigen te maken, grijpt hij echter in. Tom doodt de beide overvallers en wordt op die manier een plaatselijke held. De media-aandacht die daarop volgt, is voldoende om het bezoek uit te lokken van enkele zéér duistere heerschappen, onder leiding van Carl Fogarty (Ed Harris). Deze gangsters beweren Tom nog te kennen van vroeger, toen hij Joey Cusack heette en alles behalve een vredevol leventje leidde.

Aan de oppervlakte is dat een verhaaltje van twee keer nks, maar Cronenberg (en scenarist Josh Olson) weten heel wat dubbele bodems in hun schijnbaar eenvoudig script te steken. Ten eerste heb je daar natuurlijk het idee van de schizofrenie, wat niet nieuw is in Cronenbergs universum - het eenvoudige idee dat een man én het één, én het ander kan zijn. Als verfilming van een graphic novel zou je zelfs kunnen zeggen dat de auteurs een variant op het klassieke heldenverhaal hebben verzonnen: bij dag heeft onze held een doodnormaal leven, maar wanneer het nodig is, verandert hij in zijn alter ego. Geen superheld, ditmaal, maar iemand die in staat is tot gruwelijk geweld.

Ten tweede nemen Cronenberg en co vrolijk het typische beeld van het doodgelukkige Amerikaanse gezinnetje op de korrel: de film begint als een nogal kleverige droom van een idyllisch leventje. Het hoogblonde, o zo schattige dochtertje, de gevoelige zoon, de nauwe verbondenheid tussen man en vrouw. Maar dat alles valt razendsnel uit elkaar eens geweld hun leven binnendringt. Een speelse, liefdevolle seksscène aan het begin van de film krijgt tijdens de tweede helft van de prent een gewelddadige tegenhanger. De zoon die niet durfde in te gaan tegen de jongens die hem pesten, slaat hen nu plotseling het ziekenhuis in. Cronenberg gaat er tijdens de beginscènes bewust een beetje óver met z'n zoetsappige personageschetsen, om later nog duidelijker het contrast te kunnen tonen. Hij ontmantelt het gelukkige gezin Stall om aan het einde te kijken of er nog wel iets over is - misschien, ondanks alles, toch een kern van liefde die het geweld overstijgt.

En ten derde kun je de film ook beschouwen als een commentaar op de manier waarop geweld doorgaans wordt gebruikt in Amerikaanse films. Het eerste geweld dat we zien in de prent is geweld uit zelfverdediging. Tom krijgt een pistool tegen z'n hoofd gedrukt en niemand in het publiek twijfelt eraan dat zijn overvallers iedereen in de snackbar zullen vermoorden. Het geweld dat hij zelf gebruikt is gerechtvaardigd. In elke andere film zouden de makers het daarbij laten, hun publiek veilig in de droom laten van clean, verantwoord geweld. Maar niet Cronenberg. Hij geeft ons een shot waarin we het resultaat ervan zien - het gezicht van één van de overvallers is half verdwenen, enkel wat losse flarden vlees en bot blijven nog over.

Dat blijft de regisseur trouwens de hele film lang doen: hij presenteert ons geweld dat in een normale film als entertainment gebruikt zou worden, en hij toont dat vervolgens in zoveel grafisch detail dat er automatisch een zekere weerzin optreedt. Daarmee maakt Cronenberg op een subtiele, maar geslaagde manier zijn punt duidelijk: dat geweld je blijft achtervolgen, waar je ook gaat en hoe lang het ook duurt. Als je zo'n dingen met een mens z'n gezicht doet, dan vergeet je dat niet.

Geen enkele Cronenbergfilm is zo simpel als hij eruit ziet, en ook deze niet. Maar deze ziét er aan de oppervlakte tenminste simpel uit, en dat is meer dan we van zijn doorsnee film kunnen zeggen. Er is ditmaal een duidelijke plot die van a naar b gaat volgens een redelijke logica, en wie geen zin heeft om naar onderliggende thema's te beginnen zoeken, hoeft dat niet per sé te doen. De toon van de film is, naar goeie gewoonte, alweer erg koeltjes - alles wordt bijzonder sec in beeld gebracht - maar ditmaal staat de regisseur zijn acteurs tenminste toe om op een min of meer normale manier op hun situaties te reageren. Vooral Maria Bello als Edie, Toms vrouw, dient als tussenpersoon voor film en publiek.

Viggo Mortensen weet hier voor het eerst een rol te spelen waarmee hij de schaduw van Aragorn van zich afwerpt (met 'Hidalgo' wilde dat niet echt lukken). Zijn job hier is om een man te spelen die geen geweld wil gebruiken, maar met een kern van woede, van agressie in zichzelf zit die hem telkens opnieuw verplicht om dat toch te doen. Met andere woorden, het is niet van willen, maar van moeten. Zonder te vervallen in een theatrale stijl, weet hij dat conflict toch erg geloofwaardig uit te beelden. Het zit 'm in de manier waarop z'n ogen veranderen wanneer hij een wapen ter hand neemt. Kleine dingen die meer zeggen dan grote gebaren.

Na het expliciet cinefiele 'Spider' krijgen we dus duidelijk een Cronenberg die een groter publiek wil aanspreken - maar zijn streken heeft hij nog niet verloren. 'A History of Violence' is een fascinerende, veelgelaagde film.
E-mailadres Afdrukken
 
A History of Violence
USA / 2005
Regie: David Cronenberg
Scenario: Josh Olson
Met: Viggo Mortensen; Maria Bello; Ed Harris; Ashton Holmes; William Hurt
Duur: 96 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST