Banner

Hotel Rwanda

4.0
Dennis Van Dessel - 10 februari 2005




Voor sommige films treedt er een eigenaardig proces in werking dat wel eens de "dictatuur van het onderwerp" wordt genoemd. Dit proces houdt in dat een prent die een zwaar, belangrijk onderwerp behandelt, automatisch een positieve ontvangst moet krijgen. Hoeveel slechte holocaustfilms zijn er ooit gemaakt? Waarom kreeg 'Rabbit-Proof Fence', een goed gemaakte prent die uiteindelijk toch faalde in z'n opzet, overal zo'n goeie kritieken? Omdat niemand een gebrek aan respect wil tonen voor de behandelde thema's, niemand wil onverschillig lijken. Hetzelfde gebeurt nu met 'Hotel Rwanda': dit is een belangrijke film die een historisch verhaal vertelt waar maar al te weinig mensen van op de hoogte zijn. Maar daarmee is het er nog geen goeie.

Don Cheadle speelt Paul Rusesabagina, de manager van het Milles Collines hotel in Kigali. Het zijn moeilijke tijden in Ruanda: onder de Belgische kolonisatie werd het land beheerd door een Tutsi-monarchie, terwijl de Hutu's onderdrukt werden. Nu het land onafhankelijk is en een Huturegering heeft gekregen, wil de stam wraak nemen op de Tutsi-"kakkerlakken". De VN, in deze film vooral vertegenwoordigd door de Amerikaanse kolonel Oliver (Nick Nolte), weet een vredesverdrag tot stand te brengen tussen de Tutsi-rebellen en Hutu-president Habyarimana. Wanneer die in 1994 sterft in een vliegtuigcrash, valt het geweld echter niet meer tegen te houden. Nu de Hutu's hun president kwijt zijn, slaan ze terug door alle Tutsi's die ze in hun handen kunnen krijgen, met de machete te lijf te gaan. Over de loop van de volgende twee maanden zouden bijna een miljoen Tutsi's sterven in een genocide die door de westerse wereld grotendeels genegeerd werd. De VN kreeg de opdracht om alle buitenlanders veilig uit Ruanda te halen en liet de plaatselijke bevolking aan haar lot over.

Paul Rusesabagina was een Hutu, getrouwd met een Tutsi. Als hotelmanager bevond hij zich in de bizarre situatie dat hij aan de éne kant van z'n bar buitenlandse journalisten en VN-troepen moest verwelkomen, terwijl hij aan de andere kant Hutu-legerofficieren blij hield met flessen sterke drank. Eens de genocide begon, veranderde het Milles Collines tegen wil en dank in een vluchtelingenkamp voor om en bij de 1200 Tutsi's, die allemaal naar Paul keken om hen te helpen. Deze onwaarschijnlijke held, gewapend in z'n harnas van tweedelig pak en das, wist al deze mensen uiteindelijk te redden, dankzij omkooppraktijken, paniekerige telefoontjes naar Brussel, afspraken met kolonel Oliver en bovenal z'n eigen vindingrijkheid.

Dat is natuurlijk een fantastisch verhaal, over een man die niet specifiek in de wieg gelegd was om een held te worden, maar onder de omstandigheden gewoon deed wat hij kon - en dat was genoeg. In essentie wist hij al die mensen te redden door te doen wat hij het beste deed: managen. De klanten naar de mond praten. Tegen z'n personeel horen we hem zeggen dat het belangrijk is dat het Milles Collines niet op een vluchtelingenkamp gaat lijken - "We moeten een viersterrenhotel blijven." Tot vlak voor het einde zien we hem in een jasje en das rondlopen, ook al beven zijn handen soms zo erg dat hij die das nauwelijks nog geknoopt krijgt. Zoals het hoort voor een goeie hotelmanager, blijft hij zichzelf verkopen als de man met alle antwoorden, de man die je kan helpen. Hij blijft de Hutu's paaien met wat hij dan ook te bieden heeft: geld, juwelen, drank. Zolang hij kan, houdt hij een schijn van beschaving en controle op, in de hoop dat de mannen met geweren en machete's die praktisch voor de deur staan, er in zullen geloven en er zich door zullen laten tegenhouden.

Allemaal heel mooi, maar dat is nog geen garantie voor een goeie film. Het scenario, geschreven door Terry George en Keir Pearson, is immers maar weinig subtiel opgebouwd: tijdens de eerste helft introduceren ze enkele westerse journalisten, waaronder een vrijwel onherkenbaar bebaarde Joaquin Phoenix, die eigenlijk geen enkele functie in het verhaal hebben, behalve dan de historische achtergrond uit te leggen. De reporters duiken op in twee of drie scènes, waarin ze uitsluitend dingen zeggen als : "Weet je, toen de Belgen hier nog waren...", en eens het publiek op de hoogte is van de voorgeschiedenis, worden ze netjes afgevoerd, never to be seen again. Netjes uitgebalanceerd schrijfwerk is anders. Dat valt trouwens ook te merken in de scènes die het gezinsleven van Rusesabagina uitbeelden: George heeft maar weinig tijd om Paul te tonen in zijn relaties met z'n vrouw en kinderen, want hij heeft een verhaal te vertellen. Om in korte tijd duidelijk te maken hoeveel Paul wel van hen houdt, kiest George dus voor het soort van tenenkrullend melige familie-vignettes waar ze bij Disney niet vies van zijn (Paul die aan het begin van de film thuiskomt en z'n kinderen in de armen vliegt alsof hij hen in maanden niet meer gezien heeft).

Het voornaamste bezwaar dat ik heb tegen 'Hotel Rwanda', is echter de weigering van Terry George om de genocide tegen de Tutsi's in beeld te brengen. Dit is een film met een zeer hard onderwerp: de systematische moord op een miljoen mensen. Als je zo'n prent maakt, dan moet je ook maar het lef hebben om die moorden te tonen. Maar nee, George houdt het bij zeer korte momentjes van al bij al niet erg gruwelijk geweld. De hardste scène in de hele film toont hoe Paul in de ochtendmist van de weg afrijdt. Wanneer hij stopt en uitstapt, blijkt dat hij midden in een massagraf is gereden - niet prettig om naar te kijken, natuurlijk niet, maar een hedendaags filmpubliek is méér gewend, we zitten daar niet gechoqueerd naar het scherm te staren met een gevoel van "hoe is dit mogelijk?" Terwijl dat gevoel nochtans het enige passende is bij dit onderwerp. Ik ben nog niet zo bloeddorstig dat ik zonodig behoefte heb aan grafische moordpartijen met de machete, maar hier schiet de film duidelijk te kort om de dreiging die van de situatie uitging, tastbaar te maken voor het publiek. Wat voor nut heeft het om een film te maken over een volkerenmoord als je er dan alles aan gaat doen om de impact van die prent te verzachten?

Toch positieve noten: zeg nu maar van George wat je wil, maar het laatste half uur van 'Hotel Rwanda' bevat ontegensprekelijk een aantal suspensevolle momenten: de manier waarop Paul zijn vluchtelingen het hotel uitsmokkelt, levert naar het einde toe spannende cinema op. En Don Cheadle, één van de vaste acteurs uit Steven Soderbergh's stal, is uitstekend als Paul Rusesabagina: understated, een man die simpelweg doet wat hij moet doen, die z'n goed fatsoen laat spreken.

Als thematisch werk, om de mensen bewust te maken van wat er destijds gebeurd is in Ruanda, heeft 'Hotel Rwanda' ongetwijfeld z'n waarde. Maar om echt heftige emoties uit te lokken, wat naar ik veronderstel de bedoeling was, is deze film te braaf, te proper. Ik zat me de hele tijd af te vragen wat Oliver Stone in z'n goeie doen van dit gegeven had kunnen maken. Dàt zou nog eens vuurwerk gegeven hebben.

http://www.mgm.com/ua/hotelrwanda/intro.html
E-mailadres Afdrukken
 
Hotel Rwanda
UK-I-SA / 2004
Regie: Terry George
Scenario: Terry George; Keir Pearson
Met: Don Cheadle; Sophie Okonedo; Nick Nolte; Joaquin Phoenix
Duur: 122 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST