Banner

Seven Samurai

10.0
Dennis Van Dessel - 23 oktober 2004




Indien u aan ware cinefielen zou vragen (maar wie doet dat?) wat de beste film van Akira Kurosawa is, zou u waarschijnlijk als antwoord 'Rashomon' of 'Ikiru' krijgen - twee films met een onmiskenbaar intellectueel cachet waarover het aardig doorbomen is na een borrel of twee. Maar de film waar de meeste mensen graag naar kijken, is 'Seven Samurai', in de eerste plaats omdat het een zeer toegankelijke prent is. Kurosawa maakt in deze ultieme samoeraifilm punten duidelijk over klasseverschillen, het noodlot en eergevoel, maar bovenal is 'Seven Samurai' ook een opwindend avonturenverhaal met min of meer herkenbare personages.

De plot is onderhand een klassieke premisse geworden: de bewoners van een klein, arm dorpje in het feodale Japan van de zestiende eeuw komen te weten dat ze na hun oogst zullen worden aangevallen door bandieten - in paniek beslissen ze dat de enige mogelijke oplossing voor hun situatie het inhuren van samoerai is, die het dorpje kunnen beschermen. De vraag blijft echter welke krijgers hun diensten beschikbaar willen stellen voor niet meer dan een kom rijst.

Vier afgevaardigden trekken naar de grotere steden om geschikte mannen te vinden. Na veel vijven en zessen komen ze uit bij zeven samoerai die elk hun eigen redenen hebben om voor de dorpelingen in de bres te springen. Wat dan volgt, is een subtiel opgebouwd scenario waarin de eenvoudige boeren en de nobele samoerai elkaar leren te waarderen - hun aanvankelijk wantrouwen smelt langzaam maar zeker weg voor een nieuw gevonden verstandhouding en de onderlinge relaties worden steeds complexer en intiemer.

De manier waarop de samoerai zelf worden voorgesteld, is meteen al een grote kracht van de film: alle zeven hebben ze één uitgesproken karaktertrek die typerend is voor hun personage en die ervoor zorgt dat we de evolutie van hun persoonlijke verhaallijnen goed kunnen blijven volgen. We krijgen de oudere, wijze krijger die continu 'Hmmm,' gromt en over z'n kaal geschoren schedel wrijft. De jonge, ambitieuze knaap die koste wat het kost erbij wilt horen. De zwijgzwame, knorrige samoerai die zonder er een woord aan te verspillen een hele resem vijanden aan z'n degen rijgt. De gek, Toshiro Mifune, die de hele film steelt, enzovoort Het feit dat alle samoerai wel hun eigen bijzondere karaktertrekjes hebben, zorgt ervoor dat we steeds blijven beseffen wie wie is, ook als westers publiek, en dat we aan het einde van de film een indruk krijgen van de emotionele weg die de personages hebben afgelegd. Hun karakter gaat niet verloren in het gedrang, ze worden niet overweldigd door de actie, wel in tegendeel.

Kurosawa wilde met 'Seven Samurai' een commentaar leveren op het klassensysteem zoals dat, ook in de jaren 1950, nog steeds bestond in Japan. De jongste samoerai en het dorpsmeisje zijn niet voor elkaar voorbestemd - hun relatie is vanaf het begin een onmogelijkheid, en aan het einde van de film zien we dan ook hoe de twee elkaar in de ogen kijken, maar niets doen. Zij gaat rijst planten, hij blijft waar hij is. Op verschillende punten in de film wordt dat thema van sociale rangorde op de voorgrond geplaatst. Wanneer de dorpelingen samoerai gaan rekruteren, krijgen ze van verschillende krijgers te horen dat hun voorstel op zichzelf al een belediging is - de samoerai staan op een hogere sport van de sociale ladder. Wanneer de boeren hen willen aanspreken, moeten ze zichzelf op de grond gooien. Waarom is het zo, waarom zijn die samoerai wat méér dan de boeren? Niemand die het zich schijnt af te vragen, zelfs de boeren concluderen alleen dat ellende erbij hoort wanneer je als boer geboren bent. Het is allemaal voorbeschikt. Alleen Kikuchiyo, gespeeld door Toshiro Mifune, haalt het in z'n hoofd om het klassensysteem te doorbreken - hij is als boer geboren, maar vervalste een stamboom om zichzelf een samoerai te kunnen noemen. Die stamboom geeft wel aan dat hij slechts dertien jaar oud is, maar toch...

Maar dat terzijde genomen, is en blijft 'Seven Samurai' natuurlijk ook een pracht van een avonturenfilm - Kurosawa maakt continu gebruik van deep focus fotografie, die ervoor zorgt dat de voor- en achtergrond allebei in focus zijn. Een mooi voorbeeld hiervan is een vroege scène, waarin een kom rijst vlak voor de camera wordt gehouden, terwijl de man die we op de achtergrond zien nog steeds scherp in beeld is. Het is een simpel shot, maar wie een prachtig voorbeeld van deep focus wilt, kan ze niet beter dromen dan dat. Verderop in de film wordt de techniek op inventieve manieren aangewend om een spanningsveld tussen de personages te creëren - twee personen op de voorgrond praten, terwijl een derde op de achtergrond gespannen meeluistert, zich uiteindelijk niet meer kan houden en op een bepaald moment reageert. Dan hélpt het als die derde persoon de hele tijd al in focus was - hij komt niet zomaar in het wilde weg de scène ingelopen, we weten ook waar hij vandaan komt en waarom.

De actiescènes worden daarenboven met een chirurgische precisie in elkaar gemonteerd. Kurosawa maakt gebruikt van alle hulpmiddelen die hij op een geloofwaardige manier in z'n verhaal kon verwerken, om de logistiek van de slag om het dorp toch maar duidelijk te maken aan z'n kijkers: hij toont ons zeker drie, vier keer een kaart waarop de mogelijke toegangswegen van de bandieten staan aangegeven en hij gebruikt zelfs een eenvoudig aftelsysteem voor de gedode struikrovers. Telkens wanneer één van de schurken het loodje legt, wordt een kruisje door een cirkeltje getrokken. Het gevolg is dat de kijker altijd méé is: wanneer de samoerai zeggen dat een paar hutten opgeofferd moeten worden om de rest van het dorp beter te beschermen, dan wéten we waarom ze dat zeggen, het is logisch. Wanneer de bandieten aanvallen, dan weten we waar ze zijn en welke tactiek de samoerai zullen gebruiken. Alles is volledig transparant, en het gevolg is dat de actie eens zo spannend wordt, simpelweg omdat we het begrijpen.

'Seven Samurai' is een intelligente film die visueel soms overdonderend mooi is, maar in de eerste plaats is het ook gewoon een geweldige avonturenfilm, die z'n actie zó weet te doseren dat er altijd tijd overblijft voor de personages. Het is een lange film (208 minuten), maar doorgaans wordt er niet zo naar verwezen - je voélt de lengte niet, omdat elke scène wel iets bijdraagt, indien niet aan de plot, dan toch aan de personages en hun onderlinge relaties. Eén van de hoogtepunten in de Japanse cinema.
E-mailadres Afdrukken
 
Seven Samurai
J / 1954
Regie: Akira Kurosawa
Scenario: Akira Kurosawa; Shinobu Hashimoto; Hideo Oguni
Met: Toshiro Mifune; Takashi Shimura; Yashio Inaba; Bokuzen Hidari
Duur: 208 min.


Uit ons archief
Banner

TEST