Banner

The Human Stain

5.0
Dennis Van Dessel - 07 januari 2004




Philip Roth wordt algemeen beschouwd als één van de grootste levende Amerikaanse schrijvers - iemand die zich steeds opnieuw bezighoudt met onderwerpen als ras, geloofsovertuiging en politieke ideeën, en hoe die allemaal functioneren in het Amerika van gisteren en vandaag. Zijn romans worden vaak beschreven als "onverfilmbaar", simpelweg omdat er zoveel inzit. Robert Benton onderneemt een poging met 'The Human Stain', en faalt. Maar hij faalt wel met flair.

De plot van 'The Human Stain' bevat een centrale wending die onmogelijk geheim te houden is bij eender welke beschrijving van de film, en die trouwens ook in de trailers verklapt wordt. Deze recensie doet dat dus ook niet - wie er echt niets van wil weten, kan nu dus beter ophouden met lezen.

Anthony Hopkins speelt professor Coleman Silk, rector van een universiteit in New England die hij persoonlijk van middelmatigheid naar uitmuntendheid heeft geleid. Tijdens een les literatuur merkt hij op dat twee leerlingen consistent afwezig zijn, en hij zegt: "What are they, spooks?" "Spooks" wil natuurlijk gewoon "geesten" zeggen, maar werd destijd ook gebruikt als scheldwoord voor een neger. Wanneer blijkt dat de twee absente studenten zwart zijn, schiet de gezamenlijke directie in een absurde politiek correcte kramp en wordt Silk beschuldigd van racisme. Hij neemt woedend ontslag, maar vergeet erbij te zeggen dat hij zelf al zowat zijn hele volwassen leven met een geheim rondloopt (u kunt nu nog stoppen met lezen): Silk is namelijk zelf zwart. Alleen zo licht dat niemand het opmerkt - jaren geleden had hij de keuze een leven te leiden onder de vooroordelen waar zwarten mee te maken te krijgen, of een leugen vol te houden en zich voor te doen als blanke. En hij heeft z'n keuze gemaakt.

In de wake van zijn aftreden als rector, sluit Silk vriendschap met geblokkeerd schrijver, Nathan Zuckerman (Gary Sinise), en begint hij een relatie met schoonmaakster Faunia Farley (Nicole Kidman), een vrouw die letterlijk achtervolgd wordt door haar verleden in de vorm van een gesjeesde ex-man (Ed Harris), en figuurlijk in de vorm van een vreselijk voorval enkele jaren eerder.

'The Human Stain' probeert in essentie een verhaal te vertellen over het doorbreken van twee barrières: die van ras en die van klasse. Silk verraadt zichzelf en zijn ras en ontdekt dat niets onmogelijk is - hij krijgt de job die hij wilt, trouwt met de vrouw die hij hebben wil. Het enige dat hij onmogelijk kan doen, is eerlijk zijn, zelfs niet tegen zijn echtgenote, zelfs niet tegen een bestuur dat hem wegens racisme wil ontslaan. Die opoffering heeft hij nu eenmaal gemaakt. Wanneer hij later verliefd wordt op een vrouw van een lagere sociale standing dan hijzelf, is het al even moeilijk om met haar te communiceren, en we zien hoe hij pogingen onderneemt om van haar iemand anders te maken dan wie ze is. In één van de meest betekenisvolle scènes in de film, neemt hij haar mee naar een chique restaurant, waar ze zich niet op haar gemak voelt - 'Je kunt me niet neuken zonder me mee te nemen naar zo'n plek,' zegt ze. En ze heeft gelijk.

Maar misschien dat ze er uiteindelijk in slagen om die barrières te verbreken - Faunia vertelt haar verhaal aan Silk, en hij weigert haar te veroordelen. En er wordt gesuggereerd dat hij in Faunia eindelijk iemand heeft gevonden waarin hij z'n vertrouwen kan stellen. We komen het niet met zekerheid te weten, maar hoop doet leven. Ze zijn allebei mensen die worden achtervolgd door hun verleden, die geheimen hebben. Hun relatie is niet zozeer gebaseerd op liefde, als wel op eenvoudige noodzaak.

Dat alles is natuurlijk reuze interessant, maar waar 'The Human Stain' een zware fout maakt, is in de casting. Het schijnt echt te bestaan, zwarten die zo'n lichte huid hebben dat ze probleemloos voor blank kunnen doorgaan, en ik heb in een recensie gelezen dat de film een niet onaardige grap uithaalt, wat dat betreft: een racistisch personage op een trein wordt gespeeld door Allison Davis, een zwarte met extreem lichte huid. Maar dan nog: Anthony Hopkins? Hier gaat de baggage die een acteur met zich meebrengt, enigszins in de weg staan, denk ik - we kénnen deze man, hij is Hannibal Lecter, Abraham Van Helsing of zelfs Picasso, maar bovenal: hij is blank. Je zou hem net zo goed een vrouw kunnen laten spelen: de make-up mag nog zo goed zijn, de plot mag het dan nog zo rechtvaardiger, maar ondertussen zit je wél nog altijd naar een man te kijken. Het helpt trouwens ook niet dat zijn personage in flash-backs gespeeld wordt door een jongere acteur (Wentworth Miller), die in niets op Hopkins lijkt.

Nicole Kidman kreeg dan weer behoorlijk wat kritiek over zich heen voor haar rol als Faunia, omdat ze te aantrekkelijk en klassevol zou zijn om een poetsvrouw te spelen. Daarmee zeg je in principe dat poetsvrouwen niet aantrekkelijk zouden kunnen zijn, wat ik niet gezegd zou willen hebben. Maar het feit blijft dat ze als actrice teleurstelt (en het doet pijn om dit te schrijven). Haar vertolking is grotendeels eendimensioneel, alsof ze tussen de loodzware tranendalen die 'Dogville' en 'The Hours' waren, dringend nog eens een komedie nodig heeft om haar batterijen een beetje op te laden.

De bijrollen zijn beter ingevuld - Gary Sinise en Ed Harris zijn natuurlijk twee zeer betrouwbare karakteracteurs, en ze doen hier hun ding met alle professionalisme die we van hen gewend zijn. Ik had graag wat méér gezien over Harris, eerlijk gezegd, maar dat is dan ook de reden waarom de roman van Roth in feite onverfilmbaar is: dat soort van zaken moet je nu eenmaal laten vallen voor een film van twee uur.

In ieder geval, Benton regisseert in een klassieke, maar boeiende stijl, en weet genoeg sfeer in z'n film te stoppen om iedereen geïnteresseerd te houden tot het einde. 'The Human Stain' is een degelijke film die uitstekend had kunnen zijn, een film die z'n doel mist, maar ondertussen een behoorlijk knappe pijl afschiet. Jammer.

http://www.miramax.com/the_human_stain/

E-mailadres Afdrukken
 
The Human Stain
USA / 2003
Regie: Robert Benton
Scenario: Nicholas Meyer Met: Anthony Hopkins; Nicole Kidman; Gary Sinise; Ed Harris; Wentworth Miller; Jacind
Met: Anthony Hopkins; Nicole Kidman; Gary Sinise; Ed Harris; Wentworth Miller; Jacinda Barrett; Harry J. Lennix
Duur: 106 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST