Banner

Heist

5.0
Dennis Van Dessel - 23 september 2003


David Mamet is wellicht de laatste macho filmmaker van onze tijd. Als je zijn films ziet, zou je vaak denken dat de man een wandelend anachronisme moet zijn in deze politiek correcte tijd: een "man's man", in wiens plots en vooral dialogen mannen onveranderlijk de hoofdrol spelen, en vrouwen enkel aanhangsels zijn die interessant blijven voor zover ze meekunnen met de mannen.

Bekijk de titels op zijn lijstje eens: hij schreef 'The Untouchables', schreef en regisseerde 'House Of Cards', 'The Edge', 'State And Main' en 'The Spanish Prisoner'. 'State And Main is misschien een uitzondering, maar voor het overige zijn dit films die geen tijd hebben of willen hebben voor de fijnere puntjes van het leven. Zijn verhalen lijken weggelopen uit de hard boiled traditie van de jaren veertig en vijftig, hebben diezelfde botweg mannelijke mentaliteit, waar van de kant van verscheidene critici al herhaaldelijk commentaar op is gekomen.

Met 'Heist' is het niet anders. De plot begint relatief klassiek, met een ouder wordende crimineel, Gene Hackman, die na een laatste klus het wereldje vaarwel wil zeggen om samen met zijn veel jongere vrouw, Rebecca Pidgeon, de zonondergang in te zeilen op zijn boot, waar hij zoveel van houdt. Zijn opdrachtgever, Danny DeVito, is echter niet van plan hem zomaar te laten gaan, en als afbetaling van een oude schuld eist hij een laatste overval op: een riskante diefstal van een geldtransport op een vliegtuig.

Hackman wordt bijgestaan, dan wel tegengewerkt door zijn oude compagnons Delroy Lindo en Ricky Jay, beiden acteurs die dit soort rollen eerder hebben gespeeld en zich duidelijk thuisvoelen in het universum van Mamet. En dan is er ook nog Sam Rockwell als de heethoofdige, domme neef van DeVito, die van zijn oom een oogje in het zeil moet houden en natuurlijk gedoemd is om heel de boel in het honderd te doen lopen.

Wat volgt, is een spelletje van wie-bedriegt-wie, waarin de loyaliteiten van de personages met de minuut kunnen veranderen en achteraf blijkt, als je er nog eens over nadenkt, dat bepaalde plannetjes en bedriegerijen echt wel enorm veel voorinzicht van de personages zouden vereisen. Bovennatuurlijk veel, zelfs. Maar hey, David Mamet is geen man van de fijne puntjes.

Alle acteurs in deze film zijn oude rotten in hun vak. Gene Hackman, Delroy Lindo en Danny DeVito... U hebt mij niet nodig om u te vertellen dat dit goede acteurs zijn en ze leveren alweer uitstekend werk. Wie u misschien niet zo kent, is Ricky Jay, een acteur die te zien was in Paul Tomas Andersons 'Boogie Nights' en 'Magnolia', en die in 'Heartbreakers' een cameootje speelde als baas van een veilinghuis. Jay is één van de grote specialisten in bedrogplannetjes en kaarttrucs, die vaak als consulent optreedt voor filmmakers die een misdaadverhaal geloofwaardig willen maken. Voor Mamet is hij een geliefde bijrolspeler, en ik zie wel waarom: met zijn groot hondengezicht, droog gevoel voor humor en vlakke stem is het niet moeilijk je hem voor te stellen als het soort bedrieger dat een koelkast zou kunnen verkopen aan een eskimo.

Meer moeite had ik met Rebecca Pidgeon, als Hackmans love-interest. Er is natuurlijk het leeftijdsverschil, maar dat wordt gewoon in het script opgenomen als een running joke. Erger is het feit dat die typische Mamet dialogen uit haar mond simpelweg niet zo goed klinken als uit die van één van de mannen. Daar is een reden voor: Mamet kan namelijk geen vrouwenrollen schrijven. Voor de plot was het nodig dat Pidgeons personage een vrouw zou zijn, maar haar dialogen, haar mentaliteit is geheel mannelijk.

'Heist' is dus geen perfecte film. Maar dan zijn er die dialogen. Iedereen die af en toe stiekem terugverlangt naar de tijd van de ouderwetse films noir, toen dialogen nog een zekere kwaliteit hadden, een soort van snappiness, zal hiervan smullen. In de meeste films heeft dialoog gewoon een functioneel nut, het wordt gebruikt om de plot uit te leggen, of om tijdens actiescènes "run" en "let's get out of here" en "oh my god" en andere van dat soort diepzinnige gedachten over te brengen. Bij Mamet, en zeker in deze film, zijn de dialogen zo scherp dat geen enkel normaal menselijk wezen ze zomaar ter plekke zou kunnen bedenken, maar om een compleet realisme gaat het dan ook niet. Dit is stilisme, en jongens, wat is het toch prachtig gestileerd. Een paar voorbeeldjes:"My man is so cool, that when he goes to sleep, sheep count him.";"Everybody needs money. That's why they call it money." En mijn persoonlijke favoriet, zo cool dat het haast diepgevroren is: "Don't you wanna hear my last words? - I just did." BANG!

Noem het dan maar ongeloofwaardig, over the top of macho op een niet geheel politiek correcte manier, maar het is wel genieten. Mamets wereld is er een waar mannen mannen zijn, en vrouwen ook. Een wereld van harde motherfuckers die spreken in haiku's van coolness. Een wereld waar ik mij af en toe graag in mag begeven.

http://www.heist-movie.com/

E-mailadres Afdrukken
 
Heist
USA / 2001
Regie: David Mamet
Scenario: David Mamet
Met: Gene Hackman; Danny De Vito; Delroy Lindo; Rebecca Pidgeon; Sam Rockwell; Ricky Jay
Duur: 100 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST