Banner

Hart's War

5.0
Dennis Van Dessel - 22 september 2003


De ouderwetse oorlogsfilms zijn niet meer wat ze geweest zijn. Krijgsgevangenenfilms als 'Stalag 17', 'The Great Escape' en 'The Bridge On The River Kwai' staan in het geheugen van elke filmliefhebber geëtst, maar dan krijgen we nog eens een film die teruggrijpt naar die tradities, en er gaat geen hond naar kijken. 'Hart's War' kwam, zag en verdween weer uit de bioscoop zonder echt opgemerkt te worden. Terecht? Niet als je ziet wat voor ongein er wél volle zalen lokt.

Het is 1944, en luitenant Thomas Hart (Colin Farrell) zit mijlen achter de frontlinies een veilige bureaujob uit te oefenen. Zijn vader is een belangrijk politicus, en tot zijn eigen frustratie veroordeelde dat Hart tot een carrière van in feite onverdiende promoties en een voor hem wellicht beschamend luxueus bestaan. Hart wordt echter gevangen genomen tijdens het transport van een hogere officier, en naar een krijgsgevangenenkamp in België gebracht. Hier maakt hij kennis met kampcommandant Visser (Marcel Iures), die wordt geïntroduceerd in het verhaal als een genadeloze smeerlap zoals we die uit de goeie ouwe tijd nog kennen - Visser beveelt de executie door ophanging van een aantal Russische gevangenen die probeerden te ontsnappen.

Hart ontmoet ook kolonel William MacNamara, gespeeld door Bruce Willis, die een gezicht trekt alsof hij al jarenlang met óf bevroren tenen, óf bijtend maagzuur rondloopt. MacNamara is, zo merken we meteen, een harde officier, die alles al heeft gezien en gedaan, en die de zwakten van Hart onmiddellijk doorheeft.

Op dat punt lijken we vertrokken te zijn voor een goeie ouderwetse gevangenisfilm; de dialogen zijn af en toe heerlijk bits, de situaties zijn oerklassiek, maar ze wérken wel. Kijk bijvoorbeeld naar een scène waarin de Amerikanen een brood naar de andere kant van het prikkeldraad gooien, naar de Russische zijde, hoewel ze onder schot worden gehouden door de Duitse bewakers. Met de werkelijkheid van de situatie van toen zal het waarschijnlijk weinig te maken hebben, maar je voelt wel dat pakweg David Lean zich voor deze scène niet geschaamd zou hebben. Dat soort van momenten getuigen van een charmant klassieke aanpak.

Maar dan, na pakweg veertig minuten, neemt het verhaal een radicaal andere wending, wanneer twee zwarte piloten in het kamp terechtkomen. We zien de soldaten, die eerder nog zo'n nauwe samenhang vertoonden, zich ontwikkelen tot racistische hilbillies, die niet vies zijn van pesterijen tegenover de piloten, en iedereen die zich met hen associeert. Eén van de piloten wordt geëxecuteerd nadat een mogelijk wapen in zijn brits werd gevonden. Een dag later wordt een blanke gevangene, die de piloot er wellicht bij heeft gelapt, vermoord aangetroffen. De Duitsers willen de tweede piloot, de voor de hand liggende verdachte, eveneens neerschieten, maar MacNamara verzoekt commandant Visser een krijgsraad te mogen houden.

Opeens wordt het gevangenendrama dus een rechtszaakthriller, met als toegevoegde elementen nog een plan om een munitiefabriek op te blazen, leugenachtige officieren, én dat oude, vertrouwde plotinstrument uit gevangenisfilms sinds het begin der tijden: de tunnel om door te ontsnappen. Begrijpelijk, trouwens: wie zou niet willen gaan lopen uit een kamp in de Ardennen, zelfs nu nog?

Dat alles zorgt ervoor dat 'Hart's War' allesbehalve voorspelbaar is; het regent onverwachte plotwendingen tijdens de tweede helft van de film. Niemand is wie hij lijkt te zijn, zelfs de kampcommandant niet. De man die we voor het eerst zagen in een ijskoud staaltje Nazi-sadisme uit de oude school, blijkt een ontwikkeld man te zijn, die houdt van goede muziek en goede boeken. Hij laat de krijgsraad niet alleen toe, maar geeft Hart, die de verdediging van de piloot op zich neemt, ook de nodige informatie om een professionele zaak op te bouwen. Net zo bevat het personage van Bruce Willis verborgen kantjes, én blijkt Hart zelf toch een soort van held te zijn, op zijn eigen manier.

Ja, verrassingen zijn er wel, maar de vraag is of het allemaal wel zo geloofwaardig is. Kleine en grote onwaarschijnlijkheden duiken van begin tot eind op - zou Visser die krijgsraad wel toelaten? Zou hij met kerstmis een door de gevangenen opgezet variété toelaten waarin Hitler openlijk bespot wordt? Zouden de Amerikanen in 1944 nog de behoefte hebben om een munitiefabriek op te blazen? En hoe valt de dubieuze rol van MacNamara te verzoenen met wat hij doet tijdens de eerste helft van de film? Er zijn hier genoeg plotwendingen om drie films te vullen, en bovenop dat alles heeft Hart's War ook nog eens de ambitie iets zinnigs te zeggen over racisme binnen het leger.

Dat gedeelte werkt, vreemd genoeg, beter dan de plot zelf. De soldaten van deze film zijn geen heiligen, ze zijn niet allemaal helden. We zien nijd en haat onder hun rangen, zelfs tot op het punt van moord. Het proces is een schijnvertoning, opgezet om de verdachte zo snel mogelijk tot zondenbok van de misdaad te maken. Eén krachtige scène toont hoe eerst wordt afgesproken dat er, ten voordeelde van de Duitse soldaten, gelogen zal worden over de manier waarop de piloot 's nachts uit zijn barak is weggeraakt. Op die manier voorkomen ze hun échte uitgang te verraden. Vervolgens wordt die afgesproken leugen als bewijs tegen de piloot gebruikt, zonder dat Hart hem kan helpen. Op die manier werkt de film onverwachte nuances in - dit is alles behalve een reclamespot voor het leger, er worden wel degelijk geldige vragen gezet bij de behandeling van zwarten tijdens die periode en, bij uitbreiding, ook nu. Terwijl de plot zich door een aantal bochten wringt die moeilijk te pikken zijn, blijven die thema's als een rode draad doorheen de film lopen, en samen met acteurs die doorgaans zeer degelijk staan te acteren, helpen ze de film over de zwakkere momenten heen te dragen.

De goeie fotografie helpt ook - de manier waarop Gregory Hoblit (regisseur van 'Primal Fear') zijn beelden in elkaar steekt, is op zich weinig opmerkelijk, maar cinematograaf Alar Kivilo gebruikt tinten van grijs en blauw, en een weldoordacht spel met schaduwen om een koude, onherbergzame sfeer te creëren, en hij slaagt daar wonderwel in.

'Hart's War' is een interessant filmpje, weinig memorabel, maar zeker niet zo dom als het eruit ziet. Het betere popcornamusement, enfin. Gaat en vermaak u.

http://www.mgm.com/hartswar/

E-mailadres Afdrukken
 
Hart's War
USA / 2001
Regie: Gregory Hoblit
Scenario: Billy Ray; Terry George
Met: Colin Farrell; Bruce Willis; Terrence Howard; Cole Hauser; Marcel Iures; Lius Roache
Duur: 118 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST