Banner

The Quiet American

6.0
Dennis Van Dessel - 19 september 2003


101 min. / UK-F-VN

In deze tijden van soms openlijk propagandistische, patriottische oorlogsfilms (nog 'Pearl Harbor', anyone?), waarin zelfkritiek verder is te zoeken dan een hetero op een Backstreet Boys-concert, is het een verademing nog eens een film te zien waarin de Amerikanen de hand diep in eigen boezem steken. 'The Quiet American', gebaseerd op de roman van Graham Greene uit 1955, gaat de oorsprong van de Amerikaanse betrokkenheid in Viëtnam na, en hoewel de conclusies die de film trekt nu niet bepaald wereldschokkend zullen zijn voor een publiek van 2003, is het goed dat ze nog eens in de belangstelling worden gezet.

Eigenlijk mag het al een wonder heten dat na 9/11, een dergelijke film, waarin de Amerikaanse overheid beschuldigd wordt van terroristische acties in het buitenland, nog uitgebracht kan en mag worden. 'The Quiet American' werd opgenomen in 2001, en zou op het einde van dat jaar worden uitgebracht. Nu, meer dan anderhalf jaar later, krijgen we het resultaat eindelijk te zien. Ik begrijp wel waarom de release werd uitgesteld tot de gemoederen enigszins bedaarden - het doet trouwens niets af van de actualiteit van de film, eerder het tegenovergestelde. Zoals Abba, poëten als ze waren, het al zeiden: the history book on the shelve, is always repeating itself.

Michael Caine, weer helemaal terug van weggeweest, speelt een schitterende rol als Thomas Fowler, een Britse journalist in Saigon, die tijdens de vroege jaren vijftig de laatste dagen van de Franse regering over "Indochine" meemaakt. Ondanks de granaten en bommen die regelmatig afgaan, weigert Fowler een standpunt in te nemen. "Ik breng verslag uit," zegt hij zelf. "Ik zie en ik vertel, ik heb geen mening."

Wat hij wél heeft, is een maîtresse genaamd Phuong (Do Thi Hai Yen), die ongeveer 45 jaar jonger is dan hij, en die hij heeft leren kennen als betaalde danspartner. Hij maakt zichzelf wijs dat zij evenveel van hem houdt als hij van haar, maar we zien dat hun hele relatie gebaseerd is op een leugen. Niet dat Phuong een onbeschaamde golddigger is - uit de manier waarop ze met elkaar omgaan, zien we dat ze echt wel op hem gesteld is. Maar de voorwaarden van hun affaire zijn duidelijk - zij wil naar Europa, en liefst zo snel mogelijk.

Dan komt Alden Pyle (Brendan Fraser, van 'The Mummy') opdagen, de stille Amerikaan uit de titel. Hij stelt zichzelf voor als een arts die deel uitmaakt van een humanitaire missie, maar Fowler ruikt onraad. Pyle is iemand die geen enkel probleem heeft om een kant te kiezen of om betrokken te raken bij de strijd van het land waarin hij zich bevindt. Er ontwikkelt zich een driehoeksrelatie tussen Fowler, Pyle en Phuong, terwijl de Britse journalist er langzaam maar zeker achterkomt waarom Pyle écht naar Vietnam is gekomen - het plegen van terroristische aanslagen, die vervolgens in de schoenen van de communisten worden geschoven.

Graham Greene was goed in het construeren van dergelijke plots - ingewikkelde liefdesverhalen tegen de achtergrond van een grootschalig conflict, of dat nu Vietnam was, de koude oorlog of iets anders. Ook de oudere man met de jongere vrouw was een verhaallijn die hij meerdere keren gebruikte. 'The Quiet American' wordt algemeen aanschouwd als één van zijn beste werken, en sowieso zijn beste boek in het genre. Er werd ooit al een film van gemaakt, maar vreemd genoeg werd de plot daarin volledig omgedraaid, zodat Pyle de held werd. Een mens zou zich gaan afvragen wie die film eigenlijk financierde.

De intenties en de plot van Greene blijven echter volkomen intact in deze editie. Regisseur Phillip Noyce draaide eerder voornamelijk oppervlakkige actie/avonturenfilms als 'The Saint' en 'Clear And Present Danger', maar mikt hier (net als in zijn later gemaakte, maar eerder uitgebrachte 'Rabbit-Proof Fence'), op iets dat dieper graaft. 'The Quiet American' wil immers niet alleen de CIA een ferme veeg uit de pan geven (wie twijfelt er tegenwoordig nog over hun betrokkenheid bij verscheidene smerige zaakjes in de jaren vijftig, zestig?), maar ook een aantal fundamentele dingen zeggen over de aard van liefde en vriendschap. Een vraag die Fowler zichzelf keer op keer stelt over de loop van het verhaal, is immers: hoeveel kan ik mijn minnares en mijn vriend vergeven? En bovenal: hoeveel kan ik mezelf vergeven?

Noyce is bepaald niet de beste regisseur die de wereld ooit heeft gezien, maar hij is wel een vakman. Hij slaagt erin om ons een goed sfeerbeeld te geven van het Vietnam van die tijd (het feit dat de ploeg echt in Vietnam is gaan filmen, zal daarbij uiteraard wel geholpen hebben). Shots van bootjes (geen idee of je ze nu sampans noemt of jonken of wat dan ook), die bij nacht over de rivier glijden, lange scènes in de restaurants, danszalen, opiumketen en hoerenkoten van Saigon, worden aan elkaar geregen tot je een film krijgt die volkomen waarachtig aanvoelt - je voelt de vochtigheid en de hitte haast in je gezicht slaan.

Wat de sfeerzetting betreft, zit deze film dus helemaal goed. Het is alleen jammer dat Noyce niet in staat was om het allemaal net een beetje meer gratie mee te geven. Wat we te zien krijgen, is prima, maar had hij nu niet één keer kunnen proberen om eens iets onverwachts te doen met zijn camera? Om een shot in elkaar te steken waarvan je als publiek achterover valt? Begrijp me niet verkeerd, het ziet er goed uit hoor, Noyce's visuele techniek kan dienen, het is professioneel werk. Maar het is ook voorspelbaar. Het is professioneel werk zonder passie.

Wie wél passie bezit, is Michael Caine, die de laatste jaren zijn enthousiasme voor het acteerwerk weer lijkt te hebben teruggevonden. Sinds 'The Cider House Rules' hebben we hem weer in betere films gezien, hij amuseert zich weer voor de camera, en dat valt eraan af te zien. Hij draagt de film moeiteloos - altijd leuk om te zien hoe een acteur het heilige vuur terugvindt. Ook Brendan Fraser doet zijn job prima - wanneer hij niet wegrent voor digitaal gegeneerde mummies of aan een liaan tegen een boom knotst, is hij best in staat tot goed dramatisch werk, getuige daarvan 'Gods and Monsters'. Aan het einde van de film heeft hij een monoloog die bewijst dat hij met het juiste materiaal best mooie dingen kan doen.

'The Quiet American' is een intelligent, perfect onderhoudend thriller/drama, met uitstekende acteurs en een aantal belangrijke thema's. En toch... En toch miste ik hier iets. Dat beetje extra, dat van een degelijke film een uitstekende film maakt. Zit het verschil in het ietwat zielloos professionalisme van de regie? In het nogal snel afgeratelde einde? Of gewoon in het uur te weinig slaap dat ik de nacht tevoren had gekregen? Wie zal het zeggen - in ieder geval kunt u gerust gaan kijken, dit is zeer volwaardig entertainment, mét gratis intellect erbovenop.

http://www.miramax.com/quietamerican/index.html

E-mailadres Afdrukken
 
The Quiet American
Regie: Phillip Noyce
Scenario: Christopher Hampton; Robert Schenkkan
Met: Michael Caine; Brendan Fraser; Do Thi Hai Yen; Rade Sherbedzjia; Tzi Ma; Robert Stanton; Holmes Osborne

Advertentie

TEST