Banner

Night of the Living Dead

8.0
Dennis Van Dessel - 27 maart 2008
alt

Elke generatie krijgt de zombies die het verdient, lijkt het wel. De levende doden zijn zelden zo populair geweest als de laatste vijf jaar, met Danny Boyle's '28 Days Later', de remake van 'Dawn of the Dead' en de parodie daarop ('Shaun of the Dead') als beste voorbeelden. In de meeste gevallen werden de eertijds sloom voortschuifelende boosdoeners opgewaardeerd tot fluks digitaal voorbijzoevende alleseters, vaak in beeld gebracht met een shaky cam om toch maar snelheid te suggereren. Sign o' the times: tempo is alles, en voor zover het al iets vertegenwoordigt, dan zal het wel iets te maken hebben met de post-9/11 samenleving. George A. Romero baseerde zijn hele carrière op zombiefilms die op de één of andere manier de tijdsgeest wisten te vatten: in 'Dawn of the Dead' pleegden ze een invasie in een shopping center (alsof daar niet gewoon altijd zombies rondlopen), in 'Day of the Dead' waagde Romero een blik op de militaire rangorde en in 'Land of the Dead' ging hij nog een stap hoger, om de politieke en ideologische leiding in vraag te stellen. Oké, het waren maar zombiefilms, en als puntje bij paaltje komt is het voornaamste toch maar de manier waarop je de creaturen ingewanden ziet opvreten. Maar er zat ook intelligentie achter, een overkoepelend idee dat het nog net iets extra gaf. 'Night of the Living Dead' was het beginpunt van Romero's reeks en nog steeds een klassieker in het genre.

Het verhaal is kinderlijk eenvoudig: een broer en zus bezoeken samen het graf van hun grootvader wanneer ze plots aangevallen worden door een log strompelende kerel die er uitziet alsof hij een paar borrels te veel opheeft. De zus, Barbra (Judith O'Dea) slaat op de vlucht en komt zo terecht in een nabijgelegen boerderij. Daar verschanst ze zich, samen met enkele andere overlevenden, voor de aanval van de herrezen doden. De leiding onder het groepje vluchtelingen wordt al gauw opgenomen door Ben (Duane Jones), maar terwijl buiten de zombies aan de muren krabben, ontstaan er ook binnen in het huis conflicten.

alt

In 1968 werd 'Night of the Living Dead' gezien als een shocker, voornamelijk omwille van enkele shots naar het einde toe, waarin je de zombies effectief kunt zien knabbelen op mensenvlees. Het eerste dat je nu echter opvalt, is hoe zelden de zombies te zien zijn. Zo met de natte vinger zou ik zeggen dat ze in hooguit 20 van de 96 minuten speelduur in beeld komen. Enerzijds komt dat gewoon omwille van de erg banale reden dat er nauwelijks budget voorhanden was - elk special effect (ook al was het dan een make-upeffect) dat vermeden kon worden, betekende een uitgespaarde dollar. Maar anderzijds werkt dat ook in het voordeel van de film - door ons zo veel mogelijk de beelden van de zombies te ontzeggen, zet hij de fantasie van de kijker aan het werk (een beetje in de trant van wat Hitchcock deed in 'The Birds', maar dan nog verder doorgedreven). We horen op radio en televisie hoe verschrikkelijk gevaarlijk de wezens wel zijn, we horen de personages in de boerderij er over discussiëren, en zonder dat we ze gezien hebben, beginnen de zombies in onze fantasie ontzagwekkende proporties aan te nemen. Dat die zombies zelf uiteindelijk een beetje tegenvallen (ze schuifelen vooruit, hun armen uitgestoken zoals in de beste traditie van horrorfilms uit de jaren dertig) wordt daarbij eigenlijk irrelevant. Ze zijn creepy omdat het ons meer dan een uur lang is ingepompt hoe creepy ze wel zijn.

Het effect is er in ieder geval: de sfeer van de prent is continu onheilspellend. Hoe minder we zien, hoe spannender de film wordt. Romero gebruikt erg veel lage shots en vaste perspectieven, die de claustrofobische sfeer binnen in het huis sterk benadrukken: de muren komen dichterbij, de plafonds drukken het hoofd van de acteurs bijna in. Ze zitten vast.

Los van de suspense werd 'Night of the Living Dead', net als zijn opvolgers, ook op een tweede, sluwer niveau. De film werd uitgebracht in een tijd van sociale verandering in de VS. Het was het jaar dat Martin Luther King werd vermoord, nog twee jaar vóór Woodstock. Lyndon B. Johnson zat in het Witte Huis en de Vietnamoorlog was volop aan de gang. Het zou een beetje spijkers op laag water zoeken zijn om te beweren dat 'Night of the Living Dead' op een metaforisch niveau over al die dingen gaat, maar de film is (zoals wel meer films) beïnvloed door de historische context waarin hij gemaakt is. Een zeer voor de hand liggend voorbeeld: een zwarte speelt de heldenrol. Op een boerderij ergens in God fearing America neemt hij de leiding en zegt hij letterlijk tegen een oudere blanke boer: "ik geef hier de bevelen!" Als je zoiets nu doet, dan is dat waarschijnlijk een teken dat je Denzel Washinton in de hoofdrol hebt. Deed je zoiets in '68, dan was dat een statement.

alt

Het feit dat de plotse plaag aan zombies wordt geweten aan de straling van een satelliet die terugkeert van Venus, gaf ook een onaangenaam kantje aan het ruimtevaartprogramma. Het zou nog een jaar duren voordat er een man op de maan zou landen, en NASA was een instituut vol nationale helden - de trots en de hoop van Amerika. En daar komt Romero plots aanzetten met een waarschuwing voor de mogelijk fatale gevolgen van die technologische vooruitgang. Toeval? Ik dacht het niet. Nu zijn dat soort van overwegingen niet de reden waarom je naar een film als 'Night of the Living Dead' zult gaan kijken, maar die gelaagdheid draagt wel bij tot de sfeer en de kracht ervan.

Hier en daar laten de beperkingen van het budget zich wel voelen. Ongeacht de uitgave die je in huis haalt (en aangezien de rechten op de film vrij zijn, heb je een serieuze keuze) blijven buiten- en binnenshots van een storend wisselend kwaliteitsniveau. Als je geen geld hebt, is het nu eenmaal lastig om exterieure shots te filmen, en al zeker toen. Bovendien zijn ook de acteurs van wisselend allooi. Karl Hardman, als zure betweter die zich per sé in zijn kelder wil schuilhouden, is de meest overtuigende overacteur van de bende (geen emotie of hij ramt ze er wel drie keer in).

Maar goed, dat zijn dan de ruwe randjes van een onbetwistbaar meesterwerk - één van de belangrijkste films in het horrorgenre, met invloed op een eindeloze reeks prenten in dezelfde stijl (niet in het minst de sequels die Romero zelf maakte). Zonder rip-offs of conventies is dit het enige echte origineel, geheel retro, mét rustig schuifelende zombies, in plaats van die supersonische. Zo hoort dat.

E-mailadres Afdrukken
 
Night of the Living Dead
VS / 1968
Regie: George A. Romero
Scenario: John A. Russo; George A. Romero
Met: Duane Jones; Judith O'Dea; Karl Hartman; Marilyn Eastman
Duur: 96 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST