Banner

The Virgin Suicides

8.0
Dennis Van Dessel - 24 november 2007
alt

Iedereen heeft wel een jaar uit z'n jeugd dat hem langer bij zal blijven dan alle anderen. Bij mij was het 1993 - ergens tussen de nevelen van een eerste extreem illegale trek aan een sigaret (misselijk geweest! Maar misselijk!) en de eerste pilsjes, herinner ik me een fuif ergens in een rokerig lokaaltje waar ik voor het eerst tegen een meisje stond aan te schuifelen. Je zou het dansen kunnen noemen, maar dat zou overdreven zijn. Onwennig bewegend op die ene tegel, geen idee wat ik met mijn handen of voeten moest doen, geen idee waar ik moest kijken, of ik moest spreken of beter kon zwijgen en wat ik dan wel zou moeten zeggen als ik toch m'n mond opentrok, had ik het vreemde gevoel dat het niet snel genoeg voorbij kon zijn. En dat het nooit lang genoeg kon duren. Op zich niet zo'n interessant verhaal (het meisje in kwestie ging er uiteindelijk vandoor met een gast met een opgefokte moto, no way dat je daar tegenop kunt), tot ik jaren later 'The Virgin Suicides' zag, het regiedebuut van Sofia Coppola. Die hele film gaat eigenlijk over dat gevoel van puberale onwennigheid, dat gruwelijk is en heerlijk tegelijk. Gebaseerd op de (overigens fantastische) roman van Jeffrey Eugenides, is dit een ongegeneerd zweverig portret van enkele tienermeisjes en de jongens die hen nooit zullen begrijpen.

Het verhaal speelt zich af in een voorstad in Michigan, ergens midden de jaren zeventig. Het gezin Lisbon wordt door de hele buurt aanzien als een soort van levensgroot mysterie: vader James Woods is een duffe wiskundeleraar die in zijn eigen wereldje leeft en dat voor niemand verlaat, moeder Kathleen Turner een extreem conservatieve huismoeder wiens voornaamste dagtaak het controleren van haar kinderen is. Maar ze hebben wel vijf dochters die de collectieve natte droom zijn van de hele buurt: Bonnie, Therese, Cecilia, Mary en Lux. De Lisbon-meisjes vormen een kliek op zichzelf en hoewel ze allemaal wel flirten met jongens (de één al wat meer dan de ander) is er niemand die hen kan doorgronden. Een groepje jongens uit de buurt, vanuit wiens standpunt het verhaal verteld wordt, is er zelfs jaren later nog niet uit wat hen precies drijft. Zeker niet wanneer de jongste, Cecilia, zelfmoord pleegt, en enkele maanden later de anderen volgen.

alt

Het ultieme spelletje dat mensen traditioneel spelen als ze het hebben over 'The Virgin Suicides', is natuurlijk het raden naar motieven: waarom plegen die meisjes allemaal zelfmoord? In navolging van het boek, levert Coppola hier geen sluitende antwoorden. Het is haar eerder te doen om het mysterie van de zusters; om het feit dat wij, als publiek, hen al evenmin ooit zullen kennen als de jongens die voor verteller spelen. Coppola levert geen uitgebreide psychologisering van de meisjes, maar houdt hun mystiek in ere. Via enkele dagboekfragmenten en het observeren van hun gedrag krijgen we wel een paar hints, maar meer ook niet. Zoals de verteller het uitdrukt aan het einde van de film: "We will never find the pieces to put them back together." 'The Virgin Suicides' gaat in grote mate over de onkenbaarheid van mensen, zeker als dat mensen van het andere geslacht zijn. Waarom pleegden de meisjes zelfmoord? Geen idee, we zullen het nooit weten, omdat we nooit in staat zullen zijn om anderen te begrijpen. En dat is denk ik het hele punt ook wel zo'n beetje.

Daarom ook dat de film meer over de jongens gaat dan over de meisjes. De door hormonen geteisterde buurjongens die van de overkant van de straat het huis van het gezin Lisbon gadeslaan, om de minste beweging van de zusters te registreren. Het gaat over hun onbegrip, en over het feit dat sommige mensen zo'n diepe indruk op je kunnen achterlaten dat je hen zelfs jaren later nog steeds niet uit je hoofd kunt zetten. In een sleutelscène wordt één van de jongens uitgenodigd om bij de Lisbons te gaan eten. Wanneer hij naar het toilet gaat, kijkt hij even rond in het vreemde terrein dat een badkamer is in een huis vol vrouwen: industriële hoeveelheden Tampax, lipstick en parfum, al die rekwisieten van een levenslange performance die geen enkele man ooit helemaal zal kunnen doorgronden.

Een voor de hand liggende verklaring voor wat er gaande is in het huis Lisbon, is de strengheid van de moeder: het is een hele overwinning als er een jongen het huis in mag, en bij die gelegenheden wordt al het gedrag geritualiseerd en beregeld tot in het absurde. De gesprekken aan tafel zijn onvoorstelbaar houterig ("nog erwtjes, iemand?") en wanneer er daarna tv gekeken wordt, gaat mama vierkant tussen de jongen en haar dochters inzitten. Nadat Lux het aandurft om te laat thuis te komen van het schoolbal, wordt het hele huis platgelegd: de zussen mogen zelfs niet meer buiten om naar school te gaan. En toch geloof ik niet dat die scènes bedoeld zijn als een verklaring - eerder als context. De zelfmoorden van de zussen vinden immers plaats net op het moment dat ze zwaar willen rebelleren tegen de tirannie van hun moeder. Dus waar zit het dan?

alt

Coppola brengt dat alles in beeld via goed getroffen, vaak erg geestige situaties: de onwennigheid van een feestje waarop de jongens en meisjes niet weten wat te zeggen, en dan maar onderling beginnen te praten. We zien Josh Hartnett in een vroege rol als de hartenbreker van de school, die hopeloos verloren is wanneer hij Lux ontmoet. Lux schrijft zijn naam in haar ondergoed. De regisseur voegt continu kleine details toe, die niet vrij zijn van ironie, maar die ook nooit de personages in het belachelijke trekken. Ze speelt ook vrolijk met de chronologie van haar film - de verhaallijn voltrekt zich ruwweg chronologisch, maar af en toe wordt er al eens onderbroken voor een terzijde, een extra anekdote of een dromerige vlucht in de gedachtewereld van de meisjes. Die structuur lijkt erg instinctief, zonder dat je het idee krijgt naar een onsamenhangende film te kijken of zonder dat het lastig wordt om te volgen. Een knappe fotografie, die vooral goed gebruik maakt van gelige herfstkleuren, en zweverige muziek van Air doen de rest.

James Woods en Kathleen Turner staan bovenaan de aftiteling, maar het is Kirsten Dunst die met de film gaat lopen. Jaren na haar kindsterretjesdebuut in 'Interview with the Vampire' speelde ze hier haar eerste "volwassen" rol en ze weet een overtuigende mix van frivoliteit en depressie in haar rol te leggen. Sofia Coppola en Kirsten Dunst zijn blijkbaar een goed team - doorgaans ben ik niet zo'n fan van de actrice, maar in 'The Virgin Suicides' en 'Marie Antionette' speelde ze wel haar twee beste rollen.

Meer dan een plot of een thema, is 'The Virgin Suicides' een film over een gevoel. Het gevoel jong te zijn en het allemaal niet te weten. Het gevoel op een tegel te schuifelen en tegelijk te wensen dat het snel voorbij mag zijn, en dat het nooit mag ophouden.

E-mailadres Afdrukken
 
The Virgin Suicides
USA / 1999
Regie: Sofia Coppola
Scenario: Sofia Coppola
Met: Kirsten Dunst; Kathleen Turner; James Woods; Josh Hartnett
Duur: 97 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST