Banner

Videodrome

9.0
Dennis Van Dessel - 08 november 2005

David Cronenberg heeft eigenlijk heel zijn carrière lang monsterfilms gemaakt. Met één notenswaardig verschil: waar in de meeste horrorfilms de monsters een bedreiging van buitenaf vormen, verstopt in de schaduwen van een donker bos of sinistere steeg, zitten ze bij Cronenberg in de geest van zijn eigen hoofdpersonages. Eén van zijn eerste films, 'Shivers', kreeg als alternatieve titel 'They Came From Within', en die titel vat eigenlijk Cronenbergs mentaliteit erg goed samen: de gruwel die hij creëert is mentaal (maar daarom nog niet minder expliciet). De monsters schuilen in de schaduwen van de menselijke geest en komen naar buiten via hallucinaties, dromen en fysieke transformaties. 'Videodrome', die uitkwam in 1983, was destijd een financiële flop, maar is sindsdien geherwaardeerd als cultfilm. Wie 'm nu ziet, kan niet anders dan inzien dat de regisseur z'n tijd ver vooruit was - wat in '83 een waanzinnig scenario leek, ligt nu griezelig dicht tegen de werkelijkheid. Cronenberg praat over de invloed van televisie op ons leven en voorspelt dingen die nu tot ons dagelijks leven zijn gaan behoren.

James Woods speelt Max Renn, de baas van een vunzig tv-zendertje dat zich specialiseert in bruut geweld en pornografie. In zijn zoektocht naar steeds harder materiaal, komt hij toevallig een uitzending van Videodrome tegen, een programma zonder plot of personages, waarin mensen dood worden gefolterd. We zien hem samen met zijn assistent naar de show kijken - "Wanneer komt het verhaal op gang?," vraagt Max. "Nooit," zegt zijn collega. "Zo gaat dat een half uur lang door, en dat is het dan." Reactie van Max: "Dat is briljant!"

Na het bekijken van Videodrome gaat Max echter lijden aan steeds uitzinniger hallucinaties: hij beeldt zich in dat hij z'n hoofd in z'n televisie steekt en dat er op zijn buik een pulserende, vagina-achtige opening verschijnt. Fantasie en werkelijkheid gaan steeds meer door elkaar lopen en Max gaat dan ook op zoek naar de verantwoordelijken voor Videodrome: zijn de folteringen in het programma echt? En wat voor invloed heeft de show op de kijker?

Twintig jaar voordat reality TV een doodnormaal gegeven werd, maakte Cronenberg dus een film waarin de hoofdpersonages geen onderscheid meer kunnen maken tussen televisie en het echte leven. De regisseur is altijd al gefascineerd geweest door de tegenstelling tussen en uiteindelijke samensmelting van het menselijk lichaam (of in ieder geval organisch materiaal) met levensloze voorwerpen. De insect-typemachines in 'Naked Lunch' of de embryonale game pods in 'Existenz' zijn goede voorbeelden. In 'Videodrome' onderzoekt Cronenberg hoe de realiteit van de tv na een tijdje de gewone werkelijkheid gaat overnemen, en hij brengt dat proces op een erg fysieke manier in beeld: niet alleen krijgt Max hallucinaties waarin hij plotseling op de set van Videodrome staat, maar ook zien we televisies die pulseren en uit elkaar barsten om bloed en darmen in het rond te spugen. De vagina op Max z'n buik dient, onder andere, om videocassettes van vlees en bloed in te steken. Machines worden menselijk, mensen worden machines. Uiteindelijk komen tv en het echte leven zó dicht tegen elkaar te liggen, dat er geen onderscheid meer bestaat. De tv is gewoon de realiteit, de realiteit is minder dan de tv. En dat manifesteert zich op een lichamelijke manier - de niveau's van realiteit worden onderling inwisselbaar, en de tastbare eigenschappen ervan ook.

Tegenwoordig, met al onze interactieve tv en reality programma's, zijn we min of meer aan dat gegeven gewend geraakt. Meer dan de helft van wat we tegenwoordig te zien krijgen, is écht of beweert dat te zijn. We bellen en sms'en massaal om toch maar invloed uit te oefenen op de tv-realiteit. En dat is dan nog maar alleen wat de televisie betreft, maar hoe zit het met het internet, waarin interactiviteit letterlijk àlles is? In '83 was de tv een éénrichtingsmedium: zij zonden uit en wij keken. Tegenwoordig gaan we constant in dialoog met onze tv en onze computer. En op die manier gaan we er steeds meer mentaal deel van uitmaken. 'Videodrome' voert die gedachte tot in het extreme door, tot we zelfs lichamelijk deel worden van die toestellen.

Boeiende ideeën dus, en die worden door Cronenberg in een thriller verpakt die relatief "normaal" begint en gaandeweg steeds verder ontspoort. Net als Max weten we dikwijls niet wanneer we met de werkelijkheid of met een hallucinatie te maken hebben - bij een eerste visie kan 'Videodrome' bijgevolg een verdomd verwarrende indruk achterlaten. Dat heb je nu eenmaal bij Cronenberg: zijn films zijn steeds inhoudelijk veelgelaagd, maar je moet dan ook je volle aandacht erbij houden, en twee keer (of vaker) kijken is geen overbodige luxe. Hoe het ook zij, die thrillervorm is wel voldoende om ervoor te zorgen dat de prent geen droge dissertatie wordt over de kwalijke invloeden van de televisie op ons leven. Op een eerste niveau geeft de regisseur ons ook een mysterie dat onrafeld moet worden én, voor de fans van vetzakkerijen, heel wat gore effecten. We zien hoe een pistool letterlijk vergroeit met de hand van James Woods. Een ander personage barst letterlijk uit elkaar van de kanker - we zien bewegende, pulserende rotte organen door zijn schedel priemen. De speciale effecten waren toen uiteraard nog niet wat ze nu zijn, maar de ambachtelijke make-up effecten van Rick Baker geven de film wel iets tastbaars mee - je bent je ervan bewust dat daar voor je ogen fysiek iets aan het gebeuren is, dat het niet zomaar wat eentjes en nulletjes zijn in een computer. En hoewel het allemaal niet zo naadloos is als het huidige digitale werk, zorgt dat er wel voor dat het er eens zo gortig uitziet.

James Woods speelt één van zijn betere rollen als Max Renn. De man is altijd al een acteur geweest van een ontzettende intensiteit, en ook hier weet hij de film te voorzien van een gepast sfeertje van paranoïa - dit is een man die altijd zenuwachtig is, altijd on edge.

'Videodrome' is een fascinerende, intelligente prent die achteraf op z'n minst gedeeltelijk profetisch bleek te zijn. Gecombineerd met de strakke regie en een hoofdacteur die z'n beste periode beleefde, zorgt dat voor een ziekelijke klassieker. Die u uiteraard best op video kunt bekijken, hoe anders?
E-mailadres Afdrukken
 
Videodrome
USA - CN / 1983
Regie: David Cronenberg
Scenario: David Cronenberg
Met: James Woods; Deborah Harry; Sonja Smits; Peter Dvorsky
Duur: 89 min.


Advertentie
Banner
Advertentie

TEST